#13
15.04 — 14.07.1986

De pdf van deze editie is momenteel niet raadpleegbaar. We doen ons best om dit zo snel mogelijk op te lossen. Geen zorgen! Je kan al de artikels nog steeds lezen op onze website. Vind je alsnog niet waar je naar op zoek bent?
Aarzel dan niet om contact op te nemen met ons via
[email protected], we helpen je graag verder!

Het recht op theater

Het VTC Colloquium over het theater- en dansbeleid

Op 17 en 18 januari j.l. organiseerde het Vlaams Theatercircuit, i.s.m. de Studiegroep voor Cultuurbevordering van de KU Leuven, een colloquium over het theater- en dansbeleid in Frankrijk, Nederland en Vlaanderen. Wim De Mont brengt in twee artikels verslag uit van het colloquium. De Etcetera-redactie schreef haar visie over een en ander neer.

Wim De Mont

Subsidie is een recht

Het VTC-colloquium over het theater- en dansbeleid

Het VTC-colloquium bracht opvallend weinig gejammer en geweeklaag ten gehore. Waren de referaten niet echt sensationeel, enkele sprekers brachten toch fundamentele stellingen, mogelijke invalshoeken en concrete eisen aan waarmee een zichzelf respecterend kunstbeleid rekening dient te houden.

Wim De Mont

Is Patrick Dewael de vader van Mozart?

Het VTC-colloquium over het theater- en dansbeleid

Sinds we in het vorige Etcetera-nummer enkele opmerkingen formuleerden m.b.t. de herziening van het theaterdecreet, is er binnen het theater weinig veranderd: er zijn geen wereldschokkende voorstellingen geweest, geen veelbelovende nieuwe groepen opgedoken; maar ook van de kant van de overheid bleef alles windstil. Het decreet bestaat nog steeds en de daarin gesubsidieerde groepen zullen naar alle waarschijnlijkheid opnieuw pas in juni 1986 weten over welke gelden ze vanaf 1 juli 1986 kunnen beschikken!

De redactie

Ivo Van Hove

Onze schouwburgen moeten geleid worden door intendanten, niet door omhooggevallen acteurs

Ivo Van Hove is artistiek leider van de Antwerps-Gentse coalitie Akt-Vertikaal. Klaas Tindemans had een gesprek met hem en bespreekt tussendoor drie recente produkties van de groep: ImitatieS, Boom uit de tropen en Russische Openbaring. Als toemaat: Gerardjan Rijnders’ enscenering van Müllers nieuwste stuk.

Klaas Tindemans

Jürgen Gosch: “Ik wou graag eens met maskers en kothurnen werken”

Johan Thielemans

Klapstuk 85: Mozaïek van bewegingen

De dans ontsprongen

Het Klapstuk: twee weken dans, her en der verspreid in het Leuvense, de dansers in beweging, vrij op een open speelvlak of gevat binnen een scène à l’ltalienne, het publiek op de harde planken van een tribune of weggezakt in een schouwburgzetel. Alsof de mozaïek van locaties en zaalopstellingen exemplarisch was voor het gedifferentieerde programma-aanbod.

Mark Deputter

Marc Vanrunxt kijkt om: Een modespektakel en een videoproject

DE DANS ONTSPRONGEN

Met de eerste choreografieën die Marc Vanrunxt in het openbaar toonde, vestigde hij reeds de aandacht op zich. Vier korte dansen was mooi en sterk, het zat goed in elkaar en het was eerlijk: een bewijs dat een jong choreograaf voldoende materiaal voorhanden heeft om sterk en persoonlijk werk op het podium te zetten, zonder zich belachelijk te hoeven maken met boven de krachten aangevat werk.

Katie Verstockt

Schouwburg zoekt directeur. En gezelschap.

De benoeming van een nieuwe directeur (m/v) voor de Antwerpse KNS verliep niet zonder enige heisa. Heeft men zich ook maar heel even vragen gesteld over de functie van het repertoiretheater anno vandaag, vraagt Marianne Van Kerkhoven zich af. Haar bedenkingen worden gevolgd door een interview met de nieuwe directrice. Ivonne Lex over Cools, Claus, Fabre, Rosas, Peymann, Mnouchkine, en over de KNS-erfenis.

Marianne Van Kerkhoven

Ivonne Lex: “De politisering heeft schuld aan alles.”

Bij de aanvaarding van een erfenis

Marianne Van Kerkhoven

Karst Woudstra over Lars Norén

Het ik aftasten aan de ander via taal

Eigentijdse schrijvers die onmiddellijk Europees doorbreken zijn zeldzaam. Lars Norén is er zo één. In Zweden razend populair, in Nederland en Duitsland snel bekend, werd Norén dit seizoen ook in Vlaanderen gecreëerd. Een gesprek met eminent Norén-kenner, -vertaler, -regisseur Karst Woudstra en besprekingen van enkele Norén-produkties.

