#123
01.12 — 28.02.2011

De pdf van deze editie is momenteel niet raadpleegbaar. We doen ons best om dit zo snel mogelijk op te lossen. Geen zorgen! Je kan al de artikels nog steeds lezen op onze website. Vind je alsnog niet waar je naar op zoek bent?
Aarzel dan niet om contact op te nemen met ons via
[email protected], we helpen je graag verder!

print

‘Interessante mensen kunnen maar interessante dingen maken als ze niet geconditioneerd worden van buitenaf.’

‘Somsga ik met mijn kleinkinderen wandelen en dan komen we langs het Museum Aan de Stroom. Dan ben ik wel eventjes fier, ja. Dan zeg ik: Deze toren is ook een beetje opa’s kindje.’ Een gesprek met Eric Antonis (Turnhout, °1941). Een theaterliefhebber uit een muzieknest die geldt als een van de belangrijkste architecten van het hedendaagse cultuurbeleid. ‘Mijn leidmotief? Ik heb altijd gevonden dat mensen onderschat worden, ook als publiek. Of dat nu in een theaterzaal, een concerthal of een museum is.’

Steven Heene

Nieuw bericht, geen boodschap

Culturele tijdschriften: waarom bestaan die dingen nog?

‘Wie leest die dingen nog?’ Dat vraagt Michiel Leen zich over de Vlaamse literaire tijdschriften af in het september-oktobernummer van rekto:verso. Daniëlle de Regt vertaalt de discussie naar het veld van de culturele tijdschriften die worden gesubsidieerd binnen het Kunstendecreet – zoals bijvoorbeeld Etcetera. De vraag van Leen vindt zij een doodlopend spoor. Het zou, zo schrijft zij, een pak logischer en een stuk minder dooddoenerig zijn om te vragen: ‘Waarom zijn die dingen er nog?’ Wel, om meer dan één reden, zo blijkt.

Daniëlle de Regt

Verlangen naar het onbekende

Met vijf Nederlanders en één Vlaming trok theatermaker Lotte van den Berg voor vier maanden naar Congo. Ze vestigden zich in Kinshasa, aan de rand van een groot zanderig plein in de volkswijk N’djili. Daar bouwden ze, samen met Kola, de eigenaar van het terrein en Toto Kisaku, de jonge en ambitieuze artistiek leider van het K-MU Théâtre, een open atelier. Iedere week was er een expositie, presentatie, debat of performance. Anoek Nuyens werkte er als dramaturg en doet verslag.

Anoek Nuyens

Müller±Machine

Over de actualiteit van Heiner Müllers theater

Op 30 december is het alweer vijftien jaar geleden dat de Duitse toneelschrijver en regisseur Heiner Müller overleed. Wat is nog de actualiteit van zijn werk, dat zozeer met de Koude Oorlog, de tweedeling van Europa en de DDR wordt geconnoteerd? Zijn zijn stukken – in de woorden van Peter Laudenbach – meer dan ‘boodschappen uit een verzonken tijdperk’? Arne De Winde zag enkele recente ensceneringen van teksten van Müller. Hij sprak ook met de makers ervan: Sam Bogaerts, Stijn Devillé, Raven Ruëll en Andreas Hutter.

Arne De Winde

‘We zitten in een kooi, maar het is een hele grote kooi’

Richard Schechner en Carol Martin over niche-gardes, activisme en documentair theater

Klaas Tindemans en Karel Vanhaesebrouck hadden een gesprek met Richard Schechner, theoreticus, regisseur en zowat de grondlegger van de performance studies, en met Carol Martin, specialist in documentair theater. Een gesprek dat begint met de intrigerende vaststelling dat links en rechts op een of andere manier van plaats hebben gewisseld, en dat eindigt met het besef dat het idee van ‘gemeenschap’ is verdwenen. Fasten seatbelts!

Klaas Tindemans, Karel Vanhaesebrouck

Column: Aengespoeld

‘Ons Theater’

John Zwaenepoel

De snaar van Tsjechov

Philippe Boesmans’ toneelopera’s

Oedipus, Hamlet, Woyzeck. De operaliteratuur is de grote momenten uit het repertoiretoneel nooit uit de weggegaan. De vertaling van theater naar opera leverde bij momenten grootse meesterwerken, maar evengoed schabouwelijke adaptaties op. In eigen land heeft alvast één componist er een erezaak van gemaakt gevestigde theaterstukken te bewerken tot opera’s. Philippe Boesmans leverde met Yvonne, princesse de Bourgogne, gebaseerd op het gelijknamige theaterstuk van Witold Gombrowicz, onlangs een vierde ’toneelopera’ af. Tom Janssens gaat in op zijn muzikale strategie en doet ook een poging tot verklaring waarom repertoiretoneel zo veelvuldig een onderkomen vindt in het operagenre.

