Kristof van Baarle | Etcetera

Kristof van Baarle

Kristof van Baarle is docent en opleidingsvoorzitter bij KASK Drama en dramaturg voor onder andere Kris Verdonck / A Two Dogs Company en Michiel Vandevelde.

Ridden – Leu Wijee & Mio Ishida

Tussen storm en protest

De Indonesische choreograaf Leu Wijee groeide op op het eiland Sulawesi, dat in 2018 geteisterd werd door een verwoestende aardbeving en tsunami. In zijn deinende dans laat Wijee het lichaam van zijn dansers kapseizen, maar toont hij ook het helende ritme van de golven en het gemeenschapsgevoel onder vissers.

Stemmen uit het niets

Kan AI op scène meer zijn dan een trucje?

Wie, wat, waar: het zijn dramaturgische sleutelvragen die in het geval van artificiële intelligentie vooral verwarring scheppen. Bovendien zet AI met de ambitie tot ‘intelligentie’ en ‘creativiteit’ de vraag naar leven en dood mee op scherp. Kunnen we AI-voicetechnologie op scène zetten als entiteit, als figuur of personage, en niet louter als middel of trucje? Is het een soort van herrijzenis, een spook, niets? Wie spreekt dan en wat zou het kunnen zeggen? Vanuit zijn eigen ervaring probeert Kristof van Baarle de vinger op de virtuele wonde te leggen.

Copyriot – KRAPP / KVS

Ghostwriter van je eigen leven

Een tongvormige sofa, een tandkrukje, een neus als koffiemachine: KRAPP creëert een surrealistisch universum voor Gloria, een ghostwriter die zich een bijfiguur voelt in haar eigen leven. Wanneer haar therapeut aanraadt het boek van haar eigen leven te schrijven, verschijnt er plots een dubbelganger: een kopie die beter is dan het origineel. Alles klopt aan deze fijnzinnige voorstelling. Maar kan een voorstelling ook té goed gemaakt zijn?

Eindejaarslijstjes 2025

De must sees van het afgelopen jaar

Naar goede gewoonte vroegen we Etcetera-auteurs en -redacteurs naar de voorstellingen die hen in 2025 zijn bijgebleven. Welke makers en spelers gingen over de tongen? Wie zorgde voor het mooiste lichtontwerp? En hoe blikken we vooruit naar 2026? Je leest het hier.

Monica – Federico Vladimir & Pablo Lilienfeld

Monica, een teder epos

Pablo Lilienfeld en Federico Vladimir delen hun levens als liefdes- en artistieke partners. Ze delen ook het feit dat hun beider moeders Monica heten. In Monica verweven ze hun levens met die van hun moeders, grootouders en overgrootouders, en ook, met hun eigen, komende nageslacht. In dit tedere epos komen performance, drag-elementen en storytelling samen in een interdisciplinair, goed gemaakt werk. Ze ontwikkelen daarin hun eigen idee over wat het betekent om ‘te representeren’: hoe toon je jezelf, wat is de rol van belichaming in een wereld verzadigd door beelden?

Welcome to Asbestos Hall – Trajal Harrell

Spending time with Trajal Harrell and friends

During Kunstenfestivaldesarts, choreographer Trajal Harrell invites us to ‘an atmospheric evening, more experience than performance.’ La Verrière is transformed into an informal space for sharing work in progress and other events. But does the context of a prestigious festival truly allow Harrell’s dreams of informality and community to come to fruition? What does this gesture mean in the totality of the choreographer’s vast and rich body of work?

The Brotherhood (Trilogia Cadela Força, deel 2) – Carolina Bianchi

Theater in het vagevuur

Op Kunstenfestivaldesarts keek Kristof van Baarle gefascineerd naar The Brotherhood, het tweede deel uit Carolina Bianchi’s trilogie rond ‘bitch power’. Hij zag een rijke en gelaagde voorstelling, waarin de Braziliaanse theatermaker blijk geeft van een enorm engagement, maar geen richting lijkt te willen kiezen in de vorm die de vooropgestelde loutering moet aannemen.

