abonneer

#182

15.04.2026

—

14.09.2026

Nieuwsbrief

Advertenties

#181
15.12 — 14.04.2026

download pdf

print

Sonic scenes

Redactioneel Etcetera 181

De hoofdredactie

We hear everything and nothing. At the same time.

David Helbich challenges the often unexamined assumptions surrounding the role of sound in performance, calling for a deeper and more integrated listening culture within the performing arts. Rather than treating sound as a functional or aesthetic afterthought — music as mood, or sound as glue — he invites us to reframe listening as a central, co-creative act that shapes both perception and experience.

David Helbich

Het werk van de stem

In onze beeldgedreven samenleving wordt de stem al te vaak naar het achterplan verdreven. Ze is in dit tijdsgewricht dan wel aanweziger dan ooit — van The Voice tot sociale media, van autotune tot AI—, maar toch zijn stempraktijken door de decennia heen onderbelicht gebleven. Ook die van Jean-René Toussaint, leermeester en vriend van Myriam Van Imschoot. Met Toussaint als leidraad gaat ze in dit essay op zoek naar een nieuw ‘klankperspectief, een ethischer of utopischer appel voor singulariteit, collectiviteit en relationaliteit’.

Myriam Van Imschoot

Hoe klinkt een voorstelling?

Choreograaf Lisa Vereertbrugghen werkt momenteel aan een nieuwe creatie met haar vaste geluidsontwerper Michael ‘Mike’ Langeder. Door de jaren en creatieprocessen heen ontwikkelden zij een unieke modus operandi. Van Lisa’s eerste, ruwe ideeën over Mikes input tot de uiteindelijke synthese in een overweldigende geluidsband: hoe gaan zij te werk? In deze dialoog blikken Lisa en Mike terug op hun gezamenlijk parcours.

Lisa Vereertbrugghen

Gegen die Hörigkeit im Hören*

* Against the obedience in hearing

What if the voice is not just a carrier of meaning but a choreographic force, a movement in itself? What if the act of listening is not passive reception but an embodied, political, and relational practice? Jule Flierl traces a path through contemporary voice performance, dance, protest, and interdependent artistic practices to explore how voice and listening co-constitute each other, both on stage and in the world.

Jule Flierl

‘We have so many voices inside us’

What happens when we breathe together? Simon Baetens speaks with singer, dancer, and facilitator Jean-Baptiste Veyret-Logerias about how the voice lives in the body, and how singing together can become a space for trust, curiosity, and transformation. From his early days in school choirs to conducting, dancing, and working with fascia, Veyret-Logerias’s practice is one of radical presence. Over the last 15 years, he has contributed to a vast number of projects and collaborations. What are the recurring threads he sees in each of them? In this interview, he sheds light on concepts and co-variation, amateurism, and on why the most important work is often about not knowing.

Simon Baetens

A ‘New Vocality’?

Approaching two multivocal groups: YouYou Group and Glossa (Γλωσσα)

Without knowing about each other, several ensembles have formed in Central Europe in recent years that bear striking similarities: groups of people who work experimentally with the voice, were founded by women, function as collectives, and often perform beyond the classical concert stage. Friedemann Dupelius explores the question of whether one can speak of a ‘new vocality’ in this context. If so, does it encompass only technical and compositional aspects of vocal sound, or also social, psychological, and political ones?

Friedemann Dupelius

Notes on Sound

What is the power of sound? How can it transform a theatre space into a world where the auditory takes on a life of its own? Fourteen artists share brief, inspiring statements on the role and significance of sound in contemporary performing arts.

Lieven Dousselaere, Hannes Seidl, Anne van de Star, Alain Franco, Mareike Dobewall, Marcela Lucatelli, Sébastien Roux, Kent Olofsson, Yann Leguay, Marijn Ottenhof, Travis Just, Julia Mihály, Berno Odo Polzer, Peter Lenaerts, Billy Bultheel

Chiririn

Emi Kodama

Visies voor het veld: Kristien De Proost & Josse De Pauw

Een pleidooi voor morsigheid en risico

In Visies voor het veld vraagt Etcetera aan sleutelfiguren naar hun perspectief op de podiumkunsten van morgen, in aanloop naar de aanvraag voor werkingsmiddelen in december 2026. Wat loopt goed, wat moet dringend anders? Wat zouden ze veranderen als ze morgen een almachtige minister van cultuur waren, met onbeperkte middelen en bevoegdheden? Deze week: acteurskoppel Kristien De Proost en Josse De Pauw houdt een pleidooi om de kunstenaarspraktijk weer als kern van de sector te zien.

Kristien De Proost & Josse De Pauw

Hoe overleef je de cultuursector?

Een handleiding voor startende podiumkunstenaars

Hoe vraag je subsidies aan? Hoe werkt BTW en het belastingstelsel? Waar kan een vakbond je mee helpen? Het zijn vragen waar startende podiumkunstenaars in Vlaanderen vaak alleen mee worstelen. Egon Schoelynck begon ze voor zichzelf te beantwoorden in een klein document, maar dat groeide uit tot Huh, waarom wist ik dit niet?: een persoonlijke en toegankelijke handleiding over alles wat niemand je vertelt als je begint te werken in de podiumkunsten in België. Hij beantwoordt enkele vragen van Etcetera en we publiceren een fragment uit hoofdstuk vier: ‘een voorstelling verkopen’.

Egon Schoelynck

Visies voor het veld: Haider Al Timimi

Kunst zonder tanden

In Visies voor het veld vraagt Etcetera aan sleutelfiguren naar hun perspectief op de podiumkunsten van morgen, in aanloop naar de aanvraag voor werkingsmiddelen in december 2026. Wat loopt goed, wat moet dringend anders? Wat zouden ze veranderen als ze morgen een almachtige minister van cultuur waren, met onbeperkte middelen en bevoegdheden? Deze week: Haider Al Timimi, theatermaker, danser, performer, artistiek leider van Antigone in Kortrijk en medeoprichter van verschillende initiatieven voor jonge makers.

