abonneer

#181

15.12.2025

—

14.04.2026

Nieuwsbrief

Advertenties

Dossier: Robert Wilson (1941-2025)

Op 31 juli 2025 overleed Amerikaans regisseur en beeldend kunstenaar Robert Wilson. Zijn baanbrekende vernieuwingen in de enscenering van theater en opera laten een invloedrijke signatuur na. In dit dossier bundelen we een aantal spraakmakende teksten over zijn werk uit het archief van Etcetera.

Bob Wilson, een portret.

In memoriam: Robert Wilson (1941-2025)

Johan Thielemans blikt terug op de goedgevulde carrière van regisseur en vormgever Robert ‘Bob’ Wilson die op 31 juli 2025 overleed.

Johan Thielemans

in memoriam#17908.2025

And what sort of story shall we hear? Ah, it will be a familiar story

Einstein on the Beach, opera als (g)een ander

Einstein on the Beach van Robert Wilson en Philip Glass geldt als een mijlpaal in de geschiedenis van de opera. Maar valt er nog iets te beleven aan deze voorstelling waarvan zo vaak wordt gezegd dat ze nergens over gaat en dat er niets in gebeurt? In het Muziektheater in Amsterdam was in januari een herneming van deze cultproductie uit 1976 te zien. Tom Janssens ging kijken en toetst de mythe op zijn realiteitswaarde.

Tom Janssens

recensie#13203.2013

De langverwachte erfgenaam

Robert Wilson ensceneert Brechts Dreigroschenoper

Van Ella Fitzgerald over Frank Sinatra tot Robbie Williams: allen leverden ze hun versie af van Die Morität von Mackie Messer oftewel Mack the Knife, het beroemdste van de 22 zangnummers die de Dreigroschenoper van Bertolt Brecht en Kurt Weill bevat. Tobias Kokkelmans zag enkele maanden geleden in het Amsterdamse Muziektheater de enscenering die Robert Wilson twee jaar geleden bij het Berliner Ensemble maakte. In hoeverre is de überstilist van het Amerikaanse theater een brechtiaan?

Tobias Kokkelmans

essay#11809.2009

Nieuwe operavormen, andere sleutels

Bernard Foccroulle

Enkele dagen nadat de tekst van Marleen Baeten over Der fliegende Holländer op de redactie belandde, verscheen in het magazine van De Munt een selectie persknipsels over deze voorstelling. In zijn inleiding schreef Bernard Foccroulle: ‘Hoewel ik ieders mening wens te respecteren, stel ik me toch de vraag of we ons wel voldoende bewust zijn van het feit dat er andere manieren zijn om opera te ensceneren dan met de beproefde technieken van het regisseurstheater. Etcetera vroeg of hij dit kon toelichten.

Marleen Baeten

opinie#10104.2006

Claustrofobische allures van een merknaam: Robert Wilsons schijnhuwelijk met de opera

Claustrofobische allures van een merknaam

De gestileerde soberheid kan maar niet op in Alceste, de opera van Gluck die Robert Wilson onlangs in de Munt regisseerde. Het is niet de eerste keer dat de spraakmakende theaterhervormer zich aan het genre waagt. Steeds vaker ook hoor je dat opera hem op het lijf geschreven is. Maar is dat wel zo?

Tom Janssens

artikel#9104.2004

Hoog oplaaiend vuur en onderkoeling: Aïda (Robert Wilson, De Munt)

Rud Vanden Nest

recensie#8104.2002

Theater voorbij het drama?

Een overvloed aan zintuiglijke prikkels

Het boek Postdramatisches Theater van Hans-Thies Lehmann biedt een nieuwsgierig makende synthese van de nieuwste theaterontwikkelingen. Erwin Jans loopt rond op een werf waar tegelijkertijd aan vele constructies gewerkt wordt.

Erwin Jans

essay#7310.2000

Moderne opera in Salzburg?

Jan Goossens zag nieuwe ensceneringen van Wilson, Stein en Sellars.

Hoewel de editie 1997 van het festival van Salzburg weer gepaard ging met de obligate opstootjes van domme bemoeizucht vanuit de plaatselijke politiek en venijnige persoonlijke aanvallen vanuit de Weense boulevardpers, lijkt intendant Gerard Mortier stilaan maar zeker cruciale accentverschuivingen in zijn programmering te hebben geconsolideerd. Vooral voor de integratie van twintigste-eeuwse opera’s in het festival, betekende dit jaar allicht een definitieve publieksdoorbraak.