Salome – Opera Ballet Vlaanderen & Ersan Mondtag

Een zelfbewuste opera, voor personages die graag gezien worden

Mondtags Salome zou je kunnen omschrijven als een ‘theateropera’. De voorstelling begint meteen in de dialoog. Geen ouverture of andere gebruikelijke muzikale inleiding. De Duitse componist Richard Strauss – niet te verwarren met de Oostenrijkse operette en An der schönen blauen Donau componist Johann Strauss jr. – zette in 1905 Oscar Wilde’s éénakter Salomé uit 1893 op muziek. Wat opvalt aan Mondtags versie, is hoe zijn scenografie en spelregie bijdragen aan het gevoel dat zowel in het libretto als in de muziek een aangenaam soort ‘zelfbewustzijn’ zit over het feit dat het hier een muziekdrama betreft.

Een oeuvre is ook wat je niet hebt gemaakt

Het Franse ‘oeuvre’ kan zowel het individuele kunstwerk, als het verzamelde werk van een kunstenaar betekenen. Het is deze verknoping van kunstwerk, leven en ‘levenswerk’ die Kristof van Baarle intrigeerde in Aren van Benjamin Verdonck, Body of Work van Daniel Linehan en Lutz Förster van Jérôme Bel. Deze voorstellingen vertellen ons iets over de plek van het kunstwerk, de vorm van een levensloop, en de verhouding tussen kunst en leven.

De stem van vingers – Thomas Bellinck/ROBIN

Theater-bij-benadering

In De stem van vingers bouwt Thomas Bellinck verder aan zijn parcours van onderzoek, installaties en voorstellingen rond de grenspolitiek van de Europese Unie. De openingsscène van de voorstelling start waar het eerdere werk gebleven was: met een gesprek tussen Bellinck en een EU-ambtenaar voor agentschap voor grensbewaking Frontex, verbatim nagespeeld door Musia Mwankumi en Jeroen Van der Ven. Daarin wordt de onpersoonlijke, technische taal van de EU-bureaucratie geconfronteerd met de realiteit van de Europese grenzen en de mensen die zich errond bewegen. Want het is die concrete, geleefde realiteit die Bellinck en co-maker Said Reza Adib in deze voorstelling sterker naar voren lijken te willen brengen.

A dramaturgy of desire

What is the transformative potential of party performances?

Since venues reopened after the – hopefully – last lockdown, going to the theatre has become, more than ever, a festive event. Theatre makers are increasingly staging party scenes or working with music and choreography; sometimes theatre halls even transform into clubs, and queerness takes centre stage. Offstage, too, festivals and theatre houses are now regularly using parties to seduce a (new) audience. “About last night”, Kristof van Baarle asks himself: what does this trend have to offer to the theatre?

Een dramaturgie van verlangen

Wat is het transformatieve potentieel van feestvoorstellingen?

Sinds de theaters weer open zijn na de — fingers crossed — laatste lockdown is theater meer dan ooit een feestelijk gebeuren. Steeds vaker ensceneren theatermakers partyscènes of werken ze met muziek en choreografie; soms vervelt de zaal zelfs tot club en krijgt queerness een centrale plaats. Ook naast het podium zetten festivals en theaterhuizen vaker in op feestjes om een (nieuw) publiek te verleiden. About last night, vraagt Kristof van Baarle zich af: wat heeft deze tendens het theater zoal te bieden?

Maxim Storms – Nuggets

Poëtisch en wreed optimisme

De scène van ‘Nuggets’ is als een installatie gemaakt uit restanten van bouwmaterialen. Golfplaten, mousse, tubes, isolatiemateriaal, PU-schuim, touwen en metalen stangen nemen een groot deel van de met wit doek bekleedde scène in, maar in een hoekje bevinden zich ook meer organische materialen. Het is bij deze grote tak en een stuk brood dat Storms de voorstelling start. Hij begint er deeg te kneden, alsof zijn leven ervan af hangt. Dat kneden heeft dan ook veel weg van een reanimatiepoging – niet zozeer van het leven van het deeg, maar wel dat van het figuurtje op scène zelf. Als de geknede bol deeg niet blijft hangen aan de rest van brood dat al op scène ligt, is de toon gezet: falen is de norm in deze voorstelling over het absurde streven naar succes en méér.

Atropa – Naomi Velissariou / Toneelhuis

De wraak van de vorm?