Tom Janssens

Dance for Nothing – Eszter Salamon

‘I will need two minutes to change myself, but then you are invited for a discussion. Or if you want or need to leave, that’s fine too.’ Eszter Salamons woorden aan het einde van haar Dance for Nothing, dat afgelopen zomer in première ging tijdens Tanz im August in Berlijn, vormen een echo van de uitnodiging die John Cage formuleerde bij de aanvang van zijn Lecture on Nothing (1949) om de gedachten een duwtje te geven zodat ze uit balans geraken en discussie zouden opwekken.

Jeroen Peeters

Aida* – NTGent

Rond Aida* is veel te doen geweest. Een meerderheid aan stemmen uit pers en publiek noemde de seizoensopener van NTGent een ‘groots, warm, overweldigend zangfeest’, een minderheid, maar opvallend rabiaat, zag een artistiek ondermaats wangedrocht, populistisch, demagogisch en totaal fake. Wellicht hebben beide kampen het verkeerd voor.

Evelyne Coussens

Noisy lichamen

Veronderstel dat Sara Manentes Lawaai means hawaai sciencefiction is. De zon die wij kennen is net geïmplodeerd en ergens ver weg, in een ander zonnestelsel, herontdekken drie lichamen na een reis van vele oude maanjaren waarin hun denken on hold werd gezet, tijd en ruimte.

Lars Kwakkenbos

In het moment zijn

Gedurende het laatste anderhalf jaar schreven Jonathan Burrows, choreograaf en performer, en Adrian Heathfield, curator en theoreticus, elkaar een aantal brieven over wat hen naar aanleiding van hun werk bezighoudt. Onderstaande tekst is een ingekorte versie van die correspondentie. Burrows en Heathfield schrijven over het in het moment zijn, over de affiniteit tussen dans en poëzie, de verhouding tussen het oude en het nieuwe, vrijheid en conventie, over de invloed van objecten binnen een performance en over hoe vorm altijd in onderhandeling is met vormeloosheid. ‘Is wat we hier proberen te tackelen,’ zo vraagt Heathfield zich op een bepaald moment af, ‘niet het aloude dilemma van iedere kunstenaar: hoe hou je een werk fris?’ Verderop bespreekt Jeroen Peeters het dit jaar bij Routledge verschenen A Choreographer’s Handbook van Jonathan Burrows.

OPUS XX – Theater Zuidpool

Geschiedvervalsing, het is een prachtig literair genre. Nogal wat Midden-Europese schrijvers, voor of na de val van de Muur, hebben zich eraan ‘bezondigd’. Zo heeft de Joegoslavische schrijver Danilo Kiš de geschiedenis van communistisch Europa herschreven, met een diep fatalistische grondtoon. Het kortverhaal Een grafmonument voor Boris Davidovitsj is bijvoorbeeld opgevat als een historisch-wetenschappelijk artikel over een anonieme figuur uit de Russische Revolutie die later een hoofdrol zal spelen op de stalinistische processen. Een andere (ex-)Joegoslaaf, de Bosnische Amerikaan Aleksandar Hemon, schreef, iets recenter, Leven en werk van Alphonse Kauders, waarin een fictieve figuur – zoals Zelig uit de gelijknamige film van Woody Allen – zich brutaal opdringt aan historische figuren gaande van Rosa Luxemburg tot maarschalk Tito. Europeana van de Tsjechische auteur Patrik Ourědník vervalst de geschiedenis niet letterlijk, maar bevat dezelfde toon: afstandelijke verslaggeving van gebeurtenissen, af en toe een absurde of hilarische uithaal, een zekere seksuele fixatie.

