#101
15.04 — 14.07.2006

De pdf van deze editie is momenteel niet raadpleegbaar. We doen ons best om dit zo snel mogelijk op te lossen. Geen zorgen! Je kan al de artikels nog steeds lezen op onze website. Vind je alsnog niet waar je naar op zoek bent?
Aarzel dan niet om contact op te nemen met ons via
[email protected], we helpen je graag verder!

Eran Schaerf,June 17th 2004 (Herald Tribune, Le Soir)

Eran Schaerf

Documentaire bedenkingen: Deel I

Minister Anciaux beweert dat de kunstensector meer maatschappelijke verantwoordelijkheid moet opnemen. Daar heeft hij gelijk in, denken we dan, want van engagement kan je nooit te veel hebben. En welke kunstenaar denkt nu niet af en toe na over wat er zich buiten de muren van zijn atelier op studio afspeelt? De laatste jaren is er zelfs een ware boom ontstaan aan maatschappelijk betrokken kunst. In beeldende kunst stapelen de documentaire installaties, video’s en ‘naslagwerken’ zich op. In theater is het documentaire theater terug van nooit weg geweest.

Elke Van Campenhout

Geschiedenis, documenten, kunstwerken en andere kwesties…

Geschiedenis lijkt soms verdacht veel op iets heel relatiefs dat zichzelf absolute afmetingen aanmeet. Feiten worden vakkundig begraven onder de algehele consensus, die de interpretatie en presentatie ervan bepaalt. Rabih Mroué schetst vanuit zijn Libanese achtergrond het spanningsveld tussen symptomatische en waarachtige geschiedschrijving, en buigt zich over het belang en de relativiteit van overwinningen, ontstaansgeschiedenissen en natievorming. Wat is realiteit, wat is fictie, en waar bevinden zich de kunstenaars en intellectuelen?

Rabih Mroué

Eran Schaerf,June 17th 2004 (Hürriyet, Der Tagesspiegel)

Eran Schaerf

De manifesto’s van Walter Benjamin en filmpioniers Dziga Vertov en Jean Painlevé

Documentairemaakster Sarah Vanagt dook de filmgeschiedenis in op zoek naar denkers en makers die kunst en documentaire met elkaar confronteren. Elk van hen komt tot zijn eigen conclusies. Filosoof Walter Benjamin ontwikkelt zijn dertien thesen tegen snobs en wordt door theatermaker Pieter de Buysser en recensent Wouter Hillaert van antwoord gediend. Dziga Vertov filmt een visueel manifesto en Jean Painlevé schetst de tien geboden van de Cinéma Vérité.

Sarah Vanagt

Dertien thesen tegen snobs

Eenrichtingsstraat, Groningen: Historische Uitgeverij 1994, pp. 33-34 (Snob in het privékantoor van de kunstkritiek. Links een kindertekening, rechts een fetish. Snob: ‘Daar kan Picasso wel bij inpakken.’)

Walter Benjamin

Dertien thesen tegen snobs (Bis)

(Snob in het privékantoor van de kunstkritiek. Links een kindertekening, rechts een fetish. Snob: ‘Daar kan Picasso wel bij inpakken‘) De snob heeft het wel gehad met die kunstwerken. Hij wil nu iets dat dat louter artistieke overstijgt. Hij wil nu ‘een stedelijk platform’, en ook ‘een dynamiek bewerkstelligen’, en dan ook een ‘dam opwerpen tegen de verzuring’, en dan ook nog ‘samenhorigheid smeden in een cultureel pact’. De snob houdt er niet van overbodig te zijn. De snob verwart de veelbesproken nutteloosheid van het kunstwerk met overbodigheid.

