Noah Lena Vercauteren | Etcetera

Noah Lena Vercauteren

Noah Lena Vercauteren behaalde een diploma Vergelijkende Moderne Letterkunde en Theaterwetenschappen aan de Universiteit Gent, waar hen momenteel doctoreert. Daarnaast is die dichter, librettist en poëzieredacteur bij Kluger Hans en lid van de grote redactie van Etcetera.

Reflectie in de spiegel

Waarheen met reflectie en kritiek over en in onze podiumkunsten?

Hoe staat het met de reflectie en de kritiek over de podiumkunsten in Vlaanderen? Is kritiek altijd reflectie? Is reflectie altijd kritiek? Over deze vragen, direct gelinkt aan de vijfde functie in het Kunstendecreet, organiseerden Kunstenpunt en de onafhankelijke media Etcetera, pzazz, rekto:verso en Theaterkrant op 3 augustus in Oostende een reflectiemoment met zo’n vijftig critici, beschouwers en cultuurwerkers in Vlaanderen en Nederland. Waar liggen de uitdagingen en kansen voor de komende jaren? Naast de vraag wat ‘reflectie’ precies inhoudt, overheerste vooral het besef dat sociale media een groeiende impact hebben, en de financiële realiteit een en ander bemoeilijkt.

Iemands Zus – Mira Bryssinck / Par Hasard & VIERNULVIER

De tedere schaduw van een zus

Je zit met je zus in de auto, met elk een sigaret en harde techno, en denkt na over vervlogen jaren. Over de moeilijke en ook mooie momenten van een zusterband onder spanning. In Iemands Zus neemt Mira Bryssinck het publiek mee in innige gesprekken, typische zusterruzies en ouders die proberen om te gaan met een situatie waar geen handboek voor bestaat. Er is namelijk een belangrijke extra spanningslaag: de ene zus heeft een beperking, de andere niet.

Eindejaarslijstjes 2025

De must sees van het afgelopen jaar

Naar goede gewoonte vroegen we Etcetera-auteurs en -redacteurs naar de voorstellingen die hen in 2025 zijn bijgebleven. Welke makers en spelers gingen over de tongen? Wie zorgde voor het mooiste lichtontwerp? En hoe blikken we vooruit naar 2026? Je leest het hier.

Requiem for a Young Soul – Charles Pas & Rint Mennes

De onmogelijkheid om samen te zijn

Als verdwaalde zielen dansen de twee performers in Requiem for a Young Soul door een donkere ruimte. In een abstracte scenografie en onder begeleiding van een dreunende soundscape is er zowel melancholische verstilling als zware overprikkeling. Een atmosferische ervaring die te snel stopt, want er blijft veel potentieel liggen.

Mbok’Elengi – Jolie Ngemi

Energieke dansfragmenten uit Kinshasa

En dan zie je ineens toeschouwers enthousiast mee het podium oplopen. Mbok’Elengi is een opzwepende voorstelling waarin vijf dansers virtuoos het beste van zichzelf geven. Kinshasa, wordt naar Europa gebracht. Niet alleen in dans en performance, maar in het bruisende tumult van de stad zelf. Mbok’Elengi bevat krachtige scènes en boogt op een intense, uitnodigende energie, al laat de voorstelling zich niet volledig vatten.

Dramaturgen, verenig u(?)

Waarom dramaturgen weinig samenkomen (maar er wel nood aan hebben)

Op een koude maandagavond in januari bevind ik mij in het Universiteitstheater van de Universiteit van Amsterdam. Aanleiding is de eerste bijeenkomst van wat misschien een belangenvereniging kan worden voor Nederlandse dramaturgen. Er zijn 60 mensen aanwezig. 30 hebben via mail laten weten dat ze niet er niet bij kunnen zijn, maar het initiatief steunen. Samengeteld dus 90 mensen die zich aangesproken voelden door de oproep om zich te verenigen. Voor velen die avond is het bijzonder om met zoveel dramaturgen samen te komen. Het is namelijk helemaal niet zo evident, dramaturgen bijeen krijgen.