Klaas Tindemans

Hamlet – Luk Perceval/Thalia Theater Hamburg

Was me dat wachten op de bekende zinsnede ‘To be or not to be’. Normaliter valt ze in het hart van het stuk, in het derde van vijf bedrijven. Ophelia wil het gedrag van haar bizarre geliefde testen, en hij praat zich bijna de psychiatrie in met een monoloog waar niemand hoogte van krijgt. In zijn regie bij het Thalia Theater stelt Luk Perceval de zinsnede zo lang mogelijk uit, en bouwt ze vervolgens in de finale uit tot een indrukwekkend theatraal crescendo.

Geert Sels

Naast. De verhalen die we zijn – Braakland/Zhebilding

Het Leuvense BRAAKLAND/ZHEBILDING heeft zich onder leiding van stichtende leden Stijn Devillé, Adriaan Van Aken en Els Theunis tijdens het voorbije decennium langzaam maar zeker in de kijker gewerkt als een van de markantste muziektheatergezelschappen in Vlaanderen.

Bart Philipsen

True West – Elisabeth NV (Stanny Crets en Peter Van Den Begin)

Twee broers, een keuken, een hoop servies, een afwezige moeder en een haast onzichtbaar nevenpersonage: meer had de Amerikaanse auteur Sam Shepard niet van doen voor zijn stuk True West (1980). In opdracht van het Fakkeltheater maakten Stany Crets en Peter Van den Begin, de glimmer twins van de Vlaamse showbizz, een scherpe, geestige en intelligente voorstelling op basis van deze tekst.

Karel Vanhaesebrouck

‘It’s only a stupid dance’

A Choreographer’s Handbook – Jonathan Burrows

‘We don’t know what we’re doing and we’re doing it.’ Die ene regel uit Cheap Lecture (2008) van choreograaf Jonathan Burrows en componist Matteo Fargion mag dan al een knipoog naar John Cage zijn, hij kan evengoed fungeren als motto voor het (collaboratieve) oeuvre van de choreograaf. Het toelaten van onwetendheid is voor de mature makers een steeds hernieuwde zoektocht naar nieuwsgierigheid en bescheidenheid. In hun werk vertaalt zich dat in een mengeling van grilligheid, precisie en humor die tegelijk helder is qua vorm en weerspannig ten aanzien van een betekenisproductie gericht op kennis en taal. Die weerstand en de dubbelzinnige relatie tot taal zijn haast onvermijdelijk aan de orde in twee publicaties rond het werk van Jonathan Burrows.

Jeroen Peeters

Le désoeuvrement chorégraphique. Etude sur la notion d’oeuvre en danse – Frédéric Pouillaude

Je kent dat soort etentjes. Met verre collega’s, afgedwaalde kennissen en lijdzame partner(s). Tussen de verschillende schotels door wordt er over, onder meer, kunst en cultuur gesproken. Wat ik te eten voorgeschoteld krijg, kan ik nauwelijks beoordelen. Wat ik te drinken krijg? Het is naar het schijnt erg goede wijn, door de deskundige van dienst uitgekozen. De conversatie zal ook wel ‘op niveau’ zijn. Geregeld word ik als getuige opgeroepen. Want ik ga door als een sociaal iemand. E. daarentegen, als zwijgzame natuur, wordt met rust gelaten. Wat benijd ik hem!

Eric De Kuyper

De curator als eco-logicus

Curatoren: ze zijn er in alle artistieke sectoren, in vele kleuren en maten. Maar hoe zit het met de curator in de podiumkunsten? Meer specifiek: met de artiest-curator? Elke Van Campenhout verduidelijkt diens praktijk aan de hand van enkele concrete cases, zoals die van het event dat Tom Plischke in 2001 in de Brusselse BSBbis curateerde. ‘Een curatorschap niet zozeer als statement maar als een herverdeling van macht. Als een uitnodiging om de textuur van de sociale lichamen waartoe we behoren te herdenken. Een curateren van het nu, van het moment waarin het zich ontplooit.’

Elke Van Campenhout

de gebeurtenissen van september tot midden november

Johan Reyniers

Variationen auf Genoveva von Robert Schumann – Eric de Kuyper

Eric de Kuyper (Brussel, 1942) is gefascineerd door de stille film. Voor Cinematek en Bozar in Brussel combineerde hij eerder stille films met klassieke muziek op verschillende locaties, zoals in negentiende-eeuwse kunstenaarsateliers of in het Brussels Legermuseum. Zo wilde hij de vergeten filmtaal van de film van voor de Eerste Wereldoorlog en de in onbruik geraakte manier van acteren van de stille film opnieuw bij een modern publiek introduceren.

Marc Holthof