Die kutculturootjes

Lene Van Langenhove

Het ongrijpbare charisma

Talent of techniek?

Sommigen hebben het, anderen niet. Maar iedereen kent het verlangen het te bezitten. Of toch minstens te ervaren. Charisma, présence, aura: dat moeilijk te definiëren iets waardoor een speler boven zichzelf uitstijgt zodra hij het toneel of de set op wandelt.

Kurt Vanhoutte, Visual Poetics

‘Ik zoek naar een soort dierlijke staat van zijn’

Jan Steen over présence, charisma en aura in zijn acteurstraining

In een reeks interviews met theatermakers verbonden aan verschillende acteeropleidingen in Vlaanderen, gaan de onderzoekers van Visual Poetics na welke rol charisma speelt in hun pedagogische praktijk. De focus ligt daarbij minder op wat charisma is, maar veeleer op hoe charisma werkt. Zo leidt de vraag naar een aantal hoofdkwaliteiten van een acteur en zet ze de verschillende acteeropvattingen op scherp. Charisma draait immers niet alleen om aura en aanwezigheid, maar hangt ook samen met retorische en sociale talenten. We openen de reeks met een interview met theatermaker Jan Steen. Als docent Drama aan het KASK heeft hij een specifieke acteurstraining ontwikkeld waarin présence, charisma en aura een belangrijke plaats innemen. Ook in zijn doctoraatsonderzoek, dat onlangs leidde tot een opmerkelijke opvoering van Sarah Kanes Psychosis 4:48 en de publicatie van het boek Being in Playing, heeft Jan Steen het uitdrukkelijk over een uitzonderlijke aanwezigheid op scène.

Kurt Vanhoutte, Visual Poetics

Being in Playing: de eenmansconversaties van Jan Steen

Jan Steen

‘Soms voel ik me net Oprah Winfrey’

David Zambrano over improvisatie, het delen van kennis en de kracht van culturen

Een goeroe. Een begeesterend performer. David Zambrano wordt door de internationale dansgemeenschap op handen gedragen, maar is daarbuiten een nobele onbekende. Wie is deze Venezolaanse danser, choreograaf en docent die een onmetelijke invloed had op de ontwikkeling van hedendaagse dans en onvermoeibaar nieuwe generaties dansers blijft inspireren?

Lene Van Langenhove

Verschil als methode

Een portret van Platform-K, de eerste sociaalartistieke danswerkplaats in Vlaanderen

Wie naar hedendaagse dans gaat kijken, verwacht meestal lichamen met een weergaloze techniek en elastiekjes in hun ledematen in plaats van spieren. Niet verwonderlijk ook, want dansers met een fysieke of mentale beperking blijven een taboe op onze Vlaamse podia. Daarmee is de missie van Platform-K in één zin samengevat.

Charlotte De Somviele

Een onverzadigbare honger naar muziek

In het hoofd van KRENG

KRENG

Is deze hete herfst een nieuw mei ’68?

Redactie Etcetera

De ideale wereld van Studio ORKA

Theater op het snijvlak van jeugd en volwassenheid

Ik zit samen met een bende kinderen en enkele ouders in een laag tentje langs een kanaal. Het is er knus maar ook krap want de zitruimte is voorzien op hooguit een dertigtal personen. Voor ons, in het midden van het tentje, zijn een aantal zelfverklaarde bodemonderzoekers druk doende met hoogtechnologische apparatuur. De hoofdgeoloog van dienst, een onweerstaanbaar grappige Dominique Van Malder, legt omstandig uit dat ze een gat proberen te boren om in contact te komen met een geheime ondergrondse wereld. Plots valt hij stil, komt voor mij staan met zijn imposante lijf en wijst mij met de vinger aan terwijl hij de kinderen toeroept: ‘Hé, jongens, er zit hier iemand die dat niet gelooft.’ De kinderen kijken me nu allemaal aan. Ik knik de hoofdgeoloog toe om duidelijk te maken dat ik wel degelijk mee ben met het verhaal.

Stefan Moens

Opera en grootschalig muziektheater in zwaar weer

Hebben we geld (over) voor het Vlaamse muziektheater?

Vierhonderdduizend euro: het is de productiekost voor één grote muziektheaterproductie, evenveel als de jaarsubsidie van één middelgroot theatergezelschap. Slik. Opera en grootschalig muziektheater zijn duur. Moet dat echt zo veel kosten? Ja, dat moet zo veel kosten – tenminste, als de Vlaamse muziektheatersector niet wil nivelleren tot een veld vol kleinschalige producties én het zijn reputatie als artistieke durfal in Europa wenst te behouden.

Evelyne Coussens

Wunderkammer: Turning People

We wilden al een tijdje een locatievoorstelling op een weiland maken met een grote groep mensen. Bij wijze van test verzamelden we een dertigtal kennissen in een park om er te experimenteren met groepschoreografieën en het maken van grote objecten met eenvoudige materialen.