Haider Al Timimi

Die éne vraag die iedereen me altijd stelt

Notities over theatermaken in Thailand

Hoe ziet het theater in Thailand eruit? Voor kunstenaar, curator en festivaldirecteur Sasapin Siriwanij is het een vraag die haar hoofd elke keer weer doet tollen. Over hedendaagse performancekunst in Thailand spreek je niet in dezelfde taal die je zou gebruiken in het globale noorden. Voor onafhankelijke kunstenaars is er vrijwel geen geld, geen goed uitgeruste infrastructuur en geen steun van de overheid. Maar ondanks de eindeloze cyclus van vermoeidheid blijft er een mysterieus geloof en plezier in de kunst, schrijft ze in haar eerste column.    

Sasapin Siriwanij

Maak kennis met Sasapin Siriwanij, onze columnist in Bangkok!

Een nieuw jaar, nieuwe columnisten! In 2026 gaat Etcetera cosmopolitan. Hoe ziet de theatercultuur in Buenos Aires, Teheran, Bangkok en Mbanza-Ngungu eruit? Welke voorstellingen zijn er talk of the town? In dit mini-interview maak je kennis met onze derde correspondent: Sasapin Siriwanij. Ze werkt als kunstenaar, producer en artistiek directeur van het BIPAM-festival in Bangkok.

Sasapin Siriwanij

Hardkoor – Naomi Velissariou / Theater Utrecht

Postpartum pain party // galop

In Double Take gaan twee Etcetera-auteurs naar een voorstelling en schrijven ze elkaar in het zog ervan een brief. Charlotte Van den Broeck en Jana Coorevits, allebei kunstenaar en moeder, voelen gedeelde bevrijding én gedeelde pijn na Hardkoor, een stand-uptragedyconcert waarin theatermaakster Naomi Velissariou zichzelf terugvindt na het de identiteitscrisis van het moederschap, de burn-out en de kooi van het kerngezin.

Jana Coorevits, Charlotte Van den Broeck

Artiesteningang: Misha Demoustier

In Artiesteningang stellen we podiumkunstenaars vragen over hun leven en werk. Vandaag: Misha Demoustier. Misha is autodidact en staat sinds 2009 op de planken, eerst als kind bij kabinet k en fABULEUS. Hij werkte samen met onder meer Voetvolk / Lisbeth Gruwez, Ultima Vez, Arkadi Zaides en zijn zus Zoë Demoustier. Als danser en muzikant is hij verbonden aan laGeste.

Misha Demoustier

Łukasz Twarkowski, beeldenstormer van het Poolse theater

Extase in het nu

Deze week is Łukasz Twarkowski te gast in De Singel met Rohtko, een monumentaal spektakel over één van de grootste kunstvervalsingen uit de recente geschiedenis. Maar wie is deze Poolse beeldenstormer die de internationale podia verovert met zijn grootschalige theaterproducties, waarin hij pompende techno, flitsende filmbeelden, digitale technologie en beeldende kunst door elkaar gooit? Waarom is hij zo gefascineerd door kwantumfysica en illegaal raven? Je leest er alles over in deze oeuvretekst, gepubliceerd met de genereuze steun van het Polish Institute Brussels.

Judith Gerstenberg

Artiesteningang: Natali Broods

In Artiesteningang stellen we podiumkunstenaars vragen over hun leven en werk. Vandaag: Natali Broods. Natali speelde onder andere bij Het Toneelhuis (Jan Decorte) en tg STAN, voor ze in 2004 vast lid werd bij DE KOE, nu DE HOE. Naast haar werk als theateractrice is ze veelvuldig te zien in films en op televisie.

Natali Broods

Maak kennis met Nasim Ahmadpour, onze correspondent in Iran!

Een nieuw jaar, nieuwe columnisten! In 2026 gaat Etcetera cosmopolitan. Hoe ziet de theatercultuur in Buenos Aires, Teheran, Bangkok en Mbanza-Ngungu eruit? Welke voorstellingen zijn er talk of the town? In dit mini-interview maak je kennis met regisseur, dramaturg en schrijver Nasim Ahmadpour, die je meeneemt naar haar thuisstad Teheran.

Nasim Ahmadpour

KMSKA LAAT: Debat kunstkritiek

Wat is de toekomst van kunstkritiek?

KMSKA Laat brengt drie critici uit verschillende media en disciplines samen in een gesprek over hun vak.

Maak kennis met Michael Disanka, onze columnist in Congo!

Nieuwe reeks: Outside Eyes

Een nieuw jaar, nieuwe columnisten! In 2026 gaat Etcetera cosmopolitan. Hoe ziet de theatercultuur in Buenos Aires, Teheran, Bangkok en Mbanza-Ngungu eruit? Welke voorstellingen zijn er talk of the town? In dit mini-interview maak je kennis met onze eerste correspondent: Michael Disanka. Twee jaar geleden verhuisde de Congolese theatermaker van Kinshasa terug naar zijn geboortestad Mbanza-Ngungu in Centraal Congo, waar het dagelijks leven vol theater zit.

Michael Disanka

In opstand durven komen

Outside eyes: Michael Disanka

Waar vandaag nog theatermaken in Congo? Nu steeds meer culturele privé-initiatieven de deuren sluiten, wordt die vraag steeds moeilijker. Maar voor Michael Disanka is het een daad van verzet om niet te verhuizen naar het buitenland en als Congolese kunstenaar een exportproduct te worden, zo schrijft hij in zijn eerste column. In Mbanza-Ngungu, de stad van zijn kindertijd, richtte hij zijn eigen artistieke broedplaats op, een plek waar hij en zijn collega-kunstenaars ‘nieuwe beelden’ over zichzelf willen ontwikkelen en ‘ons zelfrespect terugwinnen’.