Pieter De Buysser

Tien thesen voor meer bio

(Een zoekende mens in de supermarkt van het theater. Links de gewone toneelproducten, rechts een rekje bio. Op een bijhorend bordje: ‘producten met een biolabel zijn gemaakt met aandacht voor de natuurlijke verhoudingen in de wereld’. In dat rekje staan smaakvolle levensartikelen als: AALST, Victoria – After/Before Pascal Rambert – Biz Kolderbos, de Queeste – De Gesluierde Monologen, Adelheid Roosen – Jerusalem, Berlin – Mightysociety 1, Eric De Vroedt – Namaals, ’t Arsenaal – Welcome to my backyard, Wunderbaum. Die zoekende mens: ‘Pak er voor mij maar een paar in! En ja, ’t mag ietsje meer zijn.’)

Wouter Hillaert

Man with the Movie Camera

Dziga Vertov

Documentaire bedenkingen: Deel II

bij Jean Painlevé, Walter Benjamin, Pieter De Buysser, Wouter Hillaert, An van Dienderen en mezelf

‘Que ce soit du documentaire ou de la fiction, le tout est un grand mensonge que nous racontons. Notre art consiste à le dire de sorte qu’on le croit. Qu’une partie s oit documentaire ou une autre reconstituée, c’est notre méthode de travail, elle ne regarde pas le public. Le plus important est que nous alignons une série de mensonges pour arriver à une vérité plus grande. Des mensonges pas réels mais vrais en quelque sorte. Ça c’est important. Tout est entièrement mensonge, rien n’est réel mais le tout suggère la vérité‘ Abbas Kiarostami

Elke Van Campenhout

Afkicken van representatie

Met antropologische rijlaarzen door documentaire processen

Ja hoor, we weten allemaal hoe geconstrueerd documentaires zijn, dat ze niet ‘echt’ zijn, niet de realiteit weergeven. Tuurlijk niet, kan ook niet. Maar dan zijn er plots programma’s als Toast Cannibal, Allez Allez Zimbabwe, Peking Express, Worlds Apart die de discussie over de authenticiteit van de beelden -pardon, de ‘mensen’- opnieuw ter discussie stellen. Een discussie die naar mijn mening volstrekt naast de kwestie is: het discours over de ‘authenticiteit’, ‘echtheid’ of het ‘realiteitskarakter’ van documentaires kunnen we als kijker nooit inschatten. En dat is geen relativistische, postmoderne opvatting, dat is een feitelijke observatie. Hoe komt het dan dat deze kwestie steevast de kop blijft opsteken? In onze zoektocht naar een antwoord op deze vraag stellen we hier een aantal veronderstellingen over de documentaire ter discussie en trachten we uit te vissen wat er precies voeding aan geeft. Naar mijn mening kunnen we pas over documentaire discussiëren wanneer we kunnen meelopen tijdens de gemedieerde interacties tussen ‘auteur’, ‘kijker’ en ‘ander’. Het voorstel dat ik in mijn doctoraatsonderzoek heb uitgewerkt, is dan ook om de productieprocessen van documentaires vanuit een antropologische invalshoek te onderzoeken. Met andere woorden: gesp uw rijlaarzen aan en trek het veld in van documentaire processen -of dat nu metaforisch is of reëel, beide posities lijken momenteel opvallend te ontbreken in het kritische discours over documentaires.

An van Dienderen

‘An image for meditation’

Het performancewerk van William Yang

De Chinees-Australische performance artiest William Yang was al een paar keer in België te gast op het KunstenFESTIVALdesArts. Zijn performances hebben veel weg van rustig kabbelende lectures: diavertoningen met kiekjes van vrienden, familie of bekenden, begeleid door een bedrieglijk rustige situering van deze beelden in de geschiedenis. Maar doorheen de anekdotiek wordt een beeld zichtbaar van diaspora, uitsluiting en misbruik. William Yang schetst in deze tekst de evolutie in zijn werk, en zijn positie als ‘documentair kunstenaar’.

William Yang

Margaret Thatcher wil haar geld terug

BRANDHAARDEN – UTOPIE EUROPA?

Onder de titel ‘Brandhaarden’ lanceert NTGent een aantal smeulende politieke kwesties in de theaterzaal. Theatermakers, schrijvers en dramaturgen nemen de pen ter hand voor een herschrijving van de geschiedenis. Aan het woord: Margaret Thatcher in een toespraak voor de Europese Commissie.

