© Nathan Ishar

Leestijd 4 — 7 minuten

The Waves – Khadija El Kharraz Alami

Een wervelwind van energie en symboliek

Op verschillende locaties in Antwerpen verbeelden 5 performers een archetype van vrouwelijkheid. Na hun individuele dans komen ze samen in de Rode zaal van deSingel. Hun eigen representatie van vrouwelijkheid mengt zich met de rest van de groep om tot een veelzijdige, pluriforme performance te komen. The Waves toont de kracht in zowel het samenkomen als het individuele beleven van de eigen vrouwelijkheid zonder schaamte. In zijn sterkte durft het echter ook een overprikkelende storm te worden.

Voor het eerste deel van The Waves kon je kiezen tussen 5 locaties. Die keuze kon je maken op basis van 5 “Avatars” met elk een (Engelstalig) archetype: de Bergen – the Caregiver, Sneeuw – the Innocent, het Bos – the Heroine, Kinderen van de rivier – the Child en de Lucht – the Izebel. 4 van de locaties waren in de stad, tussen Marnixplaats en Bolivarplaats, met de vijfde locatie in deSingel zelf. Na de performances op de stadslocaties kon je je zelfstandig begeven naar deSingel of (proberen) meestappen met de performer van jouw locatie.

Eén van de performances, het Bos – archetype the Heroine, bevond zich op de rotonde van de Marnixplaats. Omringd door drukke terrasjes begint performer Isabelle Houdtzagers aan een meditatieve, trage dans die in een cirkel voortbeweegt rond het monument op het grasveldje. Gekleed in een kostuum dat bestaat uit superhero- en anime-elementen, zoals een verknipt Spiderman-pak en een pastelpaarse pruik, verbeeldt ze een heldin in slow-motion. Uit een geluidsbox aan haar riem komt af en toe het geluid van een muziekdoosje en op een bepaald moment ook een korte monoloog, die echter te stil is om verstaanbaar te zijn. Toeschouwers verplaatsen zich beetje bij beetje mee, waarbij de beweging van de ene toeschouwer een kettingreactie ontketent zodat andere toeschouwers zich ook in golfjes verplaatsen om de performance te blijven zien.

De traagheid van de performance en de verwarring bij toevallige omstaanders zorgt voor een anticipatieve spanning. Eens de cirkel voltooid is, begint Houdtzagers op een stevig tempo richting deSingel te stappen. Door haar stevige pas, strakke houding en constante muziek met haar eigen zachte gezang is er nooit een moment dat Houdtzagers uit haar rol als performer stapt. Het blijft hierdoor eigenlijk onduidelijk of de performer gevolgd moet worden. De afstand van de Marnixplaats naar deSingel is echter net te lang om die anticipatie goed vast te houden, zeker wanneer een deel van de groep niet kan volgen en dus ook de muziek niet kan horen.

In de Rode zaal van deSingel begint dan het tweede deel van de performance. De vloer van de zaal is bedekt met grote witte doeken waarop het publiek zich in een losse, grote cirkel kan neerzetten. De 5 “Avatars” komen samen en tonen nog elementen uit hun voorgaande dans. Daarna beginnen ze zich uit te kleden, waarbij ze gewassen en ingesmeerd worden door Khadija El Kharraz Alami. Deze zorgende handeling zorgt voor een nieuw begin, waarbij de kostuums en de archetypes van buiten worden neergelegd. De nieuwe kleding is een combinatie van kleurrijke doeken, een simpele slip en een doorzichtig topje. Terwijl ze door de ruimte stappen, begin ze te neuriën, wat later evolueert tot echt zingen. Vanaf dit moment begint de energieke storm van The Waves.

