182 | Etcetera

#182
15.04 — 07.09.2026

download pdf

print

IN MEMORIAM

Redactioneel Etcetera 182

De dood, onze zorg.

Zoë Ghyselinck

Wegkijken, of juist niet

De dood op de westerse scène: een geschiedenis

De mens heeft zich altijd tot de dood proberen te verhouden. Maar hoe stel je je iets voor wat fundamenteel onkenbaar is? Hier komt de theatrale verbeelding van pas. Klaas Tindemans schetst hoe het westerse theater door de eeuwen heen de dood tentoonstelde, en vraagt zich af welke politieke betekenissen die verschillende ensceneringen kunnen genereren.

Klaas Tindemans

Zeven dialogen over ‘Katrientje’ van Barbara Claes & Lucinda Ra

In 2026 zou Katrien Claes uit Rotselaar 46 jaar zijn geworden. Dat gebeurde niet. De negen jaar oudere zus van theatermakers Stefanie en Barbara Claes, beiden deel van het theatercollectief Lucinda Ra, stierf in 1991 aan de gevolgen van een hersentumor. Met Katrientje schreef Barbara 34 jaar later een theatertekst waarmee ze het bestaan van haar zus uit het donker licht. Barbara Claes en Evelyne Coussens gaan in gesprek over het tot leven vertellen van de doden.

Evelyne Coussens

Van Shanghai tot Ieper: rouw is intiem en universeel

Hoe Funeral van Ontroerend Goed overal anders ontvangen werd

Wordt er wereldwijd op dezelfde manier gerouwd? Hoe sterk zijn culturele gevoeligheden in de omgang met verlies? Remi Cosijn, regieassistent bij Ontroerend Goed, reflecteert over de cultureel gediversifieerde ontvangst van de rituele voorstelling Funeral in België en in China: van ongemak en gêne tot een gedeeld gevoel van gedragenheid.

Remi Cosijn

Death is the room and we are the elephants

A two-way interview on anatomical theatre

Performance maker Sophia Rodriguez and longtime artistic collaborator Vivi Focquet share a common interest in ‘anatomical theatre’. Inspired by the spectacle of historical operating theatres and ancient as well as contemporary healing practices, they are at the starting point of a research project. From that precious place, this text came into being as the result of a two-way interview.

Vivi Focquet, Sophia Rodriguez

De dramaturgie van afscheid

Een gesprek met Barbara Raes over hoe kunst nieuwe vormen voor rouwen kan bieden

In onze moderne wereld verliezen we voeling met traditionele rituelen die betekenis kunnen geven aan verlies. Barbara Raes, artistiek directeur van NTGent, weigert daarin te berusten. Met Beyond the Spoken maakt ze unieke rituelen voor verdriet dat vaak onzichtbaar blijft: om een overledene, maar ook om een relatie, een lichaamsdeel, een thuis of een kinderwens. Zoë Ghyselinck spreekt met haar over waarom ze die werkplaats oprichtte en hoe kunst nieuwe vormen voor individueel en collectief rouwen kan bieden.

Zoë Ghyselinck

Woorden tegen het verdwijnen

Over De Eenzame Uitvaart

Iemand die nooit bezoek kreeg, sterft in een woonzorgcentrum. Een man wordt maanden na zijn overlijden aangetroffen in zijn appartement. Een baby sterft nog voor de geboorte, een persoon wordt gevonden in een veld. Een operazangeres, een dokter, iemands buurman, degene die vorige week nog aan de toog zat: allemaal kregen ze een eenzame uitvaart. Lotte Lola Vermeer vertelt waarom niemand naar de overkant zou mogen vertrekken zonder door iemand anders te worden uitgezwaaid.

Lotte Lola Vermeer

Het toneel van de ondoden

playField over ons digitale hiernamaals

Nu AI steeds beter menselijke trekken en eigenschappen imiteert, rijst de vraag wat ze kan doen om de herinnering aan onze overledenen ‘levend’ te houden. Lana en Marthe Schneider van kunstcollectief playField vertellen over hun praktijk op het kruispunt van theater en technologie.

Marthe en Lana Schneider

Stemmen uit het niets

Kan AI op scène meer zijn dan een trucje?

Wie, wat, waar: het zijn dramaturgische sleutelvragen die in het geval van artificiële intelligentie vooral verwarring scheppen. Bovendien zet AI met de ambitie tot ‘intelligentie’ en ‘creativiteit’ de vraag naar leven en dood mee op scherp. Kunnen we AI-voicetechnologie op scène zetten als entiteit, als figuur of personage, en niet louter als middel of trucje? Is het een soort van herrijzenis, een spook, niets? Wie spreekt dan en wat zou het kunnen zeggen? Vanuit zijn eigen ervaring probeert Kristof van Baarle de vinger op de virtuele wonde te leggen.

Kristof van Baarle

What remains of me

Kun je rouwen om een lichaam in transitie, om wie je was en wie je had kunnen zijn? Actrice en theatermaker Maliqa Fye schrijft in What Remains of Me over de geesten die haar vergezellen: de ideale zoon die haar ouders verloren en het magische meisje dat ze had kunnen zijn.

Maliqa Fye

Reflectie in de spiegel

Waarheen met reflectie en kritiek over en in onze podiumkunsten?

Hoe staat het met de reflectie en de kritiek over de podiumkunsten in Vlaanderen? Is kritiek altijd reflectie? Is reflectie altijd kritiek? Over deze vragen, direct gelinkt aan de vijfde functie in het Kunstendecreet, organiseerden Kunstenpunt en de onafhankelijke media Etcetera, pzazz, rekto:verso en Theaterkrant op 3 augustus in Oostende een reflectiemoment met zo’n vijftig critici, beschouwers en cultuurwerkers in Vlaanderen en Nederland. Waar liggen de uitdagingen en kansen voor de komende jaren? Naast de vraag wat ‘reflectie’ precies inhoudt, overheerste vooral het besef dat sociale media een groeiende impact hebben, en de financiële realiteit een en ander bemoeilijkt.