“Frans Franz” en “Alles Liebe”

Wat is er van de tekst?

Heeft de categorie tekst in het theater van vandaag nog zin? Kan een schrijver op zijn eentje à la Claus of Van den Broeck nog voor theater schrijven? Hoe zien jonge theatermakers dat? Hierbij de tekstscenario’s van “Frans Franz” (Dito Dito) en “Alles Liebe…” (RVT). Geert Opsomer keek, las en vergeleek.

Geert Opsomer

ALLES LIEBE… – Perceval-Roofthooft

Naar La dama boba van Lope de Vega

Personen: Octaaf, Laurent, Jean-Louis Brandts, Pedro Turin, Robert Duchateau, Marcel Denil, Heieen, Pauline. Produktie: R.V.T.

Luk Perceval

FRANS FRANZ – Willy Thomas / Guy Dermul

première op 15 oktober 1985 in het Bruegelcentrum / hoogstraat BRUSSEL

Personen: Frans, Franz, Vrouw, Hij die is die is

Willy Thomas

Wilson en Fabre op de praatstoel

Eind oktober ’85 waren Bob Wilson en Jan Fabre voor een panelgesprek over hun theaterwerk te gast in het Museum voor Hedendaagse Kunst te Gent, in het kader van het Off-Off-festival.

Alex Mallems

Jan Ritsema: “Ik maak graag mooie produkties, die aan de goeie kant van het leven staan.”

Jan Ritsema is de man achter de International Theatre Bookshop in Amsterdam, de grootste theaterboekhandel en uitgeverij van theaterliteratuur in ons taalgebied. Hij is ook de regisseur van een aantal zeer opgemerkte theaterprodukties bij diverse Nederlandse groepen. Edward van Heer had een gesprek met hem.

Edward van Heer

Jan Oskar de Gruyter 1885 -1929

”We kunnen, in zijn geest, niet meedoen aan een hulde die een mythe, een fictie in het leven wil roepen.” (1)

Jan Oskar de Gruyter is één van die Vlaamse theatermonumenten die zodanig bewierookt werden, dat hun eigenlijke gestalte achter een waas verdween. Het Vlaamse Volkstoneel is nog zo’n mythe. Tijd om achter de ro(n)kende gemeenplaatsen op zoek te gaan naar de werkelijke mérites. Frank Peeters blies het stof van de archieven en zocht naar de mot in de mythe.

Frank Peeters

Sam Shepards verscheurde liefdes

Sam Shepard heet de nieuwe hoop van het Amerikaanse theater. Met mondjesmaat worden zijn stukken ook in Vlaanderen gecreëerd. Johan Callens bespreekt het veelzijdige œuvre van cowboy-schrijver Shepard en de BKT-creatie van ‘Fool for Love’, Alex Mallems zag de Fakkelversie van ‘Buried Child’.

Johan Callens

Jef De Roeck

In een hotel in Bulawayo, tweede grootste stad van Zimbabwe, meen ik onder de gasten in de tearoom de bekende Britse acteur Sir John Gielgud te herkennen.

Jef De Roeck

Gelezen

Kroniek – Het jeugdpuistje van het cultureel proces

“(25.10.1985: Ik ontmoet Peter Zadek op de 12u-boot tussen Hoek van Holland en Southampton) Peter Van Becker: U vertrekt midden in het seizoen naar Engeland? Peter Zadek: Ja, in Hamburg houd ik het niet meer uit! Van Becker: Het weer? Zadek: Niet het weer, het klimaat is er prachtig. Van Becker: Maar het theater? Zadek: Het theater in zijn geheel is verschrikkelijk, onbetrouwbaar, onwaarachtig… Van Becker: Wat hebt u dan tegen het theater? Zadek: Idiote vraag. Ik heb niets tegen het theater dat vitaal en dwaas en zeer menselijk is. Maar in Duitsland, in Hamburg is het theater zo dood. Morsdood. En nu maak ik het prachtig stuk ‘Malfi’ dat niemand hier kent en ik wil het theater openbreken zoals de bioscoop: 400 goedkope kaartjes, elke avond beschikbaar aan de kassa…” Theater Heute-Interview mit Peter Zadek “Ein Haufen Lügen”, in Theater Heute, 11 november, 1985, P7.

In Memoriam Johan de Meester jr.

Kroniek – Het jeugdpuistje van het cultureel proces

Bij het ter perse gaan van dit nummer vernemen we het overlijden van Johan de Meester jr., artistiek leider van het legendarische Vlaamse Volkstoneel (1924-29). Hij werd 88 jaar oud.