Naomi Velissariou verdiende haar sporen door het performen van twintigste-eeuws repertoire op uitgesproken muziekgenres: de psychologische pijnen van Sarah Kane op hardcore, het geweld en de rauwheid van Heiner Müller op punk, techno en trap. Voor Atropa past ze deze formule toe op Tom Lanoyes bewerking van de Griekse tragedies rond de figuren van Iphigenea, Clytaemnestra, Andromachè, Helena, Hecabe, Kassandra – en o ja, ook nog Agamemnon. In 2008 ging die tekst in première in regie van Guy Cassiers in Toneelhuis: Velissariou en mede-maker Floor Houwinck Ten Cate weten dus tegenover wie ze zich verhouden, en de tekst komt zo weer een beetje thuis.

A play for the living in a time of extinction – Katie Mitchell & Théâtre Vidy-Lausanne / Martha Balthazar & NTGent

Sterft het theater mee uit met de Javaanse Neushoorn en de Amazonedolfijn?

Een voorstelling die theater wil samenbrengen met een eco-activistisch opzet: het lijkt een kolfje naar de hand van theatermaakster en activiste Martha Balthazar (ter ondersteuning van engagement, check nog eens het filmpje van haar bijdrage aan De Afspraak, waarin ze Conner ‘Mateke’ Rousseau, Geert Noels en nog een andere grijze heer een reality check gaf met de uitspraak ‘ik heb niets aan wat jullie hier zeggen.’). Het idee van A play for the living in times of extinction is even simpel als verraderlijk. Sterregisseur Katie Mitchell wil omwille van ecologische redenen niet langer op toernee met haar voorstellingen en geeft dus haar werk door aan lokale theatermakers. De voorstelling lijkt te komen als een soort IKEA-bouwpakket: er is een tekst die op het podium gezegd kan worden, er zijn regels omtrent het maximale energieverbruik, wie op scène mag staan, en het lokale karakter van gebruikte materialen en betrokken personen, etc. Ik zou eigenlijk twee recensies over deze avond willen schrijven. Een over het concept en een over de theatrale opvoering ervan, want tussen beide ligt een diepe kloof.

Guilty of Love – Sophia Bauer & Marie Schraepen

In tijden van trigger warnings en cancel culture als drie jonge spelers-makers een voorstelling maken over verkrachting en seksueel geweld, lijkt een uitdaging. De eigenlijke uitdaging is natuurlijk een artistiek antwoord vinden op zulk een pijnlijke levensingrijpende gebeurtenis die zo veel vrouwen (en in een minderheid, mannen) achtervolgt.

Mensenlandschappen – Zuidpool

Mensen en landschappen

Onder de Noorderbrug in Antwerpen, op het punt waar het Albertkanaal overgaat in het Straatsburgdok, speelt Zuidpool Mensenlandschappen, naar het gelijknamige boek van de Turkse schrijver Nâzim Hikmet (1902 – 1963). Dit vijfdelig epos, geschreven tussen 1941 en 1947, schetst in verzen een geschiedenis van de Turkse samenleving in de jaren veertig van vorige eeuw.

t u m u l u s – François Chaignaud & Geoffroy Jourdain

Dansen op het graf

Met dit transhistorische en inclusieve ritueel zet François Chaignaud een belangrijke stap in zijn groeiende oeuvre. Toch krijgt het samenspel van zang en dans na verloop van tijd iets voorspelbaars.

Madama Chrysanthemum – Satoko Ichihara / KFDA

Lak/kak aan traditie

Weiblicher Akt 11: Love Sontag – Maatschappij Discordia

Spelen in de grot van Plato

Met Love Sontag duikt Maatschappij Discordia in het denken en leven van Susan Sontag. Volgens Kristof van Baarle levert het een slim en persoonlijk portret op, zowel van de beroemde Amerikaanse essayiste als van de drie actrices zelf.

Als sciencefiction realiteit wordt

Van de cyborg naar het apparaat – en wat daarna?

Spanningen tussen Rusland en het Westen, een virus dat de wereld in zijn greep houdt, een nieuwe golf van technologieën die tot in onze intiemste kern doordringen, populistische wereldleiders … Je zou denken dat we opnieuw in de jaren 1980 beland zijn, de periode waarin wetenschapsfilosofe Donna Haraway haar A Cyborg Manifesto (1985) schreef. Is er dan wel iets veranderd? Kristof van Baarle schetst hoe de rol van technologie in onze levens en onze kunsten evolueerde van een potentieel emancipatorische kracht tot een allesomvattende realiteit.