Q&A – TINT

Sex Education op het podium

‘Welkom. Dit… voelt als een eerste keer.’ Q&A begint zacht en mistig, met een stem die een soort meditatie-oefening inzet. Het is echter het enige rustige moment in deze energieke voorstelling. Zeven spelers en een muzikant stellen vol plezier vragen en denken luidop met elkaar na over seks, liefde en seksualiteit. Met wat muzikale intermezzo’s, veel gelach en ongegeneerd spel zorgt dit voor een aanstekelijke voorstelling over een belangrijk thema. Maar hoe diepgravend zijn de antwoorden eigenlijk? En hoe vrij ben je als toeschouwer om achter de witte lijn te gaan staan rond het speelvlak?

Eindejaarslijstjes 2024

Een jaar theater in retrospect

Een jaar dat afloopt, daar horen lijstjes bij. Net als vorig jaar vroegen we onze redacteurs en recensenten naar de voorstellingen die hen in 2024 het meest zijn bijgebleven. Welk kostuum- of geluidsontwerp maakte indruk? Wie veroverde het podium en de harten van het publiek? Je ontdekt hier de favorieten, tips en bedenkingen van de Etcetera-schrijvers en -redacteurs.

MOVEDBYMATTER – DAR

Speelsheid, angst en een drone

Een drone vliegt over het speelvlak en zoemt luid, zoals de vele insecten die nu in de zomer rondhangen. De volwassenen in DAR reageren met angst, de kinderen zijn nieuwsgierig, de typische dichotomie tussen serieus handelen en speels zijn. In dit stuk over vrijheid van beweging zal speelsheid (heroïsch) overwinnen. Het is echter moeilijk te zeggen of DAR krachtig of te idealistisch is.

Flesh can’t can’t not’t ‘tis flesh h… – Mario Barrantes Espinoza

Fruit, queer zijn en perreo

Met reggaetón-beats in de inkomhal begint de nieuwste voorstelling van Mario Barrantes Espinoza al met een levendige energie. Flesh can’t can’ t not’t flesh h… is echter meer dan gewoon een dansfeestje, maar een verkenning van verleiding, ontdekking en de export van exotisch fruit. Het is een multimedia performance waarbij elk medium zijn waarde heeft in het geheel, iets waar niet veel voorstellingen in slagen.

Eindejaarslijstjes 2023

Onze coup de coeurs van 2023

Tijd voor een nieuwe traditie! We vroegen enkele van onze redacteurs en recensenten naar de voorstellingen die hen het afgelopen jaar het meest zijn bijgebleven. Welk kostuum- of lichtontwerp maakte indruk? Welke theaterteksten gingen recht naar het hart? Je ontdekt hier de favorieten, tips en bedenkingen van de Etcetera-schrijvers en -redacteurs.

ULTRA – fABULEUS / Reut Shemesh

Vechten om te dansen, dansen om te vechten

In deze tijden van intersectioneel feminisme en queer-ing, is ‘mannelijkheid’ nog nooit zo’n politiek en filosofisch vraagstuk geweest. De positie van de man wordt steeds meer in vraag gesteld, en daarbij ook wat een man en mannelijkheid precies is. In ULTRA verkent Reut Shemesh samen met 10 jonge performers wat die ‘mannelijke energie’ precies is. Het resultaat is fragiel patsergedrag als choreografie, waarbij verschillende macho bewegingen overvloeien in kwetsbare interacties. Maar bevraagt ULTRA wel echt wat ‘mannelijkheid’ is en kan zijn, of gaat het vooral over een kwetsbaar gevecht?