Tom Lanoye

WERKEN, Werk en werken

Choreografe Mette Ingvartsen denkt zich een weg door werk, creatie en documentaire.

Er zijn net zoveel verschillende manieren om Werk te bekijken en te waarderen als er Werken zijn, maar wanneer het gaat over de evaluatie van een performance lijkt ‘het werkt!’ toch wel de overbekende, meest herhaalde zin te zijn. Of voor de grootste geluksvogels: ‘het werkt echt!’, hoewel jammer genoeg net zo vaak ‘echt niet!’

Mette Ingvartsen

Raqs Media Collective

Het Raqs Media Collective werd in 1991 opgericht door Jeebesh Bagchi, Monica Narula en Shuddhabrata Sengupta(New Delhi) als een manier om hun interesse in documentaire film verder uit te diepen. In het decennium dat erop volgde werd hun werk steeds meer hybride door de integratie van verschillende aspecten van mediageschiedenis en onderzoek, kritiek en curatorschap, archieven en databases. Het collectief bouwde publieke ruimtes waar werd gewerkt aan een gezamenlijke culturele praktijk en nagedacht over nieuwe media en digitale kunst, fotografie en grafisch ontwerp, het internet en cybercultuur.

Daniëlle de Regt

‘Mapping myself into complex social situations’

Ivan Grubanov en Anne Dekerk

Ivan Grubanov

Eran Schaerf,June 29th 2004 (Ruhr Nachrichten, Herald Tribune, Berliner Zeitung, Bremer Nachrichten)

Eran Schaerf

Politiek van de kunst

Wanneer je over een beladen onderwerp als de (mogelijke) verhouding tussen kunst en democratie iets zinvols probeert te zeggen, stuit je altijd weer opnieuw op het feit dat je nooit als eerste spreekt. Anderen zijn je voorgegaan, maar niet ieders spreken weegt in de publieke arena even zwaar, integendeel. In het lopende debat over kunst en politiek leidt alvast die laatste partij duidelijk de dans.

Rudi Laermans

Unreasonable Adults

Strompelen, struikelen, stilstaan

Over André Lepecki’s boek Exhausting dance

‘De categorische impuls van de moderne tijd luidt: om voortdurend als wezens van de vooruitgang werkzaam te zijn moeten we alle situaties overwinnen waarin de mens een in zijn beweging geremd, een in zichzelf stilgelegd, een onvrij, een deerniswekkend vast-gelegd wezen is.’ Peter Sloterdijk 1  

Nieuwe operavormen, andere sleutels

Bernard Foccroulle

Enkele dagen nadat de tekst van Marleen Baeten over Der fliegende Holländer op de redactie belandde, verscheen in het magazine van De Munt een selectie persknipsels over deze voorstelling. In zijn inleiding schreef Bernard Foccroulle: ‘Hoewel ik ieders mening wens te respecteren, stel ik me toch de vraag of we ons wel voldoende bewust zijn van het feit dat er andere manieren zijn om opera te ensceneren dan met de beproefde technieken van het regisseurstheater. Etcetera vroeg of hij dit kon toelichten.

Marleen Baeten

Documentaire bedenkingen: Deel III

bij Jean Painlevé, Walter Benjamin, Pieter de Buysser, Wouter Hillaert, An van Dienderen en mezelf

Elke Van Campenhout

Epiloog

Case – study: Etcetera 100

De redactie

recensies

Opera: verleiding om te houden van… of uitnodiging om zich te verhouden tot…?

Gedachten naar aanleiding van Der fliegende Holländer in de Munt

Guy Cassiers’ regie van Der fliegende Holländer in de Munt (december 2005) zette Marleen Baeten aan het denken over het scheppen van intimiteit en de beleving van repertoire. Naar aanleiding van enkele scherpe kritieken over deze regie stelt ze vragen over de gangbare theateropvattingen in de opera.

Marleen Baeten