Michael Disanka

Visies voor het veld: Shari Aku Djifa Legbedje

Een veld dat traag durft zijn

In Visies voor het veld vraagt Etcetera aan sleutelfiguren naar hun perspectief op de podiumkunsten van morgen. Wat loopt goed, wat moet dringend anders? Wat zouden ze veranderen als ze morgen een almachtige minister van cultuur waren, met onbeperkte middelen en bevoegdheden? Deze week: Shari Aku Djifa Legbedje, medeoprichter van ontwikkelings-, productie- en managementplatform AnAku, en medewerker bij het Sociaal Fonds Podiumkunsten. Shari werkt aan structurele verandering in de culturele sector, met een focus op intersectionaliteit, rechtvaardigheid en de positie van kunstenaars.

Shari Aku Djifa Legbedje

Wat blijft na Dit is (niet) de evolutietheorie van de troost (Dounia Mahammed en Aya Sabi)

Een zachte waarheid

De theaterzaal is bij uitstek de plek voor drama en ontlading. Maar wat als makers besluiten om de pijn van een intergenerationeel trauma niet op te voeren, maar ook niet te laten verdwijnen? Om te doseren als vorm van zorg en verzet? Maliqa Fye vraagt het zich af na het zien van Dit is (niet) de evolutietheorie van de troost en doorweeft haar eigen genealogie van pijn door die van Aya Sabi en Dounia Mahammed.    

Maliqa Fye

Barzakh – Thomas Bellinck & Osama Abdulrasol i.s.m. personen in detentie

Inside out, outside in

In Double take gaan twee Etcetera-auteurs naar een voorstelling en schrijven ze elkaar in het zog ervan een brief. Vandaag: Natalie Gielen en Rudi Laermans over Barzakh, een opera gebaseerd op gesprekken tussen theatermaker Thomas Bellinck en enkele mensen die in Belgische gevangenissen hun proces afwachten.

Rudi Laermans, Natalie Gielen

Artiesteningang: Louis van der Waal

In Artiesteningang stellen we podiumkunstenaars vragen over hun leven en werk. Vandaag: Louis van der Waal. Louis studeerde aan Studio Herman Teirlinck en werkte samen met onder meer Abattoir Fermé, Sarah Moeremans en Joachim Robbrecht. Als speler is hij verbonden aan het Zuidelijk Toneel.

Louis van der Waal

Van Bartók tot Debussy

De improvisatielessen van Jeanne Brabants

Jeanne Brabants wordt vaak geroemd als pionier van het Vlaamse dansonderwijs, maar haar vernieuwende lespraktijk bleef tot dusver onderbelicht. Dankzij archiefonderzoek en mondelinge getuigenissen krijgen we meer inzicht in hoe Brabants’ pedagogiek de artistieke nieuwsgierigheid van haar studenten aanwakkerde en hoe ze daarmee bijdroeg aan de vorming van een nieuwe generatie dansers en choreografen.

Helen D’Haenens

Eindejaarslijstjes 2025

De must sees van het afgelopen jaar

Naar goede gewoonte vroegen we Etcetera-auteurs en -redacteurs naar de voorstellingen die hen in 2025 zijn bijgebleven. Welke makers en spelers gingen over de tongen? Wie zorgde voor het mooiste lichtontwerp? En hoe blikken we vooruit naar 2026? Je leest het hier.

Simon Baetens, Evelyne Coussens, Klaas Tindemans, Maliqa Fye, Liv Laveyne, Floris Baeke, Kristof van Baarle, Sixtine Bérard, Marijn Lems, Catho De Cordt, Rudi Laermans, Jasper Delva, Lena Meyskens, Natalie Gielen, Aïcha Mouhamou, Charlotte De Somviele, Wouter Hillaert, Amber Maes, Noah Lena Vercauteren

Visies voor het veld: Lauranne Cleenwerck

CC zkt. kunstenaar zkt. CC

In Visies voor het veld vraagt Etcetera aan sleutelfiguren naar hun perspectief op de podiumkunsten van morgen. Wat loopt goed, wat moet dringend anders? Wat zouden ze veranderen als ze morgen een almachtige minister van cultuur waren, met onbeperkte middelen en bevoegdheden? Deze week: Lauranne Cleenwerck, podiumprogrammator bij CC Brugge.

Lauranne Cleenwerck

Defend Not Defund Art: Een artistiek en cultureel initiatief – Stand with Serbia

Een oproep tot aandacht voor het belang van artistieke vrijheid, onafhankelijke instellingen en een kritische culturele stem.

Defend Not Defund Art

MULTILINGUAL

That question you will ask me

Notes towards understanding theatre-making in Thailand

What does theater in Thailand look like? For artist, curator, and festival director Sasapin Siriwanij, it’s a question that constantly keeps her mind spinning. You don’t talk about contemporary performance art in Thailand using the same language you would use in the Global North. For independent artists, there is virtually no funding, no well-equipped infrastructure, and no government support. But despite the endless cycle of exhaustion, a mysterious faith in and joy for art remains, she writes in her first column.  

Sasapin Siriwanij

Meet Sasapin Siriwanij, our columnist in Bangkok!

A new year, new columnists! In 2026, Etcetera goes cosmopolitan. Is there a vibrant theatre culture in Buenos Aires, Tehran, Bangkok and Mbanza-Ngungu? Which performances are the talk of the town? Today, Thai artist, curator and BIPAM-festival director Sasapin Siriwanij takes you on a tour of Bangkok.

Sasapin Siriwanij

M.O.L. – Sara Oklobdzija / ROBIN / KVS

Spelen op het veld voor het veld / Playing on the Field, for the Field

In Double Take gaan twee Etcetera-auteurs naar een voorstelling en schrijven ze elkaar in het zog ervan een brief. Alina Savitskaya en Ugnė Noreikė schrijven elkaar na M.O.L. over aardappelen, integratie en de vraag of het cultuurveld bereid is zijn handen vuil te maken. “De patat die ik op het einde vasthield, woog zwaarder dan haar speech.” // In Double Take, two Etcetera authors attend a performance and write each other a letter in its wake. Alina Savitskaya and Ugnė Noreikė write to each other after M.O.L. about potatoes, integration, and whether the cultural sector is willing to get its hands dirty. “The potato I held at the end had more weight than her speech.”