Madrigals — Benjamin Abel Meirhaeghe

Als het plezier ondergronds gaat

“Ignite the spark”, piept een naakte Lucie Plasschaert in een schriel hoog stemmetje, terwijl ze ter plaatse marcheert voor een spleet in het toneeldoek. Het is de opening van een voorstelling die zoekt naar het vuur van de liefde: naar de geborgenheid, het verlangen en het gevaar die ermee gepaard gaan. Maar dat vuur gaat niet zomaar aan het branden. Wanneer het doek op gaat, liggen, rollen, springen, dartelen een groep performers ongedwongen over een lege scène bedekt met zilverkleurige matten. Mijmeringen over seksualiteit en andere intieme gevoelens weerklinken in deze sci-fi Tuin van Eden waarin naaktheid en intimiteit de grondtonen zijn. Als dan één van hen een lied aanvat, live begeleid door een luit en twee violen, zijn we bij de titel van de voorstelling aanbeland: Madrigalen.

Listen Here: This Cavern – Hiatus/Daniel Linehan

Luisteren naar de duisternis

Op dezelfde dag waarop ik lees over hoe een gletsjer van onbevattelijke omvang dreigt los te komen van het Antarctische ijs, en over een album met geluiden van bedreigde en bijna uitgestorven vogelsoorten dat de hitlijsten haalt in Australië, kom ik aan in Listen Here: This Cavern van Daniel Linehan en zijn gezelschap Hiatus. Listen Here: This Cavern is het tweede luik van een diptiek met als focus ‘deep listening’ als manier om onszelf als mensen meer af te stemmen op het ecologische geheel waar we deel van uitmaken.

David of hoe we ons bedacht hebben – de KOE | De Nwe Tijd | Hof van Eede

Niet acteren, maar spelen!

De voorstelling DAVID van De Koe / Hof Van Eede / De Nwe Tijd zindert na een aantal dagen nog steeds na. DAVID draagt onmiskenbaar de drie verschillende signaturen van de betrokken gezelschappen, maar samen bereiken ze een punt dat ik hen afzonderlijk nog niet heb weten vinden.

Dans voor Actrice (Jolente De Keersmaeker) – Jérôme Bel & TG STAN

Dansen zonder danseres te willen zijn

Na de portretten die Bel maakte van dansers, zoals Lutz Förster of Véronique Doisneau, werkte choreograaf Jérôme Bel nu met actrice Jolente De Keersmaeker. In een open voorstelling, spelen ze met het verschil tussen acteren en dansen, tussen ‘concreet’ en ‘conceptueel’.

De onmogelijke toeschouwer

Een collectief essay

Tijdens de pandemie kwamen de tien auteurs van deze tekst, allen werkzaam in het veld van de performance studies, regelmatig bijeen om samen te denken en te schrijven. Online natuurlijk. Nu live ontmoetingen opnieuw mogelijk zijn en theaters opengaan, willen ze even op de drempel verwijlen. Als een meervoudig ‘ik’ kijken ze voorzichtig vooruit maar blikken ze vooral ook terug. Zijn we ondertussen andere toeschouwers geworden?

BUSTER – Romeo Castellucci

De agent als personage

Romeo Castellucci in de publieke ruimte. Het doet even de wenkbrauwen fronsen voor wie deze regisseur kent als meester van de theaterzaal. BUSTER toont dan ook een enigszins andere Castellucci, één die vrijer omgaat met de situatie van de voorstelling en zelfs actief met komische elementen aan de slag gaat.

Wat is lezen? Wat is een tekst?

Als de dramatekst niet langer de basis, maar hooguit een van de vele elementen is waaruit een voorstelling bestaat, welke plek heeft tekst dan nog in de opleiding theaterwetenschappen? UA-onderzoeker en docent Kristof van Baarle belicht in vijf punten wat maar vooral hóé er nu gelezen wordt aan de universiteit.

Die Tote Stadt – Erich Wolfgang Korngold / De Munt

Hoe blijven de doden ons bespoken wanneer we ze niet loslaten of een waardige plek geven in onze levens? Het zou een vraag kunnen zijn die opduikt wanneer je ‘Bruges-la-Morte’ leest van Georges Rodenbach, de roman die aan de basis ligt van de opera ‘Die tote Stadt’, gecomponeerd door Erich Wolfgang Korngold en voor het eerst opgevoerd in 1920.