Noah Lena Vercauteren

Aan alle jonge makers: néé, je hoeft geen perfecte voorstelling te maken

Een pleidooi voor meer experiment en ambitieuze dromen

Kersvers afgestudeerd theatermaker Hannah Jens ziet dat veel generatiegenoten met hun masterproef al een perfect visitekaartje willen afleveren, want de druk is groot en de kansen zijn schaars. Bij de start van het Toneelscholenfestival roept ze iedereen op om het experiment te omarmen, wars van de smaak van publiek of programmatoren. “We moeten nu maken wat we willen maken en als het flopt betekent dat niet dat er nooit meer iemand naar ons werk zal komen kijken.”

Hannah Jens

Ankers, bomen en gelouterde liefde

Reflecties over vaderschap na Fatherload, Zo gaat het verder en Ik ben een boom

Drie voorstellingen op Theater Aan Zee 2026 thematiseerden in meer of mindere mate vaderschap en man-zijn. Fatherload van David Labi, Zo gaat het verder van Freek Vielen en Ik ben een boom van Jozefien Mombaerts zetten Pieter Martens aan tot deze zoektocht naar woorden over vader worden, over plots vader zijn en over elke dag vader blijven.

Pieter Martens

Kritiek moet autonoom zijn

Een pleidooi voor gesubsidieerde kunstkritiek

Tijdens een uitwisselingsmoment over reflectie in de podiumkunsten op Theater Aan Zee, georganiseerd door Kunstenpunt, Etcetera, pzazz, rekto:verso en de Theaterkrant, werd aan co-hoofdredacteur van Etcetera Floris Baeke gevraagd een kort statement te brengen. Zijn betoog: kunstkritiek is een unieke praktijk, die alleen onafhankelijk kan blijven van de markt als de media erachter structureel gesubsidieerd worden.

Floris Baeke

Artiesteningang: Dries Verhoeven

In Artiesteningang stellen we podiumkunstenaars vragen over hun leven en werk. Vandaag: Dries Verhoeven. Dries is een kunstenaar die werkt op het snijvlak van beeldende kunst en performance. Hij realiseert installaties, performances, interventies in de publieke ruimte, videowerken en films. In zijn werk werpt hij een kritische blik op sluimerende maatschappelijke pijnpunten.

Dries Verhoeven

Costa Kritiek

Aflevering 2: Margot De Grave Loyson

Bienvenidos op Etcetera’s Costa Kritiek! Vanonder hun parasol sturen critici Rudi Laermans en Margot De Grave Loyson elkaar deze zomer brieven over hun vak als recensent en de staat van kunstkritiek. Welke positie heeft het ‘ik’ in hun schrijven? Is oordelende kritiek iets van de oude stempel? Kan zelfreflexief schrijven ook blinde vlekken hebben? In haar antwoord op Rudi Laermans’ eerste brief vertelt De Grave Loyson hoe kunstkritiek voor haar in essentie altijd relationeel is, hoe solitair het schrijven soms ook voelt.

Margot De Grave Loyson

Costa Kritiek

Aflevering 1: Rudi Laermans

Bienvenidos op Etcetera’s Costa Kritiek! Vanonder hun parasol sturen critici Rudi Laermans en Margot De Grave Loyson elkaar deze zomer brieven over hun vak als recensent en de staat van kunstkritiek. Welke positie heeft het ‘ik’ in hun schrijven? Is oordelende kritiek iets van de oude stempel? Kan zelfreflexief schrijven ook blinde vlekken hebben? In zijn eerste brief ontleedt Rudi Laermans hoe recenseren voor hem voelt als spartelend de andere kant proberen te halen.

Rudi Laermans

Outside eyes uit Iran: Nasim Ahmadpour

Als macht afwezigheid performt [NL]

Na het staakt-het-vuren in april zag Nasim Ahmadpour een vreemd fenomeen opduiken in de straten van Teheran: staatsgesponsorde carnavals met lichtshows en schaarsgeklede vrouwen die dansten, zaken waarvoor je tot voor kort de gevangenis invloog. Het regime onderdrukt de taal van het verzet niet langer, het heeft geleerd om die taal te lezen en ze zich toe te eigenen.

Nasim Ahmadpour

De Staat van de Toneelschrijver

Uitgesproken op uitnodiging en ter gelegenheid van Shakespeare is Dead Leuven, 9 juni 2026

Annet Bremen sprak deze state of the union van de theaterschrijfwereld uit in OPEK Leuven tijdens het festival Shakespeare is dead, het Nederlands-Vlaamse festival dat de hedendaagse toneelschrijfkunst en de auteur in de schijnwerpers zet.

Annet Bremen

Artists’ Entrance: Meg Stuart

In Artists’ Entrance, we ask artists about their life and work. Today: Meg Stuart. Meg Stuart is a choreographer, director and dancer. She lives and works in Berlin and Brussels. With her company Damaged Goods, founded in 1994, she created more than thirty productions, including solo’s, duets and choreographies for multiple dancers, videography, location projects and improvisation projects.

Meg Stuart

Een moeder die herboren wordt in de poëzie van haar zoon

Outside Eyes: Michael Disanka

In zijn tweede column blikt theatermaker Michael Disanka terug op zijn voorstelling die vorige maand op het Kunstenfestivaldesarts in première ging, een hommage aan zijn overleden moeder. Daarvoor trok hij langs de ruïnes van de Congolese geschiedenis, bezaaid met vergeten massagraven en genocides. Maar veeleer dan theater dat het geweld van de koloniale overheersing opnieuw ensceneert om het te bekritiseren, gelooft Disanka in poëzie als verzet, met het lichaam als poort naar een andere, heilige wereld. Alleen zo kom je dichter tot de waarheid, niet de historische waarheid, maar die van de eeuwige ziel.

Michael Disanka

Hoeveel stoelen mag vernieuwing kosten?

Een terugblik op mijn eerste seizoen als programmator van theater1150

Theatermaker Senne Vanderschelden begon in december 2024 als programmator van theater1150 in Sint-Pieters-Woluwe. Zijn ‘vernieuwende’ programmatie werd vanuit het veld toegejuicht, maar kon in de eigen zaal niet altijd op hetzelfde applaus rekenen. Welke lessen trekt hij? Wat moet de prioriteit zijn van een programmator: nieuwe publieken aanboren en makers kansen geven, of een publiek bedienen en voor volle zalen zorgen? Vanderschelden blikt terug op zijn eerste seizoen.