Schaambot – SKaGeN & De Studio

Recht op stilte en ruimte

‘The road to hell is paved with good intentions’ zeggen ze wel eens in het Engels. Dat geldt zeker in het geval van misogynoir, de term die Moya Bailey in 2010 heeft gegeven aan de intersectie tussen seksisme en racisme. In Schaambot brengen Valentijn Dhaenens en Musia Mwankumi dit op een prangende manier aan bod, met Black Venus van Jef Geeraerts in het middelpunt. Er worden vragen gesteld, ontweken, onbeantwoord gelaten. De interactie tussen Dhaenens en Mwankumi zweeft tussen comfortabel en gespannen. Een zachte, maar duidelijke confrontatie die zijn tijd neemt, maar voor sommigen misschien wat spannender had gemogen.

‘We have to bring awareness about the consequences of our habits here and now.’

On a cool July day, in between heat waves, five people gather in a virtual meeting to talk about restorative ecology, magic and art. ‘Can you hear me?’ Fumbling with microphones ensues, one pair of earphones is swapped for another pair, and then all is set for a deep conversation on listening to the human, non-human and more-than-human. In this group interview, four artists with non-Western practices talk to Lena Vercauteren about what it means to work on restorative practices, spirituality and magic in a Western, hyper-individual world.

Verslag: Hoe willen we oud worden?

Reflectiedag op 3 juni 2023 i.s.m. rekto:verso en NTGent

Dat ouder worden een urgent thema is, was al duidelijk door het feit dat niet één, maar twee cultuurtijdschriften er gelijktijdig een heel nummer aan wijdden. Zowel Etcetera als rekto:verso stelden in hun juninummer van 2023, respectievelijk Leef-tijd en Editie 99, de vraag naar de plaats van ouderen in onze samenleving, op het podium en in de kunsten. Dat resulteerde in de reflectiedag Hoe willen we oud worden?, die ze in samenwerking met NTGent organiseerden. Op het programma: debatten, een panelgesprek, artistieke interventies en een volksassemblee. Schrijvers en kunstenaars kwamen aan het woord over welke impact ouder worden heeft op hun praktijk, of juist over hoe weinig impact het heeft. Een verslag.

Vanilla – Sophie Guisset

Slijmerig, intiem en zacht

Drie performers zitten met een zachte glimlach op betegelde moddergroene blokken. In Vanilla doorlopen ze een serie van seksuele verlangens die werkelijkheid worden via fantasie en vertelling. Sophie Guisset, samen met twee andere performers, gaat van de ene fetisj naar de andere met een zachte stem. Soms is de zachtheid echter net te zacht en wankelt Vanilla van het tedere naar het monotone.

Verslag de Dag Dramaturgie – Festival Cement X Etcetera

Wat is een ‘dramaturgie van het lokale?’

Voor de Dag Dramaturgie werkten Festival Cement en Etcetera dit jaar samen om een reflectiemoment te organiseren rond de dramaturgie van het lokale. Ons huidige podiumkunstenlandschap is door toenemende mobiliteit en digitalisering steeds globaler en internationaler geworden. Het ‘lokale’ dreigt daardoor soms te verdwijnen, al werken verschillende theatermakers steeds vaker met het lokale om zich weer te verwortelen. “Zorg dragen voor onze eigen tuin” houdt ook in dat we begrijpen waar die tuin zich situeert, zo luidt het redactioneel van Etcetera 170. De Dag Dramaturgie werd zowel een filosofische reflectie op het concept van ‘het lokale’ als een gesprek over concrete dramaturgische praktijken voor lokale verankering.

“Put your heart under your feet… and walk!” – Steven Cohen

Een bloederig en persoonlijk afscheidsritueel

In 2016 verloor Steven Cohen zijn partner Elu Kieser. Kieser had op zijn sterfbed één laatste wens: om voor altijd deel te zijn van Cohen. Om deze wens in te willigen, heeft Cohen een performance-ritueel gemaakt waarbij zijn rouw centraal staat. Dat afscheidsrituelen niet altijd prettig zijn, is bij menig persoon bekend. Steven Cohen brengt ze in ‘“Put your heart under your feet… and walk!”’ echter naar een twijfelachtige en oncomfortabele grens. Een trigger warning voor bloed en andere gruwelijke zaken is dus op zijn plaats.