Voices from the dark

The mystery of the end in the work of Michiel Vandevelde and Kris Verdonck

Anyone growing up today has little difficulty imagining the end of the / a world. Our unbridled patterns of consumption fuel extreme global warming and ruthless pandemics, among other things. A virus or climate catastrophe could, in the ‘worst’ case scenario, wipe out the entire human race, but it also shakes ideologies, societies and worldviews. How can theatre deal with such an end times sensation? And shouldn’t the theatre tap into its mystical origins again to do so? Kristof van Baarle talks about this in reference to works by Kris Verdonck and Michiel Vandevelde, two makers with whom he himself collaborates as a dramaturge.

Moving in Concert – Mette Ingvartsen

Een lichtchoreografie

Negen dansers in spandex maillots vinden op het podium hun weg naar een Tl-buis, die vervolgens begint op te lichten. Als toortsen, of theaterspots richten ze de lampen op hoeken en kanten van de scène. Links op dat podium kletteren er zwart-bruine korrels uit een buis op het podium. Die korrels vormen al een eerste contrast met het slick design van de maillots en tl-buizen. Het versterkte kletteren van de korrels wordt aangevuld met een soundscape van beats en andere elektronische geluiden. Nog zoiets wat eruit springt is die ene danser met een roze in plaats van een oranje outfit en wellicht het meest weerbarstige element is een soort kronkelige staf. Die organische elementen – de houten, bochtige staf tegenover het cleane witte, rechte van de tl-buis – doorbreken de haast steriele, berekende esthetiek die we uit de recente Ingvartsen voorstellingen kennen. De lichtbuizen doen lichamen en gezichten verdwijnen en verschijnen. Ze vormen ook mooie formaties, gaande van de geometrische lijn, tot de kronkel, tot meer grillige, organische structuren.

Cally Spooner: between language and body

Black box and white cube

From February 3 till March 18, the Centre d’Art Contemporain in Geneva held a survey exhibition of the work of the British writer, performance-maker and visual artist Cally Spooner (b.1983). She presented her work in Belgium as well, as a part of the Playground festival at STUK and, more recently, during a talk she gave at KASK. Spooner’s work provides an interesting case study on performance and choreography in a museum setting – a much-debated subject – merging as it does creation processes and viewing regimes associated with the black box as well as the white cube. In her oeuvre, text, video, audio, sculpture and choreography are related thematically, dramaturgically and in time.

Decor as protagonist

Bruno Latour and Frédérique Aït-Touati on theatre and the new climate regime

What do we humans have in common with wales, mushrooms, bacteria or the internet? We are all networked entities. Philosopher Bruno Latour pleads for a radically different perspective on the persistent binaries of human-thing, human-environment or local-global. Latour crosses the boundaries of the academic world and brings his insights to the stage, together with researcher-director Frédérique Aït-Touati. ‘Using horror techniques to arouse strong feelings doesn’t make a work political.’

Decor is geen decor meer

Bruno Latour en Frédérique Aït-Touati over theater en het nieuwe klimaatregime

Wat hebben wij, mensen, gemeen met walvissen, champignons, bacteriën of het internet? We zijn allen vernetwerkte entiteiten. Filosoof Bruno Latour bepleit een radicaal andere kijk op vastgeroeste dualismen als mens-ding, mens-omgeving of lokaal-globaal. Latour lokt zijn grensoverschrijdende inzichten uit de academische wereld en sleurt ze het podium op, samen met onderzoeker-theatermaakster Frédérique Aït-Touati. ‘Met horrortechnieken sterke gevoelens opwekken, maakt een werk nog niet politiek.’

The great outdoors – Annie Dorsen

The great outdoors: het begrip doet de meesten onder ons waarschijnlijk denken aan kamperen, rondtrekken in de wildernis en misschien, als we geluk hebben, een ontdekking. In bepaalde filosofische kringen roept the great outdoors een wereld op voorbij de mens, een zone die zich opent wanneer we voorbij onze menselijke referentiekaders naar de dingen rondom ons kijken.