Senne Vanderschelden

Je suis l’acteur de la poésie de ma mère – Michael Disanka

In Double Take gaan twee auteurs naar een voorstelling en schrijven ze elkaar in het zog ervan een brief. Nadia Nsayi en Pauline Malenga Mwanga, voormalige collega’s bij het AfricaMuseum, ontmoeten elkaar terug bij Je suis l’acteur de la poésie de ma mère van Michael Disanka, een krachtig statement tegen het Congopessimisme. Het stuk zette hen aan het denken over rouw en veerkracht, de offers die moeders voor hun kinderen brengen en de geschiedenis die een moedertaal met zich meedraagt.

Nadia Nsayi, Pauline Malenga Mwanga

Visies voor het veld: Wunderbaum

Hoe hebben we het zover laten komen?

In Visies voor het veld vraagt Etcetera aan sleutelfiguren naar hun perspectief op de podiumkunsten van morgen, in aanloop naar de aanvraag voor werkingsmiddelen in december 2026. Wat loopt goed, wat moet dringend anders? Wat zouden ze veranderen als ze morgen een almachtige minister van cultuur waren, met onbeperkte middelen en bevoegdheden? Deze week: Vlaams-Nederlands theatercollectief Wunderbaum.

Wunderbaum

Visies voor het veld: Jana De Kockere & Carly Rae Heathcote

Nooit eindigend theater [NL]

In Visies voor het veld vraagt Etcetera aan sleutelfiguren naar hun perspectief op de podiumkunsten van morgen. Wat loopt goed, wat moet dringend anders? Wat zouden ze veranderen als ze morgen een almachtige minister van cultuur waren, met onbeperkte middelen en bevoegdheden? Deze week: theatermaker, performer en filosoof Jana De Kockere en regisseur, schrijver en ontwerper Carly Rae Heathcote pleiten voor een theater dat zich ontdoet van ‘onderwerpen’ en zich obsessief overgeeft aan symboliek.

Carly Rae Heathcote & Jana De Kockere

Theater per capita

Argentinië kent een rijke theatercultuur, zeker in Buenos Aires, de stad met de meeste theaters per capita ter wereld. In haar eerste column geeft Romina Paula een perspectief in vogelvlucht, van het politieke theater tijdens de laatste militaire dictatuur in de jaren 1970 en 1980 tot het enorme succes van Broadway-stukken vandaag. Is het theater waar de Argentijnen zo tuk op zijn vandaag nog een tool voor politieke transformatie? “Het onderscheid tussen theater als instrument voor het denken of politieke transformatie versus theater als vorm van entertainment is vandaag niet meer zo helder.”

Romina Paula

Maak kennis met Romina Paula, onze columnist in Buenos Aires!

Een nieuw jaar, nieuwe columnisten! In 2026 gaat Etcetera cosmopolitan. Hoe ziet de theatercultuur in Buenos Aires, Teheran, Bangkok en Mbanza-Ngungu eruit? Welke voorstellingen zijn er talk of the town? In dit mini-interview maak je kennis met onze vierde correspondent, de Argentijnse schrijfster, actrice, en theater- en filmregisseur Romina Paula.

Romina Paula

Geen BV, geen tournee?

Een debat over de toekomst van cultuurspreiding

Wat is de toekomst van cultuurspreiding in Vlaanderen? De nieuwe Strategische Visienota Kunsten van minister Caroline Gennez wil expliciet meer inzetten op spreiding in landelijke gebieden en een breed bereik. Ga mee in debat met Kunstenpunt en Etcetera op dinsdag 26 mei in de Beursschouwburg.

De redactie

Visies voor het veld: Audrey Apers

Een veld waar je nog niet op voorhand hoeft te weten wat je maakt

Audrey Apers

MULTILINGUAL

Outside eyes from Iran: Nasim Ahmadpour

When power performs absence [EN]

After the ceasefire in April, Nasim Ahmadpour observed a strange phenomenon emerging in the streets of Tehran: state-sponsored carnivals with light shows and scantily dressed women dancing—activities for which, until recently, you would end up in prison. The regime no longer suppresses the language of resistance; it has learned to read that language and appropriate it.

Nasim Ahmadpour

Une mère renaît dans la poésie de son fils

Outside Eyes: Michael Disanka

Dans sa deuxième chronique, le metteur en scène Michael Disanka revient sur sa performance, créée le mois dernier au Kunstenfestivaldesarts, un hommage à sa mère disparue. Pour ce faire, il a traversé les ruines de l’histoire du Congo tapie des charniers et génocides oubliés. Mais plutôt qu’un théâtre qui rejoue la violence de la domination coloniale pour la critiquer, Disanka croit en la poésie comme forme de résistance, le corps étant une porte vers un autre monde, sacré. C’est seulement ainsi que l’on peut s’approcher de la vérité – non pas la vérité historique, mais celle de l’âme éternelle.

Michael Disanka

The State of the Playwright

Delivered by invitation and on the occasion of Shakespeare is Dead Leuven, June 9, 2026

Annet Bremen delivered this state of the union of the world of playwriting in OPEK Leuven, during the festival Shakespeare is dead, the Dutch-Flemish festival that showcases contemporary playwriting and the author.

Annet Bremen

Artists’ Entrance: Angélica Liddell

In Artists’ Entrance, we ask artists about their life and work. Today: Angélica Liddell. Born in Figueres, Spain, she is a playwright, director, and performer, known for works like La casa de la fuerza (2009), El año de Ricardo (2005), Liebestod (2021), Vudú (2023), and Dämon. El funeral de Bergman (2024). From May 25 to 27, she can be seen at Kunstenfestivaldesarts with Seppuku. El funeral de Mishima o el placer de morir.

Angélica Liddell

Visies voor het veld: Carolina Mendonça

The future is one day away

In Visies voor het veld, Etcetera asks key figures for their perspectives on the performing arts of tomorrow. What is going well, and what urgently needs to change? What would they do if, tomorrow, they were an all-powerful Minister of Culture, with unlimited resources and powers? This week: choreographer, performer and dramaturge Carolina Mendonça proposes to reconsider spaces of experimentation as a political necessity – to speculate, play and fail, to prepare our bodies for what cannot be imagined yet.