Alina Savitskaya, Ugnė Noreikė

Meet Nasim Ahmadpour, our columnist in Iran!

A new year, new columnists! In 2026, Etcetera goes cosmopolitan. Is there a vibrant theatre culture in Buenos Aires, Tehran, Bangkok and Mbanza-Ngungu? Which performances are the talk of the town? Today, Iranian screenwriter and choreographer Nasim Ahmadpour takes you on a tour of Tehran.

Nasim Ahmadpour

Theatre in suspension

Notes on the role of the performing arts in Iran today

Mid-February 2026, Tehran. Nearly a hundred productions are playing – from Medea to Antigone and Three Sisters. Meanwhile, thousands have been killed by the government, the internet has been shut down for weeks, and American warships are gathering in the Persian Gulf. Once again, the Iranian people are a pawn in a ruthless power game played by power-hungry despots. Isolated from the world, director Nasim Ahmadpour asks – in fragments, because nothing else is possible – what is to become of the arts many Iranians hold so dear, and what they still mean when the street has become a more dramatic stage than any theatre.

Nasim Ahmadpour

recensies

SANCTA – Florentina Holzinger

Hot for God

Roller-skating nuns, a chain-vaping Jesus rapping Eminem, live piercings and a pregnant cardinal: Florentina Holzinger arrived in Antwerp trailing fainted audience members, an outraged bishop and lots of headlines. Her operatic mass is indeed excessive, chaotic and deliberately shocking. But Holzinger is not out to get you, she wants to take you along. For all its provocation and even if, at times, it feels the pressure to spell everything out, SANCTA is steeped in a surprising tenderness.

Brenda Guesnet

Nachtland – Tg STAN

Een schilderijtje doorbreekt het stilzwijgen

Nu de laatste getuigen ongeveer allemaal definitief zwijgen, is het aan de volgende generaties Duitsers om met het hitleriaanse verleden in het reine te komen. Het zwijgen van die getuigen heeft dat zeker niet gemakkelijker gemaakt, integendeel. Over de demonen die onvermijdelijk uit die omertá opduiken gaat Nachtland, dat Marius von Meyenburg in 2022 in opdracht van het Londense Royal Court Theatre schreef. Tg STAN speelt deze wrange komedie, waarin broer en zus het huis van hun pas overleden vader opruimen en op een merkwaardig schilderijtje botsen. Gesigneerd door ene A. Hitler, maar is het ook echt van hem? Een expert bevestigt, broer en zus ruiken geld, veel geld. Een debat ontspint zich, zeker omdat de vrouw van de broer joodse is. De beerput gaat open en stinkt. Of is het iets genuanceerder? Tg STAN kiest voor een debat tussen gelijken, hoe extreem sommige gevoeligheden ook liggen. Misschien wat voorzichtig, maar genoeg stof tot nadenken in post-fascistische tijden.

Klaas Tindemans

BĒTON – BAHAR TEMIZ / KVS

Het bewon(der)en van een grijze wereld

Persoonlijke verhalen, meertalige stemmen, knappe storytelling, een speelgoedgraafmachine en een elektronische soundscape: zo bouwt Béton een grijs landschap op waarin de nasleep van een aardbeving nazindert. Choreografe Bahar Temiz nodigt de toeschouwer uit om te navigeren tussen vloeibare transformatie en verharde constructie.

Helen D’Haenens

ALL TOGETHER NOW! – Suze Milius / House Crying Yellow Tears & Toneelhuis

Een overladen tafel zonder poten

In ALL TOGETHER NOW! zet regisseur Suze Milius zes acteurs rond een tafel. Ze eten, zingen, zwijgen en botsen in scènes die familiediners, kantinelunches en vriendenweekends evoceren. Maar Milius legt zoveel diffuus materiaal op tafel, dat die gaandeweg onder het gewicht bezwijkt.

Natalie Gielen

Again Forever – Lisa Vereertbrugghen / Campo

Choreografie als antropologie

In pre-Tinder tijden liet de slow je toe om een relatie te starten of publiekelijk te bevestigen: al dansend kon je je gevoelens uitdrukken en de mogelijke gezamenlijkheid van je verlangen verkennen. In Again Forever onderzoekt Lisa Vereertbrugghen dit wegzinkende cultuurgoed met een choreografische en niet-patriarchale blik. Het resultaat is een voorstelling die te veel blijft hangen in de uiterlijkheid van bewegingen van de slow en te weinig de verlangenseconomie verkent waarmee die lange tijd verbonden waren.

Rudi Laermans

Testament – Compagnie Cecilia

De morsigheid des levens

Een onbereikbare vader sterft, drie kinderen, allemaal geteisterd door hun eigen demonen, zitten rond zijn bed en hengelen vergeefs naar zijn liefde. Testament verkent thematisch geen nieuwe paden, maar dankzij het scherpe oog van filmregisseur Peter Monsaert en drie klasbakken van acteurs bezweert het stuk je toch van begin tot eind. De morsigheid van het leven, gevat in twee uur aanstekelijk spelplezier.

Pieter Martens

Harakiri (een politieke en incorrecte voorstelling) – Troubleyn / Jan Fabre

‘De incarnatie van vergane glorie’

Ook al verloor hij enkele jaren geleden zijn subsidies, in zijn huistheater Troubleyn blijft Jan Fabre voorstellingen maken. In Harakiri citeert en samplet hij uit zijn eigen werk, met een voorkeur voor gestileerde seks. Hij wil duidelijk een punt maken na zijn veroordeling in 2022 voor geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk, en aanranding van de eerbaarheid. Na een revue vol giftige grapjes richting de ‘welzijnspolitie’, laat hij een acteur vurig pleiten voor onbegrensde artistieke vrijheid, tegen zogenaamde ‘politieke correctheid’ in. Dit is een nogal pathetische poging tot rechtvaardiging van legitieme artistieke keuzes – die niemand betwist, waarvoor hij ook niet veroordeeld is – die vooral de eigenlijke inzet van het conflict rond Jan Fabre omzeilt, namelijk scheefgegroeide machtsverhoudingen. Die zijn niet weg te lachen met anderhalf uur suggestief toneel.