Venus In Libra – Jaouad Alloul/Toneelhuis

Van feest naar bad trip

Boven de zij-ingang van het Toneelhuis hangt een neon-licht in de vorm van een vulva en de sierlijke woorden “The Last Mermaid”. “De oude wereld is aan zijn laatste adem,” klinkt er iets later door de theaterzaal van het Toneelhuis, “de nieuwe komt eraan.” Jaouad Alloul en haar Creaturen van de Nacht tonen in Venus In Libra een feestclub vol plezier en mogelijkheden, waar de echte, koude wereld steeds om de hoek loert en elke high ook zijn comedown kent.

Trage veranderingen van binnenuit

Over institutionele dramaturgie en stage lopen in een theaterhuis

Wat is nu het nut van grote instellingen in een theaterveld? Het is een vraag die in deze tijden van financiële precariteit vaak wordt gesteld. In een opinie in The Guardian uit 2012 zei theatercriticus Lyn Gardner al dat we geen subsidies meer mogen geven aan de grote instellingen, ten voordele van kleine organisaties.1 Ook steeds meer jonge makers zetten zich af tegen de oude ensemblewerking: weg met het statische instituut, lang leve het rizoom. Als queer posthumanist kan Lena Vercauteren zich daar deels in vinden, minder als theaterwetenschapper en beginnend dramaturg. Is er dan echt niets meer aan te vangen met het institutionele? Begin dit jaar stapte hen Internationaal Theater Amsterdam (ITA) binnen als stagiair dramaturgie, voornamelijk om ervaring op te doen, maar uiteindelijk ook om die vraag voor zichzelf te beantwoorden.

Analoog – Louis Janssens & Willem de Wolf / DE HOE

Een lichtvoetige dans doorheen twee parallelle levens

Een simpel danspasje, een meanderende soundscape, twee mannen die over elkaars leven vertellen. Analoog van Louis Janssens en Willem de Wolf gebruikt maar weinig middelen en lijkt in zijn premisse bijna te simpel: twee mensen die verschillen in leeftijd zien hun evenbeeld in elkaar. Toch lukt het Analoog om de toeschouwer mee te nemen in een dialoog van herinneringen door middel van een paar simpele stilistische keuzes. Janssens en de Wolf brengen een intiem, persoonlijk moment zonder dat het ooit te zwaar wordt.

de collectieven. een unieke theatergeschiedenis.

Een geschiedenis van politieke esthetiek en esthetische experimentatie

Ter gelegenheid van de tachtigste verjaardag van Jan Joris Lamers, vaak beschouwd als het icoon van de theatercollectieven in België en Nederland, werd op 1 september het boek de collectieven. een unieke theatergeschiedenis gepresenteerd tijdens het Nederlands Theater Festival. In 17 hoofdstukken kijken verschillende auteurs, acteurs, dramaturgen en vormgevers naar het collectief als werkvorm. Het resultaat is een veelzijdig boek dat verleden, heden en toekomstdromen kan combineren tot een collectief geheel.

Marco Torrice – Melting Pot

Dansen tot het publiek naar huis gaat

In de studio-ruimte van laGeste (de recente fusie tussen ballets c de la b en Kabinet K) komen een aantal dansers samen om een feestje te houden. 6 performers bezetten de ruimte met een enthousiast feestgevoel en een sterke persoonlijkheid. Melting Pot van Marco Torrice is een feest tussen dansers en enthousiastelingen, dat voornamelijk fijn voelt als je zelf deelneemt en niet als je enkel kijkt. Wie eerder kijkplezier zocht, zal bij Melting Pot op hun honger blijven zitten.