Carolina Mendonça

recensies

Vier zusters – Luna, Winter, Toulouse en Jules De Cock

Zussen spelen

In Vier zusters grijpen Luna, Winter, Toulouse en Jules De Cock Tsjechovs Drie zusters aan voor een collage-vertelling over het verbeelden en begrijpen van de eigen zussenband, het eigen gezin, het eigen trauma. In een poging het persoonlijke te overstijgen vertrouwt de voorstelling op een veronderstelde herkenbaarheid. Maar echt spannende inzichten levert te veel herkenbaarheid op scène natuurlijk zelden op.

Catho De Cordt

Alles moet weg – Dries Verhoeven [NL]

Geen diefstal, maar verzet

“Alles moet weg.” We kennen de slogan allemaal van winkels die bij een sluitingsuitverkoop hun winst nog even snel willen opkrikken. In de voorstelling van Dries Verhoeven, die in 2024 op het Holland Festival in première ging, krijgt die zin een veel scherpere, subversieve lading. Gebaseerd op onderzoeksinterviews en teksten van Jean Genet, Karl Marx en Slavoj Žižek, biedt de voorstelling inzicht in het hoe en waarom van een winkeldief. Want hoewel de persoonlijke kick zeker meespreekt, zien de geïnterviewden stelen vooral als een politieke daad: het is hun strijd tegen supermarkten en wat zij zien als een verrot kapitalistisch systeem. Verhoeven, die dit jaar ook het Nederlands paviljoen op de Biënnale van Venetië verzorgde, bracht deze maatschappijkritische voorstelling op Theater aan Zee voor het eerst naar België.

Eivind Haugland

Alles moet weg – Dries Verhoeven [EN]

Not theft, but resistance

“Everything must go”. We all know the slogan shops use to maximize profit in closing down sales. In Dries Verhoeven’s performance, which premiered at the Holland Festival in 2024, he lends the term a more subversive meaning. Based on research interviews and texts by Jean Genet, Karl Marx and Slavoj Žižek, the performance offers insight into the why and how of a shoplifter. Even though the personal adrenalin kick is mentioned as a motivation, the interviewees first and foremost declare shoplifting a political act: it is their war against supermarkets and what they see as a rotten capitalistic system. Verhoeven, who was responsible for the Dutch pavilion at this year’s Biennale in Venice, brought this capitalist-critical performance for the first time to Belgium at Theater aan Zee last week.

Eivind Haugland

Being Britney – Colette Goossens

Het prisonneke van de psychoticus

In Being Britney smelt Colette Goossens haar ervaring met psychose samen met die van Britney Spears, de vrouw die onder verpletterende druk van de popindustrie en haar familie haar grip op de realiteit verloor. Goossens toont, even doorleefd als delicaat, hoe eenzaam het is om in een parallelle wereld te leven en dat niemand het label ‘gek’ verdient.

Charlotte De Somviele

Dignity – Chokri Ben Chikha / Action Zoo Humain

Provocatief cynisme

Als individuen of groepen hun waardigheid verliezen door structureel onrecht en ontmenselijking, hoe kunnen ze die dan terugwinnen? Dignity werpt de netten breed uit. De nieuwste Action Zoo Humain legt verbanden tussen het koloniale ruiterstandbeeld op de dijk van Oostende, de Tunesische ‘menselijke zoo’ tijdens de Gentse wereldexpo van 1913 en de actuele Ceuta-crisis.

Sébastien Hendrickx

Iemands Zus – Mira Bryssinck / Par Hasard & VIERNULVIER

De tedere schaduw van een zus

Je zit met je zus in de auto, met elk een sigaret en harde techno, en denkt na over vervlogen jaren. Over de moeilijke en ook mooie momenten van een zusterband onder spanning. In Iemands Zus neemt Mira Bryssinck het publiek mee in innige gesprekken, typische zusterruzies en ouders die proberen om te gaan met een situatie waar geen handboek voor bestaat. Er is namelijk een belangrijke extra spanningslaag: de ene zus heeft een beperking, de andere niet.

Noah Lena Vercauteren

Middle Class Babypunk – Egon Schoelynck

Kleurrijk concert-cosplay voor een grauwe werkelijkheid

Middle Class Babypunk is een concert-cosplay. De podiumvloer ziet eruit als de speelhoek van een kind: een plastieken trompet, een kleine gele gitaar, een wolkenlampje, een puzzeltapijt met auto’s erop, een kleine rode stoel, een mini-piano, een fluit met flashy groene accenten, een speelmicrofoon gekoppeld aan een mini-versterker en op het statief nog een andere geelroze plastieken kindermicrofoon. Egon Schoelynck verzorgt concept, stem, gitaren, trompet, fluit, drums, tekst, scenografie én kostuum voor zijn one-bald-man-punkband Middle Class Babypunk.

Maïté Onyeka Egeolu

De blauw – Lara Staal & NTGent

De politie, wiens vriend?

In De blauw schetst Lara Staal een portret van de ontstoken relatie tussen politie en jongeren. Het relaas van rouwige agenten wordt afgewisseld met strakke spoken word en af en toe een vonk verbeelding in een bondige voorstelling. Aan De blauw is duidelijk veel luisteren voorafgegaan: een veelheid van verhalen passeren de revue in korte scènes die grote vragen oproepen, maar eenduidige antwoorden schuwen.

Sixtine Bérard

Ta Mal Ou – Louise Bergez en Laurens Aneca/Malpertuis

Een diagnose, een diagnose, mijn koninkrijk voor een diagnose

Actrice Louise Bergez zocht jarenlang naar een verklaring voor haar chronische pijn. Die hopeloze zoektocht langs allerhande dokters en alternatieve genezers deelt ze nu in Ta mal ou, in een regie van Laurens Aneca. Onder de slapstick zag Tom Rummens een steengoede, beklijvende voorstelling over de tekortkomingen van onze gezondheidszorg, die er niet in slaagt de mens als een geheel te zien. En wat een topactrice is Bergez!

