Kin-jeh’s droom over de kunstexamens

Bertolt Brecht, Me-ti. Boek der wendingen, vertaling Pé Hawinkels, SUN, Nijmegen, 1976

Kin-jeh vertelde, dat hij eens gedroomd had hoe een volkslievende regering vanwege de hand over hand toenemende dichterij strenge examens ingevoerd had voor de uitoefening van deze kunst.

(redactie Etcetera)

‘We hebben allemaal een lichaam gemeen, en we gaan het allemaal verliezen’

Anne Teresa De Keersmaeker over kunst en engagement

Op 24 juni gaat in het Parijse Théâtre de la Ville The Song in première, de nieuwste choreografie van Anne Teresa De Keersmaker. Dit stuk voor negen mannen en één vrouw maakte ze in samenwerking met beeldend kunstenaars Michel François en Ann Veronica Janssen. Enkele jaren geleden maakte ze met Janssen ook al Keeping Still, een voorstelling die een expliciet ecologische lading droeg. Rudi Laermans praat voor een keer niet met De Keersmaeker over haar artistieke oeuvre, maar probeert te achterhalen wat het woord engagement voor haar zoal inhoudt.

Rudi Laermans

Anne Teresa De Keersmaeker

Tijdens het dansfestival Dansand! in juli 2008 danste Anne Teresa De Keersmaeker haar solo Violin Phase op het strand van Oostende. In opdracht van organisator Vrijstaat O. schreef Peter Verhelst voor het pas verschenen cahier Dansand! de reeks ‘Marines’ bij een aantal voorstellingen van het festival. www.vrijstaat-o.be

Peter Verhelst

Een antidotum tegen antipolitiek

Moest er nog repertoire zijn? Theater Zuidpool bewerkte vier Thebaanse tragedies tot één geheel waarin nu eens niet Oidipoes en Antigone centraal staan, maar wel de backbencher Kreon de spil is. Wie was die koning Kreon nu ook weer? ‘Drie en een half uur lang,’ schrijft Evelyne Coussens, ‘geeft Zuidpool ons de kans om de blinde vlek in te kleuren, naar eigen oordeelsvermogen.’

Evelyne Coussens

‘Waar ik ga zijn geen goden’

Inne Goris plaatst Medea in een huiselijke context

Ze komen vaak in groepjes. Dit seizoen waren er in Nederland en Vlaanderen weer enkele Medea’s te zien. Johan Doesburg ensceneerde het stuk over de kindermoordenares bij het Nationale Toneel, Ola Mafaalani bij het Noord Nederlands Toneel. Inne Goris maakte een versie met jongeren. Kristien Hemmerechts ging kijken.

Kristien Hemmerechts

Ge had daar af moeten blijven

Theatertekst

Pieter De Buysser schreef deze tekst voor het format ‘Eén minuut… wordt vervolgd’ van De Roovers, waarbij Sara De Bosschere en Luc Nuyens een scène spelen in een houten container die is gemaakt uit transportmateriaal voor kunstwerken. Hij werd voor het eerst gespeeld op 22 maart tijdens het openingsweekend van bronks.

Pieter De Buysser

Links-progressief en de podiumkunsten

Enkele kritische beschouwingen

Naar aanleiding van de dertigste verjaardag van de krant De Morgen schreef Bart Eeckhout onder de titel ‘Je m’accuse’ een stuk dat de hand in eigen boezem wil steken: de links-progressieve culturele sector roept weliswaar op tot een grotere veelkleurigheid in de kunsten, maar bewijst in de praktijk slechts lippendienst aan de participatie van mensen met een etnisch-cultureel verschillende achtergrond. Wat is er aan de hand? Ivo Kuyl betoogt dat de links-progressieve theorievorming geen goed kader biedt om het probleem van de culturele verschillen werkelijk te begrijpen.

Ivo Kuyl

Nand Buyl (1923-2009)

Nand Buyl was in maart met het Ensemble Leporello op tournee met Fool for love. Op zondag 15 maart voelde hij zich onwel en liet zich vervangen. Zijn echtgenote Chris Lomme bevestigde dat hij door een beroerte was getroffen. Op 24 maart overleed hij aan de gevolgen daarvan. Hij werd 86 jaar oud. In een uitzending over Nand Buyl op 30 maart op Eén zei Robbe De Hert: ‘Elke mens die sterft, is een museum dat brandt. In het geval van Nand Buyl is dat het Centre Pompidou.’