Slimmer dan Ibsen

Jolente De Keersmaeker en Joachim Robbrecht over repertoire

Beiden kijken ze zelden naar repertoirevoorstellingen, maar ze lezen, spelen en schrijven ze wel. Al meer dan 25 jaar speelt Jolente De Keersmaeker met spelerscollectief tg STAN het klassieke en minder klassieke repertoire. Van Ibsen en Strindberg, tot Bernhard en Müller en ook, tijdens deze editie van het TheaterFestival, Molière in Poquelin II. Joachim Robbrecht speelt, maakt en schrijft, voornamelijk in Nederland. Het is vooral in die laatste hoedanigheid dat hij deelneemt aan dit gesprek. Met Sarah Moeremans maakte hij doorgedreven bewerkingen op teksten van Ibsen, een Crashtest – meteen ook de titel van deze voorstellingen – van het repertoire ten opzichte van de wereld van vandaag. En het is ook die vraag waarover we met hen in gesprek gaan: hoe repertoire spelen en opvoeren vandaag? Hoe en waarom en moét je überhaupt ingrijpen in de tekst? Hoe je verhouden tot de ideologie in een tekst, zeker wanneer die vandaag achterhaald, of om het met een geuzennaam te zeggen, niet ‘politiek correct’ is? Het blijkt een gesprek te zijn waar De Keersmaeker al twee jaar op zat te wachten. Robbrecht en De Keersmaeker zetten hun conversatie live verder tijdens Tweespraak!, op 2 september tijdens het TheaterFestival.

Cally Spooner: tussen taal en lichaam

Tussen black box en white cube

Van 3 februari tot 18 maart liep in het Centre d’Art Contemporain in Genève een overzichtstentoonstelling van het werk van de Britse schrijfster, performancemaakster en beeldend kunstenares Cally Spooner (°1983). Tijdens Playground in STUK toonde ze al werk in België, en recent gaf ze een lezing aan het KASK. Binnen de tendens rond performance en choreografie in het museum – en dus rond het vermengen van de creatieprocessen en kijkregimes van de black box en de white cube – is Spooners werk een interessante case. Tekst, video, audio, sculptuur en choreografie verhouden zich inhoudelijk, dramaturgisch en doorheen de tijd.

Moet je geld naar de gevangenis?

Regisseur Meierhans en filosoof Vandevelde in gesprek over het geweld van geld

Een kleine maand voor de première van Trials of Money gaan de Zwitserse regisseur Christophe Meierhans en economisch filosoof Toon Vandevelde (KU Leuven) met elkaar in gesprek. Meierhans maakt politiek geëngageerd theater en is ervan overtuigd dat we de controle over geld in zijn dominante vorm compleet zijn kwijtgeraakt. Vandevelde vindt geld verdacht en zoekt naar een context waarin geld geen rol speelt. Het theater zou zo’n context kunnen zijn, maar in Trials  of Money mag geld juist het podium inpalmen – of beter: in de beklaagdenbank plaatsnemen.

Opera (van) NU!?

Hoe opera de 21ste eeuw bijbeent

Etcetera heeft een lange traditie als aanjager van het discours rond de podiumkunsten, maar opera bleef de laatste jaren wat onder de radar. Het komende seizoen willen we graag onderzoeken hoe het met het medium gesteld is. Hoe evolueert opera artistiek gezien? Wat is de maatschappelijke positie van het medium en het instituut in de samenleving van vandaag? Is er voldoende kritisch discours rond opera?

Daniel Linehan / Hiatus, Flood

Structured Flood

Challenges and restrictions in the work of choreographer Daniel Linehan.

Choreographer and dancer Daniel Linehan places dancers in a hyper-structured environment. In this way, his performances investigate how society conditions us and puts our bodies and psyches under pressure. His most recent work, Flood, takes a step beyond the establishment of this condition and for the first time short-circuits this structure.

Daniel Linehan / Hiatus, Flood

Gestructureerde vloed

Uitdagingen en beperkingen in het werk van choreograaf Daniel Linehan

De jonge, Amerikaanse choreograaf Daniel Linehan plaatst dansers in een hypergestructureerde omgeving. Zo onderzoeken zijn voorstellingen hoe de samenleving ons conditioneert, en ons lichaam en onze psyche onder druk zet. Zijn jongste werk, Flood, gaat een stap verder dan het vaststellen van die conditie en laat voor het eerst de structuur kortsluiten.