Tom Rummens

OP DREEF – Eland Peeters & Arend Peeters

De dingen zijn niet wat ze lijken

Wij, serieuze volwassenen, kennen de staat der dingen. Met een plank timmer je, met een visnet vist men, een trechter compenseert onze gebrekkige hand-oogcoördinatie. Een ding is een middel tot een bepaald doel. In Op Dreef doen Arend en Eland Peeters hier gelukkig niet aan mee. Ze herinneren ons, serieuze volwassenen, aan de grenzeloze mogelijkheden van een beetje fantasie.

Koerian Verbesselt

I LOVE ME(N) – Dorelia Schraven

Ik haat mannen… niet

Nog voor Dorelia Schraven begint te spreken, heeft ze al een personage neergezet: ze staat alleen op het podium met haar armen omhoog in een strak Juicy Couture-setje. Haar one-woman-show I LOVE ME(N) begint met verschillende uitdagende poses en dansbewegingen, ze twerkt en laat zich zakken in een split in een striptease-geïnspireerde routine, nog zonder muziek. “Superposities”, zegt Schraven zelf: een begrip uit de kwantummechanica dat duidt op het gelijktijdig bestaan van meerdere verschillende toestanden. Ze verwijst naar Schrödinger’s kat die, zolang er geen waarneming plaatsvindt, tegelijk levend en dood is. Ze begint te spreken over mannen. “Ik haat mannen… niet.”

Flora Bonneure Vanclooster

het gebied – Hanna Peeters en Xander Kindt

Ruimte creëren

In hun afstudeervoorstelling het gebied buigen Hanna Peeters en Xander Kindt zich over vriendschap, verbondenheid en de dood. Gehuld in ruimtepakken dwalen ze door een droomachtig maanlandschap.

Gijs Suy

Do You Remember Revolution? – Rinus Martha Chaerle

Laffe revolutionairen

In Do You Remember Revolution vraagt regisseur Rinus Martha Chaerle zich af of we onze revolutionaire spirit verloren zijn. Is het angst die ons verhindert die stap te zetten? Schuilt er achter onze revolutionaire leuzen een diepe angst voor wat er dan volgt? Wat na de revolutie? Als alles kapot is, wat blijft er dan nog over?

Pepijn Loobuyck

Ik ben Funny – Funny Bergman

Hokjes maar dan funny

In Ik ben Funny neemt Funny Bergman – de alias van de Nederlandse Bibi Roos – het publiek mee in een absurdistische, theatrale comedytrip waarin ze lastige vragen niet schuwt. Wat is gender? Wat is identiteit? Wat is seksualiteit? Waarom worden mensen in hokjes geplaatst, en nog belangrijker: hoe kom je daar ook weer uit?

Liesa Van Dyck

IWANTADIVORCE. – Indra Hauben en Lennert Van Nuffel

Beckett in SimCity

In IWANTADIVORCE. van Indra Hauben en Lennert Van Nuffel landen twee Sims-achtige figuren in een loods in het Oostendse havengebied. Met veel fysieke precisie en groteske humor gaan ze de mallemolen van laatkapitalisme te lijf. Of ze er ook aan ontsnappen is nog maar de vraag.

Jonathan van der Horst

I LOVE ME(N) – Dorelia Schraven

Hij wil me alleen als ik sexy ben

Op Theater Aan Zee brengt Dorelia Schraven I LOVE ME(N). De finaliste van het Amsterdams Kleinkunst Festival 2026 wijdt in cabaretvorm uit over haar complexe gevoelens met de mannen in haar leven. Taboes worden open besproken in een voorstelling over genderdynamieken, zonder dat het omslaat in een oppervlakkig feministisch pamflet.

Adel Aïcha Ben Abid

Schwe Schwes Schwester Schwestern – Luna, Winter, Toulouse en Jules De Cock

Wanneer vier stemmen één verhaal worden

Schwe Schwes Schwester Schwestern is een tragikomedie én een ode aan de schoonheid van familiale chaos. Vier zusters-spelers doen een poging om herinneringen te ordenen en elkaar via theater opnieuw te ontmoeten.

Madelief Sannen

DARK HABITS – Simon Van Schuylenbergh en KWP

Knabbelen zonder te bijten

Wat betekent geloof en gemeenschap in een samenleving die door een marktlogica wordt georganiseerd? In Dark Habits bouwt Simon Van Schuylenbergh samen met elf performers een tijdelijk heiligdom op in een verlaten hangar in Oostende. Het theater wordt er een kerk, de voorstelling een ritueel waarin religie, kunstenaarschap en gemeenschap in elkaar overvloeien en elkaar dwarszitten. Dat klinkt als een veelbelovende premisse. Zeker op Theater aan Zee, waar een groep makers die al jaren de institutionele logica van de kunstenwereld bevraagt – met projecten als Ne Mosquito Pas, German Staatstheater en Anal Pompidou – de middelen krijgt om die kritiek voor de ogen van de cultuursector te maken. Maar hoe bijt je in de hand die je voedt wanneer diezelfde hand je ook het podium aanreikt?

Jonas Istace

Steegske – Lena Majri & Febe Coysman

Deurenspel in de achterstad

Welke geheimen verbergt de urban jungle? In Steegske, hun vierde gezamenlijke productie, werpen Lena Majri en Febe Coysman licht op wat meestal gemeden wordt: de nachtelijke avonturen van zij die van stadssteegjes hun thuis maken. Steegske is echter verre van een slice of life-theaterstuk. Integendeel: het is een humoristische karikatuur van deze bewoners uit de marge. Maar houdt het nog voldoende voeling met de werkelijkheid?

Paula Rodríguez Sardiñas

Océanisé-e-s – de Roovers & Bl!ndman

Alles loopt door elkaar

In een Oostendse havengeul, tussen stad en zee, brengen De Roovers bij zonsondergang een bewerking van een theatertekst van de Franse Marie Dilasser. Terwijl we wachten tot de spelers opkomen, kijken we naar de kalme, grijsblauwe Noordzee. Of vangt de voorstelling al aan in die tijdspanne tussen nog-niet-begonnen zijn en beginnen? Océanisé-e-s lijkt initieel wat braaf en in zichzelf gekeerd, maar daagt finaal binaire denkpatronen uit.

Natalie Gielen

Killer Thriller – Les Âmes Perdues

Over-killer Thriller?