Klaas Tindemans

Ander Strand – Freek De Craecker & Jarne Van Loon

Een ander ander strand

Spelen met Belgische queer geschiedenissen vraagt om een gedurfd navigeren doorheen veel valkuilen. Queer ogen zijn namelijk bovenmatig goed getraind in argwaan en kritiek. Hoewel Ander Strand interessante spanningsvelden opzoekt, heeft het de spannendste links laten liggen.

emma ydiers

A rite of spring – Benjamin Abel Meirhaeghe & Toneelhuis en Opera Ballet Vlaanderen

Vrouwelijkheid in meervoud, kwetsbaarheid als kracht

Zeg A rite of spring of Le sacre du printemps, en meerdere historische bellen gaan luid rinkelen.(1) Er is de gelijknamige muziek van Stravinsky, die samen met Nijinski’s choreografie in 1913 een beruchte Parijse première beleefde en door Theodor W. Adorno werd weggezet als schoolvoorbeeld van muzikale regressie en autoritaire ritmiek. En er zijn de talrijke andere dansante interpretaties van Stravinsky’s partituur, vaak van de hand van gevierde choreografen.(2) Maurice Béjart, Pina Bausch, Paul Taylor, Marie Chouinard, Mats Ek, Martha Graham, Hans Van Maanen, Sasha Waltz, Nora Chipaumire…: de lijst van gerenommeerde dansartiesten die in de voetsporen van Nijinski traden, is indrukwekkend lang. Wie zich, zoals Benjamin Abel Meirhaeghe in zijn nieuwste voorstelling, met de Sacre inlaat, betreedt dus historisch bezet terrein (‘de Sacre’ verwijst zowel naar de muziek van Stravinsky als naar Nijinski’s choreografie). Dat weet de maker zelf ook. De in kleine letters gespelde titel en het beginwoord suggereren het al: a rite of spring nestelt zich bewust in de marges van de Sacre. Meirhaeghe presenteert ‘een sacre’ die neerkomt op een kritische lezing en doorleefde belichaming van de meervoudige inzet van dit iconische werk.

Rudi Laermans

De Hyenalaan – Marlies Tack en Michaël Vandewalle & Antigone

Wie zorgt er voor de jeugdzorg?

Een stevige aanklacht tegen de heersende malaise in de jeugdzorg, zonder te vervallen in sloganesk of belerend theater. Dat brengen Michaël Vandewalle en Marlies Tack in het gelaagde De Hyenalaan. Het is een hulde aan wie de jeugdzorg effectief overeind houdt en een doorvoelde oproep naar meer gemeenschapszorg.

Simon Knaeps

Orde van de dag – Het nieuwstedelijk

Een glad walsje zonder stomp in de maag

Opnieuw een voorstelling over het interbellum en de oorlog die erop volgt? Stijn Devillé schrijft en ensceneert al enkele jaren over die uiterst gewelddadige episode in de wereldgeschiedenis. En meestal spelen zijn drama’s zich af in de achterkamers, de coulissen van historische evenementen, niet in de openbaarheid van de officiële geschiedenis. In Orde van de dag bewerkt Devillé de gelijknamige historische roman van Éric Vuillard die de hoofdfiguren uit die woelige periode opnieuw vooral in privé-momenten laat zien. Dit keer staan twee gebeurtenissen centraal: de steun van de industrie aan de machtsgreep van Adolf Hitler, in 1933, en de aanhechting van Oostenrijk bij het Reich, in 1938. De voorstelling schakelt tussen  dialoog en vertelling, en helt (te) vaak over de rand van het schoolse, het belerende. Moet theater meer zijn dan een stichtende geschiedenisles? Of is dat nu net nodig, in donkere tijden?

Klaas Tindemans

Marshmallow BBQ — Maxim Storms en Lobke Leirens

Camp op kamp

Met Marshmallow BBQ slaat het acteurs- en makersduo Maxim Storms en Lobke Leirens een vijfde keer de handen in elkaar. Deze keer zijn ze niet alleen. Samen met Marjan De Schutter, Maliqa Fye en Emma Browaeys brengen ze een pastiche van B-horrorfilms waarin alle clichés en plot devices vol ironie en overgave worden uitvergroot. Maar hoeveel is te veel?

Paula Rodríguez Sardiñas

Under Your Spell – Audrey Apers

Girls just wanna be fokking ondiep

Met Under Your Spell laat Audrey Apers een vierkoppige, vrouwelijke cast verloren lopen in een woud met een eigen willetje. Met evenveel humor als ernst zet Apers een oprecht en genuanceerd verhaal over vrouwelijkheid neer dat ver weg blijft van gezwollen tear-jerk reflexen.

Amber Maes

De sitcomeback – DE HOE

Deurentragedie

De camera’s zijn vertrokken. De gezellige zetel is weg, verruild voor een paar oncomfortabele krukken. Verder is het toneel leeg. De visagist, de studiolampen en de tv-schermen zijn weg. De strakke broeken van de spelers zijn weg en in plaats daarvan dragen ze opvallend wijde pantalons, als om aan te geven: dit is geen herhaling. Dit is de achterkant, het tegendeel. De sfeer is gelaten, bij vlagen vijandig. De ironie en de lach: verruild voor de ernst. Voor stiltes. Voor tobberige groepstherapie. Enkel de rijdende panelen met deuren staan er nog op de scene van DE SITCOMEBACK, als laatste herinnering aan DE HOE’s recente succesvoorstelling DE SITCOM (2025) waarvan DE SITCOMEBACK het vervolg is. Maar de deuren zijn dit keer niet bedoeld voor het slapstickeffect, zoals Willem de Wolf eens boos uitroept: dit is géén deurenkomedie, dit lijkt meer op een “deurentragedie”.