Simple As ABC #2, Keep Calm and Validate – Thomas Bellinck / ROBIN

De (on)draaglijke lichtheid van het systeem

In zijn nieuwe voorstelling, Simple As ABC #2, Keep Calm and Validate, zien we het resultaat van Thomas Bellincks onderzoek naar de werking van de grensbewaking van de Europese Unie. We weten relatief weinig over Frontex – dat in de voorstelling steevast geanonimiseerd wordt als ‘het agentschap’ – en wat er feitelijk gebeurt aan de grenzen van Europa. Simple as ABC probeert deze ver-van-mijn-bedshow dichterbij te brengen, en dan wel in de vorm van een andere show: de musical.

The act of dying – De Polen

Dying is an act that doesn’t stop

The act of dying: de slachtpartijen in Kill Bill-style hebben we zeker gezien, maar gaat deze voorstelling wel degelijk over sterven?

Failing to understand together: What is theatre seeking in current affairs?

From the ‘crisis play’ to the ‘memorial play’ to the ‘Syria play’. Current affairs are doing well in theatre. And yet this is not a matter of course for a medium that likes to invoke its slowness with regard to the flow of information that washes over us daily. But perhaps today, argues Kristof Van Baarle, we have a greater need for stories than for information.

Jaha Koo – [CUCKOO]

Eén cuckoo maakt nog geen zomer

“Cuckoo” staat in de gelijknamige voorstelling van de Zuid-Koreaanse theatermaker Jaha Koo niet voor de vogelsoort, maar wel voor een Zuid-Koreaans merk dat bekend is om zijn rijstkokers. Een kwartet van deze huishoudtoestellen, omnipresent in Japanse en Zuid-Koreaanse keukens, speelt de hoofdrol.

Kunstenaarsbijdrage: Tibaldus

‘Het verhaal moet letterlijk zo begrepen worden als het beschreven is; ik ben trouwens nooit symbolisch.’ -Witold Gombrowicz

Bosse Provoost en Kobe Chielens – MOORE BACON!

Sculpturen in het donker

MOORE BACON! is zoals de titel het reeds doet vermoeden, sterk beïnvloed door het oeuvre van beeldend kunstenaars Henry Moore en Francis Bacon. Kersvers afgestudeerde KASK-theatermakers Bosse Provoost en Kobe Chielens – de eerste regisseert, de ander speelt – verkennen in deze voorstelling de relatie tussen het lichaam en licht. Chielens’ naakte lichaam wordt daarbij letterlijk plastisch: het neemt verschillende vormen aan en beweegt langzaam van de ene houding naar de andere. Boven of onder, schouders of bekken, armen of benen, ze zijn bij momenten niet van elkaar te onderscheiden.

Het theater als kerk, de voorstelling als mis?

Romeo Castellucci’s gebruik van religie in het theater

De tijd waarin kunst zich afkeerde van de kerk en alles wat religieus is, lijkt voorbij. De deconstructie van rituelen maakt stilaan plaats voor een nieuwe zoektocht naar vormen, handelingen, momenten die ons – weliswaar zonder geboden en hiernamaals – een plaats geven in de wereld. Theater als plek van gemeenschap, met zijn oorsprong in Griekse festivals die de polis moesten verenigen en confronteren met diepe vragen, lijkt de aangewezen ruimte om hierover na te denken. Iemand die dit de voorbije jaren zeker deed is Romeo Castellucci. Hoe gebruikt hij religieuze elementen in zijn werk? En vinden we dat misschien wel zo aangenaam om redenen die aan het esthetische voorbij gaan?

The Crucible – Ivo Van Hove

If I can make it there, I can make it anywhere zingt Frank Sinatra over New York. Dat moet Van Hove ook gedacht hebben toen hij naar Broadway trok, waar hij intussen aan zijn negende productie toe is.

Van de mens naar de machine (en terug)

Dramaturgie voorbij de grenzen van het theater

In februari ging IN VOID, het nieuwe installatieparcours van Kris Verdonck/A Two Dogs Company in première. Hoewel dat gebeurde in een theatergebouw, valt IN VOID moeilijk onder te brengen onder de noemer ‘theater’, ‘dans’, of ‘performance’. Installaties associëren we met beeldende kunst; en toch heeft deze productie een dramaturgie en een dramaturg. Verdoncks dramaturg Kristof van Baarle beschrijft zijn rol en stelt die in vraag.