Geert Opsomer

Etcetera ontving

Kroniek – Het jeugdpuistje van het cultureel proces

recensies

“Murs murent”

De dans ontsprongen

Muurwerk, de eerste produktie van Roxane Huilmand, Michèle Anne De Meys danspartner in Balatum, introduceert een derde choreografe uit de Rosas-groep.

Patricia Kuypers

Oidipoes in de kinderkamer

Het Hamburgse Thaliatheater bracht in Gent een reeks voorstellingen van Oidipoes. Na de unaniem bejubelde Menschenfeind (Kaaitheater 83), leverde regisseur Jürgen Gosch met deze Oidipoes een produktie die eigenzinniger en dus ook controversiëler was. Oedipoes in de Freudiaanse kinderkamer, een bespreking van Johan Thielemans, gevolgd door een interview met Gosch zelf.

Klaas Tindemans

Maguy Marin en Ballet Opéra de Lyon: Assepoester zonder wreedheid

DE DANS ONTSPRONGEN

Cendrillon (Assepoester), op muziek van Sergeï Prokofiev, is de eerste choreografie die Maguy Marin creëerde “in opdracht van”; de eerste keer dus dat ze een werk opzette dat niet door haar eigen groep (Ballet Théâtre de l’Arche, later Compagnie Maguy Marin) werd uitgevoerd; opdrachtgeefster was Françoise Adret, de nieuwe leiding van het Ballet van de Opera van Lyon, die met de groep een modernere koers wil varen: naast Marin programmeerde ze ook werken van Jiri Kylian, Hans van Maanen e.a..

Marianne Van Kerkhoven

Gerardjan Rijnders en het Nationaal Ballet: Bacchanten

DE DANS ONTSPRONGEN

Het is zowat twee maand geleden dat ik Gerardjan Rijnders’ Bacchanten bij het Nationaal Ballet -een co-produktie met Rijnders’ eigen organisatie Voorheen ADM – zag, en hoewel het overzicht over structuur en details van de voorstelling grotendeels zijn verdwenen, zijn er beelden die mij blijven achtervolgen.

Klaas Tindemans

Sous Ie pont: acht dansprodukties in het Nieuwpoorttheater

DE DANS ONTSPRONGEN

Maart j.l. presenteerde het Gentse Nieuwpoorttheater acht dans- en bewegingsstukken onder de titel Sous le pont. Weerom koos dit belangrijke receptieve theater voor risico: acht voor het publiek veelal onbekende artiesten of groepen in een stad die zwom in de premières. Het is ze niet zuur opgebroken, met een totaal van 1.600 bezoekers kan men zelfs van een succes gewagen.

Sander J. Van den Broecke

Werner Van den Mooter

Het was één van die nachten geweest. Vrieskou. Blijven hangen in Gent, een stad waar je nog nooit was blijven hangen. Heerlijk.

Werner Van den Mooter

Demonen in Gent en Bochum

Castratie-angst, oedipale remmingen, moederdromen, lustmoordgevoelens, onderdrukte homo-erotische neigingen, en wat had u nog gewild?

Mark Deputter

De Knee Plays uit de CIVIL warS

De scherven van Bob Wilsons magnum opus

Het verhaal van de lijdensweg van The CIVIL warS: a tree is best measured when it is down is bekend. Pro memorie: na premières van onderdelen van de CIVIL warS in Rotterdam (6 september 1983, zie Etcetera 5), Keulen (19 januari 1984, zie Etcetera 6) en Rome (21 maart 1984) kondigde Robert J.Fitzpatrick, directeur van het Olympic Arts Festival, aan dat de integrale opvoering van Bob Wilsons “magnum opus” niet plaats zou vinden tijdens dit festival in Los Angeles – de première was voorzien op 6 juni 1984.

Klaas Tindemans

Act V

The Civil Wars, het magnum opus van Bob Wilson, blijft actueel. De Nederlandse Operastichting realiseerde twee jaar na de première in Rome een herneming van Act V, net als Einstein on the Beach een samenwerking tussen Wilson en Philip Glass.

Alex Mallems

Buried Child – Sam Shepard

Het Vlaamse theater is langzamerhand aan Sam Shepard toe: er was al True West bij zowel Vertikaal als het EWT (telkens in een regie van Lukas Borkel), nu zorgen Fool for Love bij het BKT en Buried Child bij het Fakkeltheater (alweer in een regie van Lukas Borkel) voor opvolging.

Alex Mallems

Tyrannie der Hulpverlening – Het Gezelschap van de Witte Kraai

Kroniek – Het jeugdpuistje van het cultureel proces

“De dichter wendt slechts voor Hij veinst zo door en door Dat hij zelfs voorwendt pijn te zijn Zijn werkelijk gevoelde pijn.”