Persis Bekkering

Byzantium – Abattoir Fermé & Het Zuidelijk Toneel

Vorm boven vlees

Abattoir Fermé en Het Zuidelijk Toneel brengen met Byzantium een beproeving voor speler en publiek: een tweeluik dat zich gelijktijdig ontvouwt, in twee ruimtes, in een volgorde die je zelf niet kiest. In de ene zaal brokkelt het levendige restaurant Byzantium af terwijl het in de andere al herleid is tot een dystopisch crematorium-slash-eetgelegenheid. Het geheel is indrukwekkend, maar na afloop blijft de vraag spoken of het gekende universum van grotesk absurdisme en angstwekkende fantasieën na twintig jaar inmiddels niet te vertrouwd geworden is.

Jonas Istace

Dekaloog – Skagen

Skagen goes Kieslowski

De tijd waarin we leven is complex: onze werkelijkheid speelt zich tegelijk online en offline af, terwijl we in een geopolitieke crisis verkeren, met een planetaire noodtoestand erbovenop. Vanuit die gedachte is de keuze van Skagen voor een grootschalige, crossmediale herwerking van de Dekaloog van Krzysztof Kieslowski een logische zet.

Mattias Bavré

Quelle aurore – Soa Ratsifandrihana & Bonnie Banane

De doomscroll on a roll

In deze gebalde performance, die vorige zomer in première ging op het Festival van Avignon, stappen danseres-choreograaf Soa Ratsifandrihana en zangeres-actrice Bonnie Banane op twee walking pads alsmaar dapperder richting een afgevlakte staat van zijn, gegenereerd door informatie-overload. Met eenvoudige maar snuggere, synchrone bewegingssequenties, grimassige gelaatsuitdrukkingen en een strooivat aan internetdiscours zet het duo een krachtige performance neer, die er baat bij heeft dat ze vooral niet nodeloos lang wordt uitgerokken.  

Tessa Vannieuwenhuyze

Copyriot – KRAPP / KVS

Ghostwriter van je eigen leven

Een tongvormige sofa, een tandkrukje, een neus als koffiemachine: KRAPP creëert een surrealistisch universum voor Gloria, een ghostwriter die zich een bijfiguur voelt in haar eigen leven. Wanneer haar therapeut aanraadt het boek van haar eigen leven te schrijven, verschijnt er plots een dubbelganger: een kopie die beter is dan het origineel. Alles klopt aan deze fijnzinnige voorstelling. Maar kan een voorstelling ook té goed gemaakt zijn?

Kristof van Baarle

Hear the Silence – Zoë Demoustier & laGeste, Ultima Vez en KVS

Dansen tegen oorlogsgeweld

We zijn goed twintig minuten ver wanneer in Hear the Silence de zeven performers sierlijk draaiend, en met opgericht bovenlichaam, over het podium beginnen te glijden. Ze doen dat in driekwartsmaat, met de ene arm vooruitgestoken en de andere zijwaarts geheven. De danshouding is bekend, alleen gaapt er tussen de twee armen een leegte: de lichamen walsen zonder partner. Het is een doordringend, licht ontregelend tafereel, dat metaforisch maar haarscherp de inzet van deze nieuwe voorstelling van choreografe Zoë Demoustier vat.

Rudi Laermans

Kras je rijk – Tutti Fratelli

Een scherm dat het theater opeet  

Is Kras je rijk een documentaire, een mockumentary, een benefiet of toch een voorstelling? Tutti Fratelli ensceneert niet alleen expliciet haar financiële noodzaak maar plaatst die ook boven de artistieke noodzaak. Om hun werking verder te kunnen zetten hebben ze dringend één miljoen euro nodig. Hoe ze dat (al dan niet) bij elkaar krijgen, zien we via een groot scherm dat de scene domineert en mijn blik disciplineert. Maar hoeveel ruimte voor theatrale verbeelding laat zo’n scherm nog open?

Catho De Cordt

Magritte – Ika Schwander

Wading in the river

A headless suit, disembodied legs, a floating apple: Ika Schwander brings Magritte’s uncanny imagery to life in this commissioned performance at KMSKA. Wading through his surrealist universe, Schwander stirs the waters of his founding trauma: the drowning of his mother. And in restaging that story, Schwander dismantles the myth of the lone genius: what if Magritte’s art equally belongs to his mother Régina, to his wife, to all of us?

Ugnė Noreikė

KAMP – Het Kwartier / Mariën & von Winckelmann en theater arsenaal

Wanneer de camera weigert te liegen

Theater is zelden opwindend én educatief – de pedagogische neiging om een boodschap zo duidelijk mogelijk te communiceren blijkt meestal moeilijk verenigbaar met de prikkelende omwegen die  een kunstwerk bewandelt. In KAMP spelen Carl von Winckelmann en Freek Mariën het klaar: een voorstelling voor tieners die scherp in de kuiten bijt én moeiteloos in het portfolio ‘burgerschapseducatie’ past. Dat is, voor alle duidelijkheid, een compliment.

Evelyne Coussens

Heartbeats – Nastaran Razawi Khorasani / Theater Rotterdam

Een patatje speciaal in het hiernamaals

De waarheid is concreet, maar in het geval van de dood kunnen we daar maar moeilijk mee om. We lopen ervan weg, of zoeken onze heil in mooie filosofieën of sublieme kunst. In gesprek met een ongeneeslijk zieke vrouw toont de Iraans-Nederlandse theatermaakster Nastaran Razawi Khorasani wat er gebeurt als je de dood in al zijn onvolkomen alledaagsheid in de ogen kijkt.