Jan Goossens

artikel#6110.1997

Een repertoire van het kijken

Robert Wilson in het museum

De voorbije zomer was theatermaker Robert Wilson gastconservator van het Rotterdamse Museum Boymans-van Beuningen. Of hoe het museum een vorm van repertoire wordt.  

Marleen Baeten

artikel#4311.1993

De meubels van Robert Wilson

Robert Wilson stelde in Parijs een tentoonstelling samen van meubelsculpturen uit zijn theaterproducties. Een wandeling.    

ROBERT WILSON MR. BOJANGLES’ MEMORY og son of fire heet de tentoonstelling die Robert Wilson samenstelde in het Parijse Centre Georges Pompidou. Je stapt een grote verduisterde ruimte in die ingericht is als een soort landschap . In een hoek staat een vulkaan die de helft van de vloer met lava overstroomd heeft, diagonaal daaronder lopen de wegmarkeringen van een snelweg. De rest van de vloer is bedekt met turfachtige korrels, waarover een aangelegd kronkelpad langs de tentoongestelde objecten voert. Overwegend zijn dat sculpturen van Wilson zelf, monumentale voorwerpen die eerder te zien waren in zijn theaterwerk, en daaraan ook hun titel ontlenen: einstein chair, queen Victoria chairs, patio sofa, quartet sofa. Daartussen bevinden zich werken van Willem de Kooning, Francis Bacon, Alberto Giacometti, Yves Klein en anderen. In het boek van de tentoonstelling worden de 52 geëxposeerde voorwerpen begeleid door tekstfragmenten die Heiner Müller, deels uit eigen werk, gekozen heeft.  

Hugo Durieux

recensie#3704.1992

Bob Wilsons The Black Rider

Duivelskunstenaar Bob Wilson is op zijn best wanneer hij zich omgeven weet door een artistiek sterke equipe. Dat is opnieuw het geval bij The Black Rider, met namen als Tom Waits, William Burroughs en Wolgang Wiens. Alex Mallems bespreekt.

Alex Mallems

artikel#3406.1991

Gilgamesj, Enkidu, Chumbaba, diverse dieren, drie managers, een vrouw met baard, etc.

Typisch Wilson, vindt Janny Donker de nieuwe monsterproduktie The Forest, gebaseerd op het Gilgamesj-epos. Verblindend, maar af en toe leeg. De toerist onder de theatermakers, die land en stad afreist om produkties te toveren, zou zich wat tijd moeten gunnen om iets nieuws te (laten) zien.

Janny Donker

artikel#2503.1989

De Knee Plays uit de CIVIL warS

De scherven van Bob Wilsons magnum opus

Het verhaal van de lijdensweg van The CIVIL warS: a tree is best measured when it is down is bekend. Pro memorie: na premières van onderdelen van de CIVIL warS in Rotterdam (6 september 1983, zie Etcetera 5), Keulen (19 januari 1984, zie Etcetera 6) en Rome (21 maart 1984) kondigde Robert J.Fitzpatrick, directeur van het Olympic Arts Festival, aan dat de integrale opvoering van Bob Wilsons “magnum opus” niet plaats zou vinden tijdens dit festival in Los Angeles – de première was voorzien op 6 juni 1984.

Klaas Tindemans

recensie#1304.1986

Wilson en Fabre op de praatstoel

Eind oktober ’85 waren Bob Wilson en Jan Fabre voor een panelgesprek over hun theaterwerk te gast in het Museum voor Hedendaagse Kunst te Gent, in het kader van het Off-Off-festival.

Alex Mallems

artikel#1304.1986

Bob Wilsons theatermarathon the CIVIL warS

Het verhaal van een boom

The CIVIL warS gaat op 6 juni 1984 in première tijdens de Olympische Spelen in Los Angeles. Het stuk bestaat uit vijf bedrijven die voorbereid werden in zes steden en drie werelddelen. Eén stukje, eerste akte, scène B — Rotterdam, is af. Johan Thielemans en Marianne Van Kerkhoven zagen een try-out en praatten achteraf met de meester.

Johan Thielemans

artikel#501.1984

Het postmoderne theater. Het onverwachte genot van wie in zijn twijfels huist

Als kaal licht de onverhulde waarheid is, moet men daar mee leven  

Het woord ‘postmodern’ geeft te kennen dat iets als definitief voorbij beschouwd wordt. Wat is dat iets? En wat stellen de postmodernen in de plaats? Wat drijft hen zo vaak in een tegendraadse dialoog met klassieke teksten? Johan Thielemans tekent het profiel van een artistieke richting en beschrijft werk van The Wooster Group, II Carrozone, Bob Wilson, Franz Marijnen, Pina Bausch, Jan Decorte, e.a.

Johan Thielemans

artikel#203.1983