Closer

Closer – SKaGeN & Mathijs F. Scheepers

Acteurs 1, technologie 0.

Brengt technologie ons werkelijk ‘closer’? De vraag geldt evenzeer in de wereld buiten het theater als in de voorstelling van Mathijs Scheepers (SKaGeN) waarin de scène zijn verlengde vindt in een app op de smartphone van de toeschouwer.

Rosas

Voorbij de kroniek. Over het belang van theatertijdschriften

Tijdens het voorbije Theaterfestival organiseerde Het Firmament op 10 september 2015 #DocumentingPerformingArts: een reflectiemoment rond documentatie en documentering. De centrale vraag was hoe de overdracht en de studie van vluchtige kunstpraktijken kan worden bevorderd. Aan thematafels werden uiteenlopende voorbeelden en methodieken besproken. De focus lag hierbij op het delen van ervaringen en kennis. Documenta en Etcetera hadden een boeiend rondetafelgesprek aan “tafel 4” over het belang van het theatertijdschrift in het documenteren van de podiumkunsten. In deze meerspraak geven wij u graag – bij wijze van co-creatieve inleiding op dit Documenta-nummer –inzage in onze gedachtegang van die dag.

Mickey Mouse in Venetië

Als het glas breekt… Het museum als ervaringsstrategie

Onze leefwereld heeft steeds meer weg van een museum. Intieme zaken worden van ons gescheiden en vervolgens uitgestald als koopwaar: onze slaapkamer wordt eigendom van Airbnb, onze glimlach van Facebook, en ook de steden waarin we wonen volgen niet langer de norm van leefbaarheid, maar van citymarketing. Door zichzelf te ‘musealiseren’ kan het theater zowel een kritiek formuleren op die vervreemdende conditie als de ervaring van verlies ombuigen tot iets positief, menen Kristof van Baarle en Charlotte De Somviele. Drie keer bleven ze aan dezelfde theatrale museumbeelden haperen, drie keer werden ze erdoor in beweging gebracht.

Als het glas breekt…

Het museum als ervaringsstrategie

Onze leefwereld heeft steeds meer weg van een museum. Intieme zaken worden van ons gescheiden en vervolgens uitgestald als koopwaar: onze slaapkamer wordt eigendom van Airbnb, onze glimlach van Facebook, en ook de steden waarin we wonen volgen niet langer de norm van leefbaarheid, maar van citymarketing. Door zichzelf te ‘musealiseren’ kan het theater zowel een kritiek formuleren op die vervreemdende conditie als de ervaring van verlies ombuigen tot iets positief, menen Kristof van Baarle en Charlotte De Somviele. Drie keer bleven ze aan dezelfde theatrale museumbeelden haperen, drie keer werden ze erdoor in beweging gebracht.

Samen niet begrijpen: Wat heeft het theater in de actualiteit te zoeken?

Van de ‘crisisvoorstelling’ naar de ‘herdenkingsvoorstelling’ naar de ‘Syrië-voorstelling’. De actualiteit doet het goed in het theater. Nochtans geen evidentie voor een medium dat zich graag beroept op zijn traagheid ten aanzien van de informatiestroom die ons dagelijks overspoelt. Maar misschien hebben we vandaag wel meer nood aan verhalen dan aan informatie, stelt Kristof Van Baarle.

Uso umano di esseri umani

Uso umano di esseri umani. Un esercizio in lingua generalissima (Romeo Castellucci/Societas Raffaello Sanzio)

Castellucci op leven en dood

Wie de voorstellingen van Romeo Castellucci volledig rationeel wil begrijpen, komt meestal van een kale reis thuis. De Italiaan is een specialist in het inwerken op de intuïtie en de verbeelding, vaak op een intense en fysieke manier. Zo ook in Uso umano di essere umani (menselijke gebruik van menselijke wezens), dat gepresenteerd werd tijdens het Kunstenfestivaldesarts. Geen visuele overdaad, maar wel een precieze, zuinige uitwerking van een aantal scènes kenmerkt deze voorstelling. Desalniettemin is Uso umano… rijk aan inhoud en associaties.

De kunstenaar als technologisch bricoleur

De impact van technologie op het theater