Charlotte De Somviele

Beep Street – Jonas Baeke & Jef Hellemans

Onderworpen aan de technologie

Beep Street is eenvoudig in zijn opzet: vier acteurs mimeren herkenbare typetjes in een reeks fout lopende sketches. De spanning blijft er geen drie kwartier in. Maar wie aandachtig blijft, ontdekt wel een verrassend consequent denken over onze adoratie van de technologie en de kracht van een lichaam op scène.

Elie Agniel

Like the full moon says – Malpertuis / Bérengère Bodin & Ivan Fatjo

De eeuwige bron van de jeugd

De eeuwige bron van de jeugd? We zijn er wellicht al sinds het ontstaan van de mens naar op zoek, maar misschien ligt de oplossing dichterbij dan we denken. Dat is toch het gevoel waarmee we de zaal verlaten na Like the full moon says: een glimlach om de lippen en nog net geen lichte huppel in onze tred.

Liv Laveyne

Benvenuto Cellini – de Munt / Thaddeus Strassberger & Alain Altinoglu

This is a (gay) man’s world, but…

Dat Benvenuto Cellini van Hector Berlioz in een regie van Thaddeus Strassberger saai is, kan je in geen geval zeggen. Drie uur lang kijk je je ogen uit en val je van de ene visuele verbazing in de andere. Alleen lijkt het er sterk op dat de extravagante mise en scène op deze manier een aantal clichés probeert te verbergen.

Lena Meyskens

The Ethereal Paradox – fABULEUS en Zoë Chungong

Slechts een stoffige spiegel

In The Ethereal Paradox onderzoekt Zoë Chungong (de implicaties van) de mannelijke blik en de verbeelding van het vrouwelijk lichaam. Aan de hand van verschillende dansstijlen verdiept ze zich in de paradoxale spanning tussen de hypervisibiliteit van een geobjectiveerd lichaam en de gelijktijdige negatie van de persoon zelf. In haar voorspelbare vorm en gebrek aan eigenheid valt de voorstelling echter zo goed als volledig samen met de clichés die het wil bevragen.

Margot De Grave Loyson

MULTICAST Rosas danst Rosas: Five generations of Rosas – Rosas

Dansen tegen de keer

Rosas danst Rosas wordt al meer dan veertig jaar hernomen, en socioloog en danskenner Rudi Laermans was er telkens bij, van de allereerste voorstelling in 1983 tot elke nieuwe cast die volgde. De choreografie staat in zijn geheugen gegrift. Nu hij de multigenerationele herneming MULTICAST bijwoont, kijkt hij soms dubbel: hij ziet tegelijk de jongere en de oudere versie van een danseres, als in een strange loop waarin heden en verleden elkaar in fracties van seconden kruisen.

Rudi Laermans

Mitosis – Brandy Butler

Een LSD-opera-soap

Nu veel mensen LSD en plant teachers herontdekken als spiritueel redmiddel en alternatief voor de klassieke psychofarmaca, vinden tripverhalen ook hun weg naar het podium. Maar hoe puur je theater uit een psychedelische ervaring, die meestal zo overrompelend is dat ze alle woorden en zintuigen doet kortsluiten? In haar ‘LSD opera’ Mitosis toont de Amerikaanse performancekunstenares Brandy Butler alvast hoe het niét moet.

Charlotte De Somviele

Holy – Martha Canga Antonio

Whole or holy?

To call something holy is to give it a preciousness, to make it worth our uninterrupted attention. A morning routine can be non-negotiable, a dessert after dinner habitual, an afternoon with dear ones invaluable. But something holy seizes your whole being with force, with undeniable meaning, and it’s never self-inflicted. Experiencing holiness makes you forget yourself, and moves you from the individual to something greater, more united. How often do we experience this throughout the day? Not that often, I’d say. And yet, every waking moment on this earth is sacred and whole. This is not religious preaching, but a simple truth. If you ever just take a minute to realise all that needed to happen for you to be this combination of molecules, that’s simply miraculous. This is also true if we zoom out and see our being in the world as intertwined instead of individualistic. In Holy, Martha Canga Antonio guides us into sensing this sacredness by asking what it means to hold space for it.

Ugnė Noreikė

Four Seasons Changed – Jolente De Maeyer/ Michiel Vandevelde / BRYGGEN / Max Richter

Een steen verlegd in de rivier van de klassieke traditie

Waarom zitten klassieke muzikanten meestal als ze spelen? In Four Seasons Changed gaat het Brugse strijkorkest Bryggen, samen met choreograaf Michiel Vandevelde, op zoek naar een nieuwe concertervaring op Max Richters bewerking van Vivaldi’s Vier Seizoenen. Eerste violiste Jolente De Maeyer functioneert hierbij als hartslag en danseres Amanda Barrio Charmelo als adem. Je krijgt exact te zien wat het programmaboekje belooft, en toch loont het nog de moeite om te gaan kijken.  

Lena Meyskens

Armour – Arno Ferrera & Gilles Polet

Liefde doorheen elke vorm van geweld

Armour ligt hoorbaar dicht bij amour. Één lettertje verschil vormt de dramaturgische lijn waarlangs Arno Ferrera en Gilles Polet de fricties onderzoeken die mannelijkheid bijeenhouden. Van meet af aan beweegt Armour zich over een veld van tegenstrijdigheden: bescherming en overgave, kracht en kwetsbaarheid, het pantser van het lichaam en de mogelijkheid van liefde die daaronder schuilgaat.

Bas Blaasse

Wavelength – Haider Al Timimi & Lucius Romeo-Fromm/Antigone

Twee slingers op zoek naar resonantie

Het gaat niet bijster goed met de twee mannen in Wavelength. Vrienden Haider Al Timimi en Lucius Romeo-Fromm, een uitgeweken Irakees en Amerikaan, zijn bezorgd om de staat van de wereld en dat zorgt voor onderhuidse spanningen. Maar waarom willen ze met zoveel aandrang een voorstelling maken over Amerika en zijn verregaande impact op de wereld, terwijl ze er eigenlijk een hekel aan hebben?