In deze storm komen veel verschillende elementen samen, soms op een bijzonder hoog  en hevig tempo. Met gezang, tekst, gedans en soms feestmuziek onderzoeken de 5 performers, zowel in taal als fysiek, vrouwelijkheid in zichzelf en bij elkaar. Het doel is re-claiming space, zoals El Kharraz Alami vermeldt in een interview voor Kaaitheater. Ze gebruikte voor The Waves verschillende intersectionele schrijvers als inspiratie zoals Clarissa Pinkola Estes, Audre Lorde en Simon(e) van Saarloos. De connectie met The Waves van Virginia Woolf, waarnaar de titel van het stuk verwijst, is zichtbaar in het samenlopen van verschillende perspectieven. Woolf gebruikte 6 levens, El Kharraz Alami gebruikt 5 performers om iets te zeggen over individuele vrouwelijkheid en het samenkomen van vrouwen in een feest van symboliek. De titel past echter ook bij het energieverloop tijdens de voorstelling. In plaats van een klassieke spanningsboog, pulseert The Waves van verstilling naar immense energie en terug. De belichting versterkt dit ook op visueel vlak door te pulseren en te veranderen.

The Waves laat je niet toe om op een afstand toe te kijken hoe dit thema zich ontwikkelt. Woorden – zijn het citaten of niet? – vliegen door de ruimte, performers razen door het publiek en vinden een immens plezier in hun eigen lichaam. Dit gebrek aan afstand zorgt soms voor mooie of hilarische momenten, die echter ook oncomfortabel kunnen worden. Dat plezier in het eigen lichaam wordt namelijk met momenten heel seksueel. De performers kruipen over de vloer, schudden hun lichaam in extase of verglijden in een trance terwijl ze dansen. Wanneer dit heel dichtbij gebeurt, kan dat al eens een oncomfortabele reactie uitlokken, bijvoorbeeld wanneer de 5 performers in een halve cirkel bij een mannelijk publiekslid op hun rug liggen met gespreide benen en orgastisch beginnen te trillen.

Bijzonder bij deze interacties is echter dat geen enkel van deze seksuele bewegingen objectiverend zijn. Het is geen erotiek voor een (mannelijke) blik, maar sensualiteit voor het vrouwelijk lichaam in zichzelf. Sterker nog, het intense oogcontact straalt macht en controle uit vanuit de performer. De performers zingen, lachen en dansen. Er hangt een diepgaande connectie en rauwe emotie in de lucht tussen de 5 performers. Wie als toeschouwer in die trance meekan, zal zich betekenisvol deel voelen van die sfeer. Hierin schuilt er ook een bepaald risico: The Waves zal niet voor iedereen hetzelfde effect hebben. Wie zachte samenhorigheid verwacht, waarbij het hand van de toeschouwer wordt vastgehouden om het tot een bepaalde betekenis te brengen, zal vermoeid uit de zaal stappen. Wie echter mee wil in de dans van energie, symboliek en rauwe vrouwelijkheid, vindt in The Waves een veelzijdige, immersieve ervaring. Het is zowel een feest van tekens als een gevecht tegen een duidelijk begrip ervan.

De energie van The Waves vormt golven waar de performers helemaal in ondergedompeld zijn. De ene toeschouwer zal hierop kunnen meedeinen en aspecten van vrouwelijkheid ervaren die op het podium bijna nooit zo rauw getoond worden. Iemand anders zal verdrinken in wat er op zich afkomt. Of dat gevaar een slechte eigenschap is, valt over te discussiëren. Er zullen een aantal toeschouwers altijd een probleem hebben met dit soort ervaringen en eventueel al tijdens de performance de zaal verlaten. Maar voor wie meekan in de stroom van de 5 performers, vormt The Waves een vrouwelijke ervaring die een sterke impressie achterlaat en de ruimte volledig inneemt.

JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.

recensie
Leestijd 4 — 7 minuten

#167

15.03.2022

14.05.2022

Lena Vercauteren

Lena Vercauteren behaalde een diploma Vergelijkende Moderne Letterkunde en studeert op dit moment theaterwetenschappen aan de Universiteit Gent. Daarnaast is die dichter, librettist en poëzieredacteur bij Kluger Hans.

NIEUWSBRIEF

Elke dag geven wij het beste van onszelf voor steengoede podiumkunstkritiek.

Wil jij die rechtstreeks in je mailbox ontvangen? Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!