(redactie Etcetera)

Dag van het bos

Aengespoeld

24 april is in Vlaanderen traditioneel de Dag van het Bos, een duurzaam restant van het Bosdecreet uit 1990. Niet toevallig op die dag werden onlangs de beslissingen met betrekking tot het Kunstendecreet (2010-2012) ‘urbi et orbi’ bekendgemaakt. Dit ijkmoment van tien jaar cultuurbeleid onder minister Anciaux stond bij de volledige Vlaamse kunstensector hoog in de agenda aangekruist. De steunpunten en beroepsfederaties hadden kosten noch moeite gespaard om rechtstreeks verslag uit te brengen over de gebeurtenissen op die vrijdag. Het Vlaams Theater Instituut was met niet minder dan drie cameraploegen actief: één was opgesteld voor het kabinet van de minister van cultuur, één voor het Agentschap Kunsten, en één in het Zoniënwoud. Een hardnekkig gerucht deed immers de ronde dat de minister net daar, tussen het groen, zijn persconferentie zou geven. Niks bleek minder waar.

John Zwaenepoel

Andere tijden, andere zeden

In 1985 werd op het Kaaitheaterfestival van de Amerikaanse danser, choreograaf en grondlegger van de contact improvisation Steve Paxton het stuk Ave Nue gecreëerd. Vierentwintig jaar later herneemt Paxton het in Amsterdam met de studenten van de School voor Nieuwe Dansontwikkeling (sndo). Pieter T’Jonck was er de eerste keer al bij, en ging nu opnieuw kijken.

Pieter T’Jonck

Van Wuppertal naar Leverkusen

Pina Bausch herneemt Kontakthof met een cast van teenagers

In 1978 maakte Pina Bausch Kontakthof. Het stuk is als een revue, met mannen en vrouwen die bewegen en dansen op muziek uit de jaren dertig. Bausch hernam het stuk onlangs voor een cast bestaande uit jongeren vanaf veertien jaar. Eric de Kuyper ging in Leverkusen kijken. ‘Een twintigtal adolescente jongens wordt geconfronteerd met evenveel adolescente meisjes. Meer is er niet.’

Eric De Kuyper

Bericht uit den vreemde

Bericht uit het buitenland

Waarde Landgenoten. Het is ondertussen tien jaar geleden dat Schlachten zijn première kende in Salzburg. Het was de productie die het begin vormde van mijn verblijf ‘in den vreemde’. Sindsdien is er veel, heel veel gebeurd. Schlachten werd ‘Aufführung des Jahres’, en dankzij die onderscheiding kreeg ik een passe-partout voor het Duitse theater. Toonaangevende huizen als het Schauspielhaus Hamburg, de Münchner Kammerspiele en de beide Staatsoper van Stuttgart en Berlijn werden regelmatige producenten van mijn werk. De afgelopen drie jaar was ik huisregisseur van de Schaubühne in Berlijn, een gezelschap dat wereldwijd present is, waardoor ook mijn voorstellingen overal te gast waren, van Zuid-Amerika tot Seoel.

Luk Perceval

Ik zeg maar: moderato

Podiumkritiek uit het interbellum tegen een hedendaags licht

Van Victor J. Brunclair over politiek toneel tot Lode Geysen over spreek- en bewegingskoor: Thomas Crombez bloemleest podiumkritieken uit het interbellum en plaatst ze in een hedendaags licht. ‘Herlezen met de blik niet van een historicus maar van een hedendaags criticus, klinken de teksten uit het verleden niet ideologisch hol, wel juist vol van echo’s van vandaag.’

Thomas Crombez

Een frisse wind van bourgondische blijmoedigheid

Hugo Claus en de Nederlanders

Niets is voor altijd. Op 3 mei overleed de in 1919 geboren acteur, regisseur en voormalig artistiek leider Ton Lutz. De vorig jaar in maart overleden Hugo Claus zou op 5 april van dit jaar tachtig geworden zijn. Xandra Knebel schreef met Ton Lutz: Toneelvader des vaderlands eerder al een biografie van een van de meest veelzijdige Nederlandse theatermakers. Nu buigt zij zich over de betekenis van het werk van Hugo Claus voor Nederland. Lutz is daarbij nooit veraf, zo blijkt.

Xandra Knebel

How do I face you, how do you face me?

Tijdens het festival Performatik 09 gaf de performancekunstenaar Vito Acconci een lezing in de Kaaistudio’s. Lars Kwakkenbos had met hem een gesprek over video, narcisme, auteurschap en de verhouding tot een publiek.

Lars Kwakkenbos

Judaspassie

Dominique Pauwels, Pieter de Buysser, Inne Goris / LOD & B’Rock

Dominique Pauwels en Pieter De Buysser zijn niet de eerste kunstenaars met de ambitie een nieuwe Passie te maken, maar in tegenstelling tot bijvoorbeeld Andrew Lloyd Webber en Tim Rice in 1970 met hun rockopera Jesus Christ Superstar, hebben zij geen hedendaagse vorm gezocht om het gekende verhaal opnieuw te vertellen. Auteur en componist zijn elk op hun manier in interactie gegaan met een oude, beladen traditie om er hun eigen ideeën op te enten en hun artistieke taal te ontwikkelen. Het eindresultaat is een contemplatief werkstuk dat Inne Goris terecht als een weerbarstig oratorium heeft geënsceneerd.