Na Fledermaus Forever (2023) toveren Les Âmes Perdues, Tom Goossens en Mitch Van Landeghem nu Killer Thriller uit hun muziektheatrale mouw, opnieuw voor de Zomer van Antwerpen. Dit keer proberen ze de operette te verzoenen met het genre van de whodunit. Terwijl slachtoffer na slachtoffer valt, trachten acht spelers vier moordmysteries op te lossen. Maar welke ingrediënten maken nu eigenlijk een perfect(e) moord(verhaal)? En… behoeft een goede whodunit wel een lijk?

Tilde De Vylder

Tosca – Jordan De Souza & Rafael R. Villalobos/De Munt

Een erotisch afleidingsmanoeuvre of Pasolini als rookgordijn

Rafael R. Villalobos’ regie van Puccini’s Tosca ging reeds tijdens de coronapandemie in 2021 in première voor een beperkt publiek. Deze maand wordt de voorstelling hernomen in De Munt. Hoewel Tosca alle ingrediënten bevat voor een boeiende opera-avond – een goed te volgen verhaallijn over liefde, verraad en machtsmisbruik, voorzien van prachtige muziek die als één grote soundtrack klinkt – bleef Lena Meyskens na afloop onttoverd achter. Deze staging lijkt zichzelf te ondergraven.

Lena Meyskens

Mirage – Damien Jalet / Kohei Nawa / Ballet du Grand Théâtre de Genève

Dansen in een nevel van glitter en luchtspiegelingen

Het grote publiek kent Damien Jalet vooral van zijn hippe videoclips voor Madonna en Yung Lean. Vorige weekend was de Brusselse sterchoreograaf nog eens in België met Mirage, een onderzoek naar luchtspiegelingen en optische illusies. Een stroom aan beelden stelt de perceptie van de toeschouwer op de proef en roept een wakende, maar vooral spectaculaire droomtoestand op. Maar veeleer dan het hoge spektakelgehalte intrigeren vooral de abstracte scènes.

Helen D’Haenens

Babel – Kommil Foo

Melancholie is de beste saus

Binnenkort staan ze veertig jaar op de planken, de broers Raf en Mich Walschaerts van Kommil Foo. Het muzikale cabaretduo plukt de vruchten van hun jarenlange samenwerking én bloedband in de nieuwe zaalshow Babel. Het resultaat is een montage van voorzichtig filosofische en licht absurde anekdotes en levensliedjes met de babylonische spraakverwarring als dunne rode draad. Bij Kommil Foo is Babel geen toren, maar een glooiend heuvellandschap met pieken en dalen.

Tom Permentier

The Second Woman – Nat Randall, Anna Breckon & Natali Broods

De terugkeer van hetzelfde, maar niet helemaal

Soms worden theatervoorstellingen als evenementen in de markt gezet. Daar hoeft niets mis mee te zijn, en in het geval van The Second Woman is dat zeker terecht. Eén actrice, Natali Broods, speelt 24 uur lang één scène, met een honderdtal mannelijke tegenspelers die ze op het podium van Viernulvier voor het eerst ontmoet. Dit is een verslag van en een reflectie over de eerste 8 uur van deze krachttoer, over de afloop kan ik helaas niets mededelen, maar het VRT-nieuws meldde dat alles met een daverend applaus besloten werd. The Second Woman heeft gelukkig veel meer te bieden dan respect voor het uithoudingsvermogen van Natali Broods. Zij verdraagt de hele tijd de mannelijke blikken, ze stort niet in onder die vreemde mengeling van tederheid en agressie, integendeel. Die eerste acht uur waren alleszins spannend genoeg, ze stond om middernacht sterker dan bij aanvang. Dat was toch mijn indruk, en ik bleef langer kijken dan ik gepland had.

Klaas Tindemans

Troje, Lazarus voor beginners – Lazarus en studenten

Kilometers maken in het oude Griekenland

Hoe waardig ouder worden als gevestigd theatergezelschap en de fakkel doorgeven? Collectieven als De Hoe, De Roovers en tg stan hebben het zich de laatste jaren allemaal afgevraagd. Voor hun twintigste verjaardag zet nu ook Lazarus de deuren wijd open voor een nieuwe generatie. In Troje, Lazarus voor beginners openen ze een vers blik spelers, afkomstig van de vier Vlaamse theateropleidingen. Samen zetten ze hun tanden in een van de oerteksten van de westerse verteltraditie: de Trojaanse oorlog.

Simon Knaeps

A Flower of Forgetfulness – Apichatpong Weerasethakul

A multitude of light lines [ENG]

According to Thai filmmaker Apichatpong Weerasethakul, we are trapped in time, in our memories, and in our desire for continuity. In his new installation for the Kunstenfestivaldesarts, a collaboration with his regular artistic partners Rueangrith Suntisuk, Pornpan Arayaveerasid, Akritchalerm Kalayanamitr, and Koichi Shimizu, he makes a sensory plea for forgetting, to experience the world anew with an open mind.

Jana Coorevits

Bowling Buffalo – Daan Borloo/Compagnie Cecilia

Geluk onder (de)constructie

Bestaat er zoiets als ‘the Flemish Dream’? Een huis te renoveren, een hypotheek, een vaste job, een partner, een hobbyvereniging, een leven dat zich afspeelt binnen een straal van twintig kilometer rond je geboorteplek. In Bowling Buffalo bevraagt regisseur Daan Borloo hoe houdbaar dit verlangen naar stabiel geluk is. Hij komt tot dezelfde conclusie als velen onder ons in dit vervallen, laatkapitalistisch systeem: achter elke routine gaapt een existentiële afgrond. Het levert een warm, geestig stuk over nostalgie als overlevingsstrategie, maar de vier straffe actrices lijken soms een radicalere voorstelling te spelen dan de tekst durft schrijven.

Jonas Istace

Next to Normal – Kadee Producties

Musicalregie met hoogtevrees

Met Next to Normal serveert het kersverse musicalhuis Kadee Producties ons een tranche de vie van een ontwrichte familie die uit elkaar gespeeld wordt door rouw en psychische problemen. Het siert Kadee Producties dat ze in een door spektakel en volkse meezingvehikels verdord musicallandschap een inhoudelijk ‘zware’ titel durven opvoeren, maar de brave, risicoloze regie laat veel potentieel liggen.

