Een wereld van verschil

Op vrijdag 16 januari maakte de Vlaamse overheid haar beslissing over de projecttoelagen voor dit jaar bekend. Het meest opvallend: in de categorie theater gaat 165 000 euro naar het nieuw opgerichte Publiekstoneel. Het geld is bedoeld voor ‘de opstart van een vereniging met als doel Vlaams repertoiretheater te produceren’.

Johan Reyniers

de opgejaagden

Toneelgroep Amsterdam speelt in februari in de Stadsschouwburg in Amsterdam een reeks hernemingen van Tony Kushners Angels in America. In het begin van de jaren negentig was het volgens Ritsaert ten Cate één van de weinige stukken die er in slaagden ‘de tijd aan te raken’.

Tom Blokdijk

Theater als volkssauna

Interview met de Finse theatermaker Kristian Smeds

Op 11 februari gaat in de KVS een nieuw stuk van de Finse theatermaker Kristian Smeds in première. In het verhaal van Mental Finland is er nog slechts één volk dat hardnekkig weerstand biedt tegen het Europese leger dat toeziet op de correcte naleving van alle regels en wetten. U raadt het: de Finnen. Naar aanleiding van deze creatie sprak dramaturg Ivo Kuyl met Kristian Smeds.

Ivo Kuyl

Tussen Bühne & boek:

het ontbreken van een uitgeefbeleid voor theaterteksten

Op 13 december hield Stefan Hertmans in De Brakke Grond in Amsterdam de Toneelschrijflezing. Daarin houdt hij een pleidooi voor de oprichting van een volwaardig fonds voor de uitgave van hedendaagse toneelteksten. Filip Vanluchene kreeg bij die gelegenheid voor zijn stuk Citytrip de Toneelschrijfprijs uitgereikt.

Stefan Hertmans

Actualiteit van het repertoire

Met de ‘kinders’ trok Eric de Kuyper op uitstap naar Düsseldorf. Er werd een tentoonstelling in het filmmuseum bezocht, er werd sushi gegeten. De plat de résistance kwam ’s avonds toen zij in het Schauspielhaus naar een theatervoorstelling gingen kijken. Doel? De ‘kinders’ eens een echte opvoering in een echte schouwburg te laten meemaken.

Eric De Kuyper

Trilogie

theatergedicht

Judith Herzberg

Choreografie van de werkelijkheid

Het afgelopen jaar waren in Kortrijk (buda) , Gent (Vooruit) en Brussel (Kaaitheater) samen maar liefst vier verschillende stukken van de Amerikaanse theatergroep Nature Theater of Oklahoma te zien. Pieter T’Jonck ging na waar het in het werk van het regisseursduo Kelly Copper en Pavol Liska precies om draait. In veel opzichten staat het heel dicht bij de manier waarop het theater in de achttiende eeuw werkte: niet als een getrouwe kopie van het leven, maar als een verhevigde, extreem artificiële uitvergroting van de maatschappij.

Pieter T’Jonck

Thuis voor de feestdagen

Bericht uit het buitenland

Kelly Copper woont en werkt in New York. Samen met Pavol Liska regisseert zij de producties van het Nature Theater of Oklahoma.

Kelly Copper

What’s in a name?

Over het talige zelfbewustzijn van Romeo & Julia

Met Romeo en Julia voor Het Nationale Toneel in Den Haag leverde Frank Albers een nieuwe Shakespeare-vertaling af. Hij werd getroffen door het opvallende taalspel waarvan het hele stuk doortrokken is.

Frank Albers

Publieksgeweld

Aengespoeld

Op het Martelaarsplein in Brussel vond midden januari een opmerkelijke betoging plaats. Een groep ticketscheurders en zaalverantwoordelijken van verschillende Vlaamse theaters, culturele centra en kunstencentra manifesteerde er tegen het toenemend geweld door toeschouwers bij voorstellingen. De organisatoren telden 226 actievoerders. Het Vlaams Theater Instituut hield het bij 67 deelnemers.

John Zwaenepoel

In open lucht

Sinds 1991 werken zij samen. Sinds tien jaar spelen ze hun werk voornamelijk in open lucht. Van de boorden van de Schelde in Antwerpen tot de oevers van de Loire in Nantes hebben Waas Gramser en Kris Van Trier een indrukwekkend parcours afgelegd.

(redactie Etcetera)

Falstaff

Falstaff? Is dat niet die dikkerd van bij Shakespeare? Hij figureert zowel in de koningsdrama’s rond Hendrik de Vierde als in de komedie The Merry Wives of Windsor. Verdi nam voornoemd stuk als uitgangspunt voor zijn laatste opera. Voor intendant Marc Clémeur was Falstaff in de regie van Giorgio Barberio Corsetti zijn afscheid van de Vlaamse Opera. Johan Thielemans zet naar aanleiding daarvan de gegevens over ‘the finest comic character the English stage has yet known’ op een rijtje.