Marleen Baeten

Metamorfosen

Piet Arfeuille / Theater Malpertuis

Het ongemak dat je soms bekruipt als criticus. De zaal veert applaudisserend recht na de voorstelling maar jij blijft zitten. Het is eenzaam in die kleine ivoren toren. Maar al te graag zou je eruit willen breken om te kunnen delen in het enthousiasme van de anderen! Maar dat gaat niet. Metamorfosen van Piet Arfeuille is een bonte collage, vrijelijk gebaseerd op het gelijknamige epos van de Romeinse dichter Ovidius.

Hartstocht

Dries Verhoeven i.s.m. Roos van Geffen

‘Decor is geen achtergrond maar omgeving’, schreef Adolphe Appia aan het begin van de vorige eeuw. Theatermaker en scenograaf Dries Verhoeven zet deze gedachte op overtuigende wijze voort in zijn werk. In de voorstelling Hartstocht nodigt Verhoeven zijn toeschouwers zelfs uit om de omgeving in te stappen. Het idee doet een explosie aan zintuiglijke beleving vermoeden, want zodra je een omgeving in stapt, verdwijnt de overzichtelijkheid van een scène waar je tegenaan kijkt. Hartstocht is echter allesbehalve explosief: het biedt een verstilde ervaring die contrasteert met de drukte van de stad.

Anoek Nuyens

Teksten voor theater

Rob de Graaf

Rob de Graaf (1952) is Nederlands meest productieve toneelauteur, met lengten voorsprong. Sinds het einde van de jaren zeventig heeft hij bijna negentig theaterteksten op zijn naam staan. Die zijn niet alle even lang, maar het aantal doet een monomane drang vermoeden die haast niet meer van deze tijd is.

Bart Meuleman

Pop-up! De plek van kinderen en jongeren in een dynamisch podiumlandschap

Marijke De Moor, Ann Olaerts, Maarten Soete, Anna van der Plas / VTi

Pop-up! is een boek met artikelen door makers, journalisten en onderzoekers over de toekomst van het jeugdtheater, het resultaat van een werkgroep die daar sinds begin 2008 mee bezig is.

Belle Kuijken

Repertoire revisited. Het debat, de cijfers, de praktijk

VTi / Courant #88

Vlaanderen heeft een bijzonder cultureel systeem: het centrum ervan wordt bezet door de sterren van de postdramatische avant-garde, terwijl Carry Goossens en andere voormalige coryfeeën noodgedwongen in de (niet-gesubsidieerde) periferie van het systeem vertoeven. Dat is op zijn zachtst gezegd een vreemd gegeven (Frankrijk heeft zijn Comédie française, Engeland zijn Royal Shakespeare Company), dat in Vlaanderen ook een specifiek soort culturele spanning met zich meebrengt. Het zogenaamde ‘repertoiredebat’ (de naam is ondertussen een eigen leven gaan leiden) is het rechtstreekse gevolg van dat gegeven. Het Vlaams Theater Instituut wijdde er onder de titel ‘Repertoire revisited’ het recente nummer van zijn tijdschrift Courant aan: cijfers worden aangereikt, de basisteksten werden gebundeld en opinies verzameld in een informatief en actueel nummer.

Karel Vanhaesebrouck

Unspoken

Fien Troch

De mooiste scène uit Unspoken, de nieuwe film van Fien Troch, speelt zich af op een feestje. Dat is vreemd, want verder is de film eerder schaars bevolkt met niet veel meer dan de hoofdpersonages Grace en Bruno en af en toe wat tegenspelers. Het feestje lijkt een breuk, een plotse schaalvergroting in een film die rond de relatie tussen twee personages draait. Maar al snel verdwijnt dat feestje naar de achtergrond: de camera focust op de gezichten van Grace en Bruno, de achtergrond wordt wazig en onscherp en de camera pant van haar gezicht naar het zijne en omgekeerd. Het lijkt alsof de context, ja de wereld verdwenen is, alsof alleen hun relatie er nog toe doet.

Marc Holthof

De gebeurtenissen

van half maart tot half mei

Uit een enquête van het Franse blad Télérama bij een honderdtal Franse auteurs komt A la recherche du temps perdu van Marcel Proust als lievelingsboek tevoorschijn. • bronks opent op 21 maart zijn theater aan de Brusselse Varkensmarkt. In het feestprogramma zit ook Wintervögelchen van Jan Decorte. Directeur Oda Van Neygen zegt daarover: ‘Jan hanteert een heldere taal en manier van spelen, bijzonder toegankelijk en begrijpelijk voor kinderen. We gaan er veel te vaak en te vlug van uit dat kinderen iets niet zullen begrijpen, terwijl dat absoluut niet zo is. Ik wil hier ook voorstellingen voor volwassenen tonen als ik vind dat kinderen daar iets aan hebben.’ (De Morgen, 20 maart)

(redactie Etcetera)