Jens Dewulf

Europese man, een kroniek – Carl von Winckelman

Hopen op een vis met pootjes

Met Europese Man, een kroniek schreef Carl von Winckelmann een toneeltekst (2023) die het grote en het kleine verbindt. Aan de hand van zijn eigen stamboom brengt von Winckelmann een historiek van ‘vaders’ in beeld: van de dominante kolonisator tot het getraumatiseerde oorlogsslachtoffer aan de keukentafel. Samengevat: de mens, teruggebracht tot het gevolg van andermans keuzes. Gelukkig is daar ook het perspectief van zijn dochter, dat dit genadeloze determinisme openbreekt. In het kader van Spakespeare is Dead, het festival voor nieuwe toneelschrijfkunst in Leuven, laat Evelyne Coussens haar licht schijnen op de dramatische kwaliteiten van de tekst die vorig jaar genomineerd werd voor de Toneelschrijfprijs.

Evelyne Coussens

Wild Narcissus – Bavo Buys

Briljant gepantserd

In Wild Narcissus schetst acteur en theatermaker Bavo Buys het theatrale doodsportret van een Narcissus van nu. Die doet dat door autofictie, antieke mythologie en hedendaagse cultuurkritiek te vermengen tot een spetterende solo – een bravourestuk. Misschien wortelt precies daarin wel mijn onvermogen om iets te voelen bij Wild Narcissus. Laag na laag wordt het bij momenten hilarische construct dat Narcissus is afgepeld, van personage tot persona, op zoek naar kwetsbaarheid onder de virtuositeit. Alleen bij de laatste laag – die waar de acteur zichzelf moet toestaan zijn bravoure op te geven – stokt het deconstructieproces. De acteur vragen wat minder te spelen? Dat blijkt een brug te ver. Zeker voor een acteur die, zoals Buys, al van bij zijn eerste verschijning op de bühne als een komeet is opgetild tot bijna mythologiserende hoogten.

Evelyne Coussens

Ridden – Leu Wijee & Mio Ishida

Tussen storm en protest

De Indonesische choreograaf Leu Wijee groeide op op het eiland Sulawesi, dat in 2018 geteisterd werd door een verwoestende aardbeving en tsunami. In zijn deinende dans laat Wijee het lichaam van zijn dansers kapseizen, maar toont hij ook het helende ritme van de golven en het gemeenschapsgevoel onder vissers.

Kristof van Baarle

Muette – Boris Charmatz/terrain

Een geluidloze schreeuw [NL]

Met zijn nieuwe, briljante solo, die onlangs in wereldpremière ging op het Kunstenfestivaldesarts, doet Boris Charmatz een speculatief voorstel voor een nieuw soort dans.

Sébastien Hendrickx

Seppuku – Angélica Liddell

The cult of the paradoxical suicides [EN]

In Seppuku: The Funeral of Mishima, or the Pleasure of Dying, Spanish theater artist Angélica Liddell composes a requiem for her muse, the Japanese writer and suicide Yukio Mishima, with whom she shares an obsessive death drive. Perhaps Liddell is lucky, for romantic, self-mythologizing artists like her are gradually becoming a dying breed.

Charlotte De Somviele

Seppuku – Angélica Liddell

De cultus van de paradoxale zelfmoordenaars [NL]

In Seppuku. De begrafenis van Mishima of het plezier van sterven houdt de Spaanse theatermaakster Angélica Liddell een requiem voor haar muze, de Japanse schrijver en zelfmoordenaar Yukio Mishima, met wie ze een obsessieve doodsdrift deelt. Misschien heeft Liddell geluk, want romantische, zelfmythologiserende kunstenaars als zij worden stilaan een uitstervend ras.

Charlotte De Somviele

NÔT – Marlene Monteiro Freitas

Doordouwen met de moed der wanhoop [NL]

Er is maar weinig podiumwerk dat frontaler is, meer in your face dan dat van Marlene Monteiro Freitas. In haar overdonderende Gesamtkunst, waarin hedendaagse dans, muziektheater, mime, fanfare en clownerie naadloos samensmelten, richten de performers zich doorgaans direct tot het publiek, bruggen slaand met uitzinnig groteske gebaren en gelaatsuitdrukkingen.

Sébastien Hendrickx

A Possibility of an Abstraction – Germaine Kruip

Het theater als oogkas [NL]

Tien jaar na A Possibility of an Abstraction daagt kunstenares Germaine Kruip op het Kunstenfestivaldesarts opnieuw de grenzen van het theater uit. Haar beeldende, synesthetische diptiek A Possibility houdt het midden tussen een concert, een schildering, een installatie en zelfs een film. Een streling voor oog en oor die bewijst dat zintuiglijke kunst ook heel reflectief kan zijn.

Tilde De Vylder

A Flower of Forgetfulness – Apichatpong Weerasethakul

Een meervoud aan lichtlijnen [NL]

Volgens de Thaise filmmaker Apichatpong Weerasethakul zitten we gevangen in de tijd, in ons geheugen en onze drang naar continuïteit. In zijn nieuwe installatie voor het Kunstenfestivaldesarts, een samenwerking met zijn vaste artistieke partners Rueangrith Suntisuk, Pornpan Arayaveerasid, Akritchalerm Kalayanamitr en Koichi Shimizu, houdt hij een zintuiglijk pleidooi voor het vergeten, om de wereld opnieuw met een onbevangen blik te ervaren.

Jana Coorevits

The Latecomers – Jozef Wouters & Decoratelier

Synecdoche, Molenbeek [EN]

The Latecomers is a heartwarming subterranean descent from a restaurant in Molenbeek to the bottom of the world. Two collective-making projects, Decoratelier and Cassonade, are temporarily located on a heavily polluted terrain in a former galvanisation factory. In a forthcoming future, the warehouse owned by the municipality of Molenbeek will be erased and replaced by a fresh layer of soil for the creation a park. This inevitable fate prompted builders, cooks and other caretakers of both projects to create a clever cross-section in the cycle of urban development: a site-specific revelation of stories contained in matter. How do you make sense of living on the edge of time as the latest and last occupants of a building?