Elie Agniel

INHALE DELIRIUM EXHALE – Miet Warlop & Irene Wool

Een gewelddadige modeshow

Met INHALE DELIRIUM EXHALE vervolgt Miet Warlop haar zoektocht naar de vloeibaarheid van het leven, waarin metamorfose en (dus) verlies centraal staan. Ze kiest dit keer voor een materiaal dat als geen ander dit proces van ontplooiing tastbaar maakt: stof. Maar een zijdezachte voorstelling wordt DELIRIUM niet. Integendeel: het gevecht dat Warlop al haar hele oeuvre voert, wordt in alle hevigheid voortgezet.

Evelyne Coussens

The Forest School – Thomas Janssens

De misvatting die normaliteit heet

Neurodivergentie bij volwassenen is vandaag een veelbesproken thema. Voor The Forest School brengt Thomas Janssens – die zelf pas op z’n 34ste het label ASS kreeg – een bonte bende spelers met autisme samen . Evelien Bosmans kruipt in de huid van kinderpsychiater Grunya Sukhareva, die een eeuw geleden een onconventionele ‘forest school’ voor elf even onconventionele kinderen oprichtte. Theater blijkt voor het gezelschap een middel om hun worstelingen te overwinnen. Tegelijkertijd is het project ook veel meer dan dat.

Tilde De Vylder

Powerplay – Valentijn Dhaenens/KVS

Een schijngeneratieconflict

Powerplay kondigt zich aan als zoektocht, als een poging om het ethisch kluwen van grensoverschrijdend gedrag met vallen en opstaan te ontrafelen. Het regiedebuut van Valentijn Dhaenens wil niet eenduidig zijn. Het wil een brug slaan tussen een witte, oudere, gecancelde acteur (Bruno Vanden Broecke) en een jonge, opkomende, zwarte actrice (Andie Dushime), wiens identiteit geïnstrumentaliseerd wordt in zijn verontschuldigingspoging. In een confrontatie tussen twee maatschappelijke posities, tussen ironie en oprechtheid, tussen fictie en metareflectie, dringt de vraag zich op: wat vraagt deze zoektocht eigenlijk van haar publiek?

Jonas Istace

Where is everybody? – ZOO/Thomas Hauert & Platform K

Een magisch droomeiland

Twee danstrio’s, respectievelijk van Platform K en ZOO, zoeken uit hoe je kan samenzijn en samenwerken in verschil. Where is everybody? begint weliswaar als een wat stroeve, karakterloze oefening maar verwerkelijkt zich gaandeweg tot een magisch droomeiland waar de verscheidenheid van elk individu verschijnt en opbloeit.

Jasper Delva

WIER – Laika / BLOK-BLOC

Elastische hoop in bange klimaatdagen

Na ZEEMAAL zet Sien Vanmaele met WIER haar onderzoek verder naar klimaatangst en voedsel, ditmaal gericht op een jong publiek. In een lezing en kooksessie die alle zintuigen aanspreken wordt zeewier andermaal opgevoerd als elastische hoop in bange klimaatdagen. De vraag is of die hoop de ecologische urgentie niet in de weg staat.

Jasper Delva

Zij en hij – Ibtissam Boulbahaiem en Noa Tambwe Kabati

Love is a battlefield

Geen betere metafoor om perverse systemen mee te verbeelden dan de liefdesrelatie. zij en hij suggereert een liefdesduet te zijn, zo een waarin twee jonge mensen hun vermogen tot verwoesting romantiseren. Maar sterker nog verkent de voorstelling de aantrekking tot en aversie van een hardnekkige identiteitspolitiek en de uitputtende bepaaldheid daarvan op een mens. Van een speloefening gesproken!

Catho De Cordt

In Difference – Jef Everaert en Marica Marinoni

Het rad van verschil

Hemel en aarde, dag en nacht, frieten en kroketten: het is de mensheid ingebakken om in tegenstellingen te denken. Ook Marica Marinoni en Jef Everaert zijn zich maar wat bewust van hun onderlinge verschillen: hij is een gemoedelijke blonde Belg, zij een temperamentvolle zwartharige Italiaanse en bovendien een volle kop kleiner dan hij. Met dit gegeven boetseert het duo een bijzondere voorstelling waarin de roue Cyr, een enorme hoepel van titanium waarin je kan rondtollen, als enige bindmiddel tussen beide tegenpolen fungeert.

Tom Permentier

Dansen met mijn ex / Bailando con mi ex – Neal Leemput & De Studio

Lief en leed delen, the sequel

Toen Gerson Jimenez Rivas zijn thuisland ontvluchtte en in de armen van Neal Leemput landde, wachtte hem nog de grootste beproeving: asiel aanvragen en in dat proces je liefde bewijzen. In het tegelijk lichte én eerlijke Dansen met mijn ex/Bailando con mi ex blikken de twee terug op dat woelige water en moet er ergens onderweg de vraag beantwoord worden: waar liep het mis tussen ons?

Berten Vanderbruggen

The Garden of Earthly Disquiet – Grace Tjang/Needcompany

Een landschap van bittere herinneringen

Met een nieuwe naam gaat Grace Tjang, aka Grace Ellen Barkey, een ongemakkelijke confrontatie aan met het verleden van haar Indonesische ouders. In The Garden of Earthly Disquiet vertelt ze, samen met vier andere performers, over het gedwongen afscheid dat zowel haar vader als haar moeder moesten nemen van hun respectievelijke moeders. Al vraag je je ook af hoe effectief die soms sentimentele benadering is van een transgenerationeel trauma.

Klaas Tindemans

Chroniques – Gabriela Carrizo / Peeping Tom & KVS

Nickelodeon in de mancave

Peeping Tom wil met Chroniques iets zeggen over onsterfelijkheid, maar verliest zich bij gebrek aan concrete verhalende elementen en focus in een weinig diepgaande opeenvolging van koldereske knokpartijen tussen vijf ongrijpbare figuren.

Amber Maes