Fred Int Panis

De Sapeurloot – De Verrukking & De Theaterassociatie

Kroniek – Het jeugdpuistje van het cultureel proces

Zeggen dat de toneelschrijfkunst in een impasse verkeert is een gemeenplaats geworden. Op het Duitse taalgebied na, hoor je er dan onmiddellijk bij te zeggen.

Klaas Tindemans

Hora Est – KVS, Brussel

Kroniek – Het jeugdpuistje van het cultureel proces

Een Vlaamse familie: opa en oma, moeder en haar man, een vlotte dochter en een achterlijke zoon (Dirk Roofthooft die de show steelt). Het decor: een huiskamer.

Johan Thielemans

Sneeuw – Guy Cassiers, Antwerpen

Kroniek – Het jeugdpuistje van het cultureel proces

In Dé Ruimte te Antwerpen presenteerde Guy Cassiers zijn nieuwste spektakel Sneeuw.

Johan Thielemans

Amphitryon – Mannen van den Dam, Antwerpen

Kroniek – Het jeugdpuistje van het cultureel proces

Peter Hacks is een Oostduits toneelauteur – in 1956 emigreerde hij van West- naar Oostduitsland – en vertegenwoordigt samen met Heiner Muller en Hartmut Lange wat wel eens het “socialistisch classicisme” wordt genoemd. Hacks, Muller en Lange grijpen in hun toneelwerk namelijk vaak terug naar antieke stof en klassieke toneelstukken om de verwezenlijkingen, problemen en (on)mogelijkneden van het socialisme te behandelen. In stevig op de Duitse traditie gefundeerde verzen evoceren ze de spanningen tussen het reële en het utopische socialisme.

Mark Deputter

Offenbach, Strauss en Janacek – Nationale Opera Brussel

Kroniek – Het jeugdpuistje van het cultureel proces

Offenbach heeft de partituur van zijn Contes d’Hoffmann nooit voltooid. Guiraud heeft het werk georkestreerd na Offenbachs dood en wat nog schets was verder uitgewerkt. In Guirauds versie verdween de “muze” die de drie vertellingen van Hoffmann thematisch aaneensmeedt. In 1977 verscheen te Kassei een kritische uitgave van Fritz Oeser, waarin Offenbachs versie (mèt de muze) werd hersteld. Oeser schrapte verschillende bekende passages, waarvan hij meende dat die pas later waren toegevoegd. Zonde van de mooie muziek die zo overboord werd gegooid, vond dirigent Sylvain Cambreling, en hij stelde voor deze voorstelling zijn eigen versie samen.

Johan Thielemans

Het Respectabel Trouwfeest – Antigone

Kroniek – Het jeugdpuistje van het cultureel proces

Het Westvlaams Theater Antigone zit klem tussen een door Poma geprezen management en de rode kaart van de R.A.T. Jo Gevers valt de onbenijdbare eer te beurt het gezelschap met zijn zwaargehypothekeerde middelen (structuur, repertoire, acteurs…) tot een kwalitatief verantwoord niveau op te krikken. Uit de lokale context gelicht zou je een zwenking van 180 graden adviseren, maar dat zou én zonder de waard én zonder de klant rekenen zijn.

Hedwig Verlinde

2x King Lear – Dramaten Stockholm, Schaubühne Berlin

Kroniek – Het jeugdpuistje van het cultureel proces

William Shakespeare’s King Lear is een stuk dat nooit echt uit de actualiteit verdwijnt: het gegeven blijft de opeenvolgende generaties theatermakers inspireren tot vaak ver uiteenlopende herinterpretaties. In de laatste twee Etcetera-nummers was er dan ook niet toevallig ruime aandacht voor Peter Brooks King Lear bij de Royal Shakespeare Company (1962) en voor Walter Tillemans’ Lear-versie met Luc Philips in de titelrol (1968). In het theater van de jaren ’80 spreekt het stuk blijkbaar meer dan ooit aan. Op Kaaitheater ’83 bood Jan Decorte een verhelderende dramaturgische lezing van de King Lear-tekst (Etcetera 3/83). Dit jaar zijn er “grote namen” als Ingmar Bergman bij Dramaten, Stockholm en Klaus Michael Grüber bij de Schaubühne, Berlijn om de actualiteitswaarde van het stuk door te trekken.

Alex Mallems

Een bruid in de morgen – MMT

Kroniek – Het jeugdpuistje van het cultureel proces

De Pattini’s zijn zeker geen onbekenden meer op de scène: al dertig jaar prijkt Een bruid in de morgen op de affiche van menig toneelgezelschap. Het MMT speelde dus op veilig door één van de meest beproefde en geroemde producties uit de Vlaamse theatergeschiedenis nog eens ten tonele te voeren.

Monique Spithoven