May Abnet

The Actor – Florian Myjer / Oh Deer

Te zijn of niet te zijn

In de solovoorstelling The Actor bereidt Florian Myjer zich voor op de rol van Hamlet – een personage dat zijn werkelijkheid alleen via de metafoor van het theater onder ogen durft te komen. Vanuit die spiegel analyseert Myjer niet alleen grensoverschrijdend gedrag in de kunsten, maar ook het genot in slachtofferschap en de verwarrende verantwoordelijkheid die met onze verlangens gepaard gaat. Fantastisch gespeeld, ja, maar de grote relevantie van The Actor zit hierin: geen pijn ten dienste van de kunst meer.

Catho De Cordt

Us – Maria Hassabi

Unmoved? [EN]

For years, New York-based Maria Hassabi has been working at the intersection of choreography and visual art. It is only fitting, then, that her latest creation Us is being presented in the theatre at the BOZAR museum. Are we witnessing a slowly moving image, or a stilled choreography? An analysis of an agonisingly slow viewing experience.

Natalie Gielen

Us – Maria Hassabi

Onbewogen? [NL]

Al jaren beweegt de New Yorkse Maria Hassabi zich op het snijpunt tussen choreografie en beeldende kunst. Haar nieuwste creatie Us wordt dan ook passend gepresenteerd in de theaterzaal van museum BOZAR. Zien we een langzaam bewegend beeld, of een verstilde choreografie? Analyse van een tergend trage kijkervaring.

Natalie Gielen

Aggressively Modern Times – Ferre Marnef

Het clowneske geluid van de productiviteit

In Aggressively Modern Times heeft Ferre Marnef een aantal performers verzameld, met erg uiteenlopende achtergronden, en samen hebben ze gekeken naar Charlie Chaplin, the Marx Brothers en andere vintage comedy (en ook veel andere dingen, vermoedelijk). Dat levert, na amper een maand maken en repeteren een hilarisch ‘performatief concert’ op, dat, bij elk nummer begint met one-two-three-four en afsluit met thank you. Is dit nu neo-dada of bijtende satire? Onnozel of vindingrijk? Toneel of muziek? Alles tegelijk en niets van dat alles, maar vooral grappig en to the point. Een theatrale versie van Captain Beafheart, of zoiets. Zonder meer rock’n’roll. You are a great audience!

Klaas Tindemans

This resting, patience – Ewa Dziarnowska

Een choreografische verlangensmachine

This resting, patience, de drie uur durende dansinstallatie van de Poolse, in Berlijn werkende choreografe Ewa Dziarnowska, verveelt geen moment. De voorstelling neemt je mee in een voortdurend veranderend spel van fysieke aan- en afwezigheid, van nabijheid en afstandelijkheid tot de twee performers. Daardoor ontstaat tussen hen en het publiek een bijzondere intieme relatie, die de live gecreëerde soundscape verhevigt.

Rudi Laermans

YOU CANNOT CAN – Dana Michel

Ambient insecurity

In You Cannot Can, Dana Michel steps onto the slippery floor of a public pool in the centre of Brussels to question all the manoeuvres one performs in life in order to swim in it. Masterfully, Michel (a marketing executive turned football player turned performer) makes herself infinitely disarming, un-intimidating, small and, at the same time, envelops us in her shine to reveal and loosen the ever-present ambient insecurity of today’s interactions.

Ugnė Noreikė

Centroamérica – Lagartijas Tiradas al Sol

Everyone lies [EN]

Pablo Neruda once described Central America as the “soft waist of America”, a fertile region that has always been defined and dominated by the north. With Centroamérica, the Mexican collective Lagartijas Tiradas al Sol attempts to capture the pain of this exploited region with their distinctive documentary style. They once believed fervently in the power of theatre, but after a journey through seven countries plagued by moral murkiness, they are no longer so sure. Can theatre save the world?

Floris Baeke

Centroamérica – Lagartijas Tiradas al Sol

Iedereen liegt [NL]

Pablo Neruda beschreef Centraal-Amerika ooit als de “zachte middel van Amerika”, een vruchtbare streek die altijd door het noorden is beschreven en bezeten. Met Centroamérica probeert het Mexicaanse collectief Lagartijas Tiradas al Sol de pijn van die uitgebuite regio te vatten in hun eigenzinnige documentaire stijl. Ooit geloofden ze vurig in de kracht van het theater, maar na een trip door zeven landen vol morele troebelheid zijn ze er niet meer zo zeker van. Kan het theater de wereld redden?

Floris Baeke

OPUS – Opera Ballet Vlaanderen

Precisie als affect

Choreograaf Christos Papadopoulos omschrijft OPUS als ‘een poging om onze automatische reactie op het beluisteren van muziek te onderzoeken.’ De uitspraak vat de portée van de voorstelling perfect samen: OPUS stelt scherp op de directe, autonome relatie tussen muzikaliteit en lichamelijkheid.

Rudi Laermans

A Room of His Own – Nona Demey Gallagher

De slaapkamer is een podium

Kan er porno bestaan die vrouwen niet uitbuit? Neen, is de stellige overtuiging waarmee de radicale Amerikaanse feminist Andrea Dworkin de slapeloze nacht van A Room of His Own ingaat. In een grimmig lusthof vol giechelende bunnies en rondborstige kindvrouwtjes laat regissseur Nona Demey Gallagher Dworkin botsen op haar libertijnse intellectuele demonen. Gaat het Dworkin om het bestrijden van het lijden van de vrouw of is er ook iets in haar dat schrijft uit angst? En zijn die twee motieven tegelijk mogelijk, of verdringt de een de ander?

Persis Bekkering

CASTL – Abattoir Fermé & hetpaleis

Achter de façade

In hun derde coproductie voor een jong publiek schotelen Abattoir Fermé en hetpaleis ons vergiftigde suiker voor. CASTL is een grotesk, maar ook verrassend gevoelig familieportret van een groep excentrieke outsiders die in bizarre omstandigheden een manier van overleven hebben gevonden. En daarvoor gaan ze over lijken.

Jens Dewulf

Nieuwsbrief

Advertenties

#18215.04 — 07.09.2026

print

MULTILINGUAL

recensies

#182
15.04 — 07.09.2026