(redactie Etcetera)

De luis in de pels

Ruud Gielens over theater maken in Egypte na Moebarak

Vier jaar nadat de 25 januarirevolutie losbarstte op het Tahrirplein in Caïro heerst er nog steeds onrust in Egypte. President Moebarak is verdreven, maar de sociaaleconomische situatie is er met generaal al-Sisi niet op verbeterd, om nog te zwijgen over de dreiging van de oprukkende IS-strijders in het nabije Irak en Syrië. Wat betekent het om theater te maken in een land dat wordt getekend door protest, geweld en machtswissels? En wat drijft de Belgische theatermaker Ruud Gielens om uitgerekend in Caïro te wonen en werken? Najet Boulafdal en Geert Opsomer gaan met hem in gesprek.

Najet Boulafdal

Het lichaam als slagveld: over circus en object

Bauke Lievens

Dagboek van een expat in cultuur

door Lieven Bertels, directeur van het Sydney festival

Lieven Bertels begon zijn carrière als docent aan het RITS en als producer bij Klara. In 2001 werd hij de eerste artistiek directeur van het Concertgebouw Brugge. Van 2004 tot 2011 werkte hij als artistiek coördinator van het Holland Festival in Amsterdam. In 2012 werd hij de eerste niet-Angelsaksische directeur van het Sydney Festival, aanvankelijk met een mandaat voor drie festivaledities. Na het succes van de voorbije festivals werd zijn opdracht met een jaar verlengd, zodat hij in  2016 ook de veertigste editie zal samenstellen. Benieuwd naar zijn ervaringen down under vroeg Etcetera hem een dagboek bij te houden, in aanloop naar het festival dat plaatsvindt van 8 tot 26 januari. Hoe verhoudt het festival zich tot de stad en tot de oorspronkelijke bewoners van Australië, de Aboriginals? Welke makers en gezelschappen komen aan bod? De notities tonen dat Bertels als festivaldirecteur niet enkel verantwoordelijk is voor de artistieke programmatie, maar ook voor het financiële en productionele reilen en zeilen van de organisatie.

Lieven Bertels

Liefdevolle, meedogenloze, levenslessen

Al te luide eenzaamheid – Theater Zuidpool

Vijfendertig jaar lang al werkt de oude Hanta als papierpletter in een Praagse kelder. Hij ziet er vuil uit en drinkt te veel bier. Rijk is hij niet geworden, althans niet in letterlijke zin. Maar ligt de ware rijkdom niet in wijsheid, en in de wetenschap dat die wijsheid zoveel waard is? Hanta weet het maar al te goed, daar in zijn smerige kelder, waar ratten knagen aan de boeken waarvan hij papierbalen maakt. Theater Zuidpool wekt de meesterlijke novelle van Bohumil Hrabal tot leven in een voorstelling die we graag nog vele malen zouden willen terugzien.

Tom Rummens

Tussen hier en daar

The Dialogue Series: IV Moya – Faustin Linyekula & KVS

The Dialogue Series: IV Moya is de laatste van een reeks dialogen die de Congolese choreograaf Faustin Linyekula vanaf 2006 voerde met historische en hedendaagse kunstenaars. De solo voor de Zuid-Afrikaanse danseres Moya Michael suggereert een nauw samenwerkingsproces, maar blijft als voorstelling wat aan de oppervlakte.

Charlotte De Somviele

Sterven in goedkope schoonheid

Untitled – Kris Verdonck / A Two Dogs

In 1954 betoogt de Franse socioloog-jurist-theoloog Jacques Ellul in het essay ‘La technique ou l’enjeu du siècle’ dat de wereld niet langer wordt gestuurd door kapitaal of politiek, maar door techniek. Daaronder verstaat hij niet alleen technologische ontwikkelingen, maar ook alle economische en sociale technieken die het denken en handelen van mensen stroomlijnen.

Pieter T’Jonck

De grenzeloze vluchten van de verbeelding

Azimut – Cie 111 & Le Groupe Acrobatique de Tanger

Zelden maakt een voorstelling zo grondig korte metten met verwachtingen en categorieën om plaats te maken voor een storm aan nieuwe ideeën, als Azimut van de Franse regisseur Aurélien Bory.

Tessas Overbeek

Wachten op het verschil

Wachten en andere heldendagen – De Nietjesfabriek & Ballet Dommage

Er zijn maar weinig theatermakers of -groepen die hun carrière starten in het jeugdtheater. Het imago van jeugdtheater lijdt nog steeds een beetje onder de veronderstelling dat het het artistiek sérieux van het ‘echte’ theater mist.

Evelyne Coussens

De keizer is naakt

Het geopende lichaam – Luk Van den Dries

In Het geopende lichaam verzamelt theaterwetenschapper Luk Van den Dries een selectie uit de vele teksten die hij over theatermaker Jan Fabre schreef (het gaat met opzet zelden over het beeldend werk van de Antwerpse Gesamtkünstler). De bundel bevat drie delen: een reeks essays, een selectieve kroniek van het theaterwerk en enkele langere interviews.

Klaas Tindemans