Vlaemsch (chez moi) – Sidi Larbi Cherkaoui, Hans Op De Beeck, Floris De Rycker & Jan-Jan Van Essche / Eastman, De Munt & KVS

Een polyfone Vlaamse leeuw in grijze tinten

Terwijl we één van de woeligste periodes in ons cultuurlandschap beleven, brengen Sidi Larbi Cherkaoui, Hans Op De Beeck, Floris De Rycker en Jan-Jan Van Essche een Vlaams kunstenmanifest in de Brusselse stadsschouwburg. Vlaemsch (chez moi) is meer dan een historiografie van de “Vlaamse identiteit”. Via een complexe revue van (kunst)geschiedenis, muziek en politiek, onderzoeken ze het oude en het hedendaagse Vlaanderen.

Mal – Embriaguez Divina – Marlene Monteiro Freitas

Een psychose van dansen, vechten en lijden

Bij aanvang lijkt alles in Mal – Embriaguez Divina nog speels en rustig, al zijn korte lichtflitsen een voorbode van wat volgt. Met opengesperde ogen, panische gezichten en precieze lichaamscontrole slepen de spelers je in een psychotische dans met papier. Een adempauze duurt altijd maar net lang genoeg om het publiek wat te laten recupereren. Freitas slaagt er zo in om een oncomfortabele esthetiek te ontwikkelen, die zelfs tijdens de voorstelling al voor applaus zorgt.

The Waves – Khadija El Kharraz Alami

Een wervelwind van energie en symboliek

Op verschillende locaties in Antwerpen verbeelden 5 performers een archetype van vrouwelijkheid. Na hun individuele dans komen ze samen in de Rode zaal van deSingel. Hun eigen representatie van vrouwelijkheid mengt zich met de rest van de groep om tot een veelzijdige, pluriforme performance te komen. The Waves toont de kracht in zowel het samenkomen als het individuele beleven van de eigen vrouwelijkheid zonder schaamte. In zijn sterkte durft het echter ook een overprikkelende storm te worden.

hetpaleis & NTGent/Dalilla Hermans – Us, (k)now

Brown girl magic, brown girl joy

In een afgesloten tent zitten 7 zwarte meisjes te babbelen, spelletjes te spelen en te zingen. 1 meisje zit buiten naar de sterren te kijken en na te denken. In Us, (k)now wordt er afwisselend een verhaal verteld, gezongen en gekeken naar een videomontage van het werkproces dat aan de voorstelling vooraf ging. Het resultaat is een expliciete presentatie van de emoties, gevoelens en experiences van de 8 meisjes. De voorstelling toont hiermee een duidelijke boodschap, op een afwisselend intieme en grappige manier, en af en toe misschien iets te expliciet of niet theatraal genoeg. En die boodschap is simpelweg: de kracht en vreugde van black sisterhood.

21.02.2021: De wereld in één dag, één dag in de wereld – Nico Boon & ARSENAAL

Een volledige dag in anderhalf uur

In 21.02.2021 doorlopen drie spelers en een muzikant een hele reeks gebeurtenissen die zich wereldwijd afspeelden op 21 februari 2021. De collage aan verhalen combineert banale met ingrijpende momenten, gebracht met een overwegend speelse acteerstijl, die af en toe plaats maakt voor serieuzere observaties. Nico Boon en Arsenaal tonen hiermee een veelstemmig overzicht van een dag, met de nodige humor en een poëtisch einde.

Louise Bergez, Joeri Happel, Lucas Van der Vegt & Jesse Vandamme — Solipsists

Drie keer een speler in de leegte

‘Solipsists’ is een goedgevormde triptiek van drie personages. In drie solo’s verkennen ze het geloof dat je alleen zeker kan zijn van je eigen bewustzijn. Hun relaas lokt herkenning uit, maar is abstract genoeg om de toeschouwer mee te nemen in een gedachtegang die los staat van de rest van de wereld. Deze eenzaamheid wordt met bijzondere beheersing gespeeld en er wordt telkens een andere visuele verbeelding opgeroepen, waardoor de thematiek zich volledig kan ontplooien. Daardoor is er in ‘Solipsists’ misschien (te) weinig plaats voor wat zich daarbuiten bevindt.