Johan Thielemans

Woyzeck, door Gerardjan Rijnders

Een repetitieverslag

Het onafgewerkte toneelstuk Woyzeck van de jonggestorven Duitse schrijver Georg Büchner (1813-1837) blijft fascineren. De recentste Nederlandse enscenering, afgelopen najaar voor het RO Theater, was van Gerardjan Rijnders. Dramaturg Tobias Kokkelmans hield voor Etcetera een repetitiedagboek bij.

Tobias Kokkelmans

Cyber-ethnie en robo-barok

Notities en interview bij een workshop met Guillermo Gomez-Pena en La Pocha Nostra

Elke Van Campenhout deed vorige zomer in Portugal mee aan een workshop van de Mexicaanse actionist en performer Guillermo Gomez-Pena. Zij sprak met hem over de politieke implicaties van zijn werk.

Elke Van Campenhout

Alleen de zwakken bewandelen veilige paden

Acteursgroep Wunderbaum speelde Rose is a rose is a rose is a rose op Steirischer Herbst

Op het festival Steirischer Herbst in Graz (Oostenrijk) creëerde het collectief Wunderbaum zijn eerste anderstalige productie. De Kroatische auteur Ivana Sajko schreef haar tekst Rose is a rose is a rose is a rose tijdens een residentie bij het Beschrijf (Brussel). Jeroen Versteele was bij de creatie. Hij vertelt over het verschil tussen de eerste en de tweede voorstelling, en over het waarom daarvan.

Jeroen Versteele

Daens, de musical

Frank Van Laecke / Studio 100

Op zondag 16 november 2008 bezochten zesduizend burgers het Vlaams parlement, een honderdtal intellectuelen het filosofiefestival in Flagey, en zat de zaal van het vroegere postsorteercentrum in Berchem vol op zijn zondags uitgedoste toeschouwers voor de musical Daens. Zo’n duizend man? Die laatsten verzoenden politiek en filosofie, want Daens bracht een politiek-filosofisch denken op scène. Niemand die er erg in had, vermoed ik. Ik was er met mijn kinderen (van twaalf en vijftien jaar oud): als ‘musical’ dan al moet worden meegegeven – ik houd er niet van – kun je evengoed een stuk sociale geschiedenis meegeven. Dacht ik. Maar ikzelf werd helemaal meegesleept tot de laatste noot, en de laatste gedachte.

Mia Vaerman

Wintervögelchen

Jan Decorte/Bloet, Comp.Marius & Kaaitheater

Een kunstenaar zweet, worstelt met zijn materiaal, ziet af en zoekt voortdurend naar herbronning, naar relevantie. Of: een kunstenaar is een vrije en vreemde vogel, die speelt als een kind, ver weg van het geroutineerde: op de vlucht. In het geval van Jan Decorte is het duidelijk welke romantische opvatting over het kunstenaarschap hij erop na houdt. Hij windt er ook geen doekjes om. Geen arbeidsethos in zijn retoriek over het creatieproces, eerder het prediken van niet te veel inspanning.

Katrien van Langenhove

Assassins

Davis Freeman / Random Scream

U houdt van musicals? Schitterend. In Assassins, de nieuwste productie van Davis Freeman, is Broadway nooit veraf. Als musicals het slechtste in u naar boven halen: nóg beter, want Assassins toont de onderkant van het genre, en duwt de kijker onderwijl zoetgevooisd met zijn neus op de donkere kanten van de samenleving.

Lieve Dierckx

René

Pol Heyvaert / CAMPO, MUHKA

Toen René Heyvaert (1929-1984) zich op gevorderde leeftijd op de beeldende kunst ging toeleggen, had hij er al een loopbaan als architect op zitten. Het onderzoek dat hij tot dan toe had gevoerd naar de relatie tussen materie, vorm en functionaliteit zette zich ook nu onverminderd voort, zij het dan met andere middelen. Heyvaert kon bijvoorbeeld op een heel elegante manier alledaagse objecten uit hun functie ontheffen. Door het blad van een lepel middendoor te splijten, een mes te perforeren of de lange tanden van een vorkje vrolijk te laten krullen, toverde hij zelfs een simpel bestek om tot ‘kunst’. Niets was hem te min. Pol Heyvaert, neef van, maakte onlangs een intrigerende voorstelling rond het leven en werk van de kunstenaar. René is naast een weerbarstig portret van een weerbarstige man ook een ontmoetingsplek voor theater en beeldende kunst.

Sébastien Hendrickx

Armandus de Zoveelste

Dimitri Leue / HETPALEIS

HETPALEIS bestaat tien jaar, en dat zullen de zesplussers uit Antwerpen en omstreken geweten hebben. Tenminste, als het van Dimitri Leue afhangt. Naar aanleiding van deze feestelijke gelegenheid pende en regisseerde de man met Armandus de Zoveelste een ruim twee uur durend sprookjesspektakel bij elkaar, met alles erop en eraan. En als ik zeg alles, dan bedoel ik ook álles. Zoals het in de hal van HETPALEIS op een muur geschilderd staat: ‘Er was eens… en het bleef komen.’

Lieselot Mariën

Werk / Some Work

Benjamin Verdonck

In de lente van 2006 belde de postbode aan om een ietwat buitenmatige brief te bestellen. Onder het motto ‘I’m an artist now’ bedankte Benjamin Verdonck iedereen die hem gesteund had toen hij nog niet voldoende symbolisch kapitaal had vergaard. ‘This writing is my first work as a recognised autonomous artist / in full residence / it seems pathetic to me / the work I think not the residence / I don’t really know how to deal with the situation yet.’ Hoewel theatermaker en beeldend kunstenaar Verdonck een fervent brievenschrijver is, werden die brieven tot dusver zelden als een integraal deel van zijn oeuvre beschouwd. Zijn die brieven misschien eerder aanlopen tot, bedenkingen bij, reflecties over het werk, dan werken als dusdanig? Precies die vreemde tussenpositie reveleert een centrale spanning in Verdoncks kunstenaarschap, dat geregeld schippert tussen het claimen van de belangeloze artistieke ingreep en een teveel aan politiek bewustzijn. Welke positie neemt de kunstenaar in, van waaruit spreekt hij?

Jeroen Peeters

Cross-over. Kunst, media en technologie in Vlaanderen

Liesbeth Huybrechts (red.)

Centraal in het boek Cross-over. Kunst, media en technologie in Vlaanderen staat de vraag naar de ontwikkeling van de mediakunst in Vlaanderen vanaf de jaren negentig tot heden. De term ‘cross-over’ uit de titel heeft betrekking op twee zaken. Ten eerste op het gegeven dat de term ‘mediakunsten’ in het boek wordt gebruikt als een parapluterm voor niet duidelijk afgebakende kunsten als dans, beeldende kunst, theater, games, literatuur, muziek, videokunst, etc. Ten tweede gaat het om de kruisbestuivingen die meer en meer tussen deze disciplines zijn ontstaan als gevolg van de opkomst van informatie- en communicatie- of netwerktechnologieën. De auteurs van deze bundel zijn werkzaam op tal van terreinen binnen de mediakunst en – hoewel niet altijd in Vlaanderen gesitueerd – in grote mate bekend met het Vlaamse veld.

Elke Müller

(N)iemand

Patrice Toye

(N)iemand is de tweede film van cineaste Patrice Toye. De film kreeg heel wat waardering in het buitenland, maar werd zo onhandig in de Belgische bioscopen uitgebracht dat te weinig mensen ernaar zijn gaan kijken. Hopelijk wacht hem een beter lot op dvd en televisie, want het is een mooie film.

Marc Holthof

Cinérama

Abattoir Fermé

Het ‘eerste officiële onderzoeksproject’ van Abattoir Fermé kwam tot stand tijdens een kunstenaarsresidentie aan het RITS, in samenwerking met acht studenten van diezelfde kunstschool. Het resultaat was een reeks van negen korte films, die vertoond worden onder de gemeenschappelijke noemer Cinérama. Doel was een ‘mengvorm van theater en film’ te creëren en ‘de cinematografische beeldtaal met theatrale middelen te lijf te gaan’. De fictiedocumentaires, bewerkingen van theatraal beeldmateriaal, gefilmde improvisaties en performances spelen vooral een spel met de inspiratiebronnen van het gezelschap en vormen dus geen stijlbreuk met de reeds bekende iconografie. Cinérama bleek daarbij een uitgelezen kans om eens nieuwe vragen te stellen, en wel vanuit een andere invalshoek dan we van Abattoir Fermé gewoon zijn, namelijk die van het onderzoek in de kunsten.

Sarah Késenne

Christmas in Paris

Hans Royaards

Hoe zou het nog zijn met Gaston Berghmans? Alive and kicking, zo bewijst Christmas in Paris, de film waarin de 82-jarige komiek tijdens de kerstperiode te zien was. Berghmans kennen we vooral als de helft van het legendarische duo Gaston & Leo: hun avondvullende shows werden in de jaren zeventig en tachtig door heel televisieminnend Vlaanderen bekeken. Léon, de voornaam van zijn personage in de film, is een verwijzing naar zijn toenmalige partner in crime. Ook de tanende carrière van Léon als humorist, in een tijd waarin stand-upcomedians opgang maken, flirt met de grens tussen Gaston Berghmans als bekend komisch figuur en zijn rol in deze film als aan drank verslaafde komiek.

Karlien Vanhoonacker