Alles is rustig © Bernaded Dexters

Leestijd 3 — 6 minuten

Geen Molière meer

Leerervaringen: Sara De Roo

‘Hoe blijf je je praktijk voeden als kunstenaar? Wanneer verwierf je nieuwe inzichten en sloeg je een andere richting in?’ Die vragen legden we voor aan vier podiumkunstenaars. Sara De Roo, Mokhallad Rasem, Tom Struyf en Jonathan Burrows beantwoordden ze elk vanuit een heel eigen perspectief. Hun bijdrages getuigen er vooral van hoe leerrijk omwegen kunnen zijn.

Sinds ik afstudeerde aan het Conservatorium van Antwerpen in 1991 met Medeamateriaal van Heiner Müller in een regie van Sam Bogaerts, heb ik dertig jaar toneelspelerservaring. Deze jaren bracht ik voornamelijk door als kernlid van toneelspelersgezelschap STAN, een teksttheater-collectief, ontstaan in 1989 uit dezelfde school. In die dertig jaar heb ik werk van een veertigtal schrijvers gespeeld, van wie bij nader inzien maar zes vrouwen: Marguerite Duras, Wanda Reisel, Judith Herzberg, Josiane Balasko, Annelies Verbeke en Tine Van Aerschot.

Aan het Antwerpse Conservatorium, waar ik sinds 2015 de richting Acteren coördineer waaraan we ooit afstudeerden, maakten de studenten me over de jaren duidelijk dat het wel degelijk uitmaakt wiens woorden je reproduceert. Onlangs weigerden studenten de tekst van Tasso in Weimar van Gerardjan Rijnders te zeggen. Ze staakten het speelproces omdat ze zich realiseerden dat ze de tekst niet kritisch genoeg hadden gelezen. Ze vonden Rijnders’ bewerking van Torquato Tasso racistisch en seksistisch, en waren niet van plan die toxische teksten tot in den treure te herhalen. Ook het omkeren van de rollen – voor STAN nog altijd de ultieme emancipatie-ingreep – volstond niet voor hen. De tekst werd intrinsiek seksistisch en racistisch bevonden, en daar hielp geen omkering van rollen tegen. Hun radicaliteit verwarde me. Gerardjan Rijnders was en is mijn held. Hij was toch die homoseksuele schrijver die in de jaren 80 en 90 van de vorige eeuw zulke mooie vrouwenrollen schreef, in ieder geval evenwaardige, geëmancipeerde vrouwenrollen? Ik speelde samen met Guy Dermul zijn Pick-Up. Hij schreef voor ons beiden Kanker en zien&zien, wat mij betreft nog steeds genderevenwaardige teksten. Nu weigerden de studenten Acteren zijn bewerking van Torquato Tasso, Tasso in Weimar, te spelen. ‘Onderwerp de tekst maar eens aan de Bechdel-test, Sara’, zei een van hen. ‘En bovendien schreef hij het samen met een vrouw, Mia Meijer, dat vergeet je steeds.’

Het stimuleerde me om na te denken over mijn eigen gewoontes. Terugkijkend op die veertig schrijvers besefte ik dat we bij STAN nooit een onderwerp maakten van het geslacht van de schrijver. Ik heb er nooit bij stilgestaan, er ook nooit last van gehad. Het was normaal dat je als vrouw keer op keer de woorden van een man reproduceerde, de blik van een man vertegenwoordigde, het beeld van de vrouw door een man liet schrijven. Het was normaal dat het standpunt van de vrouw als schrijver geen onderwerp was. Bij nader inzien is het onvoorstelbaar. Ik vraag het me in die mate af, of ik een andere relatie tot mijn metier zou hebben gehad als we bijvoorbeeld met STAN overwegend vrouwelijke schrijvers gespeeld hadden. Zou het mijn relatie tot tekst beïnvloed hebben? Tot de rollen die ik speelde, tot mijn mannelijke collega’s, tot het publiek, het ambacht?

Ik zal het nooit weten. Maar ik weet wel dat ik genoeg woorden van mannen de wereld in heb gestuurd om het woord nu aan vrouwen te laten. Ik ga even geen mannelijke schrijvers meer spelen. Na Arends, Sophocles, Koltès, Timmermans, Racine, Claus, Müller, Ford, Euripides, Tsjechov, Brecht, Wilde, Godard, Pasolini, Fassbinder, Ibsen, Saro-Wiwa, Büchner, Thomas, Musil, Meuleman, Gorki, Rijnders, Shaw, Etchells, Handke, Coward, Bernhard, Goethe, Van Woensel, Van den Boogaard, Molière, Pinter, Crimp, Ayckbourn, Mann, Lanoye, Shakespeare, Schnitzler, de Wolf, Fosse, von Mayenburg en El Azzouzi is het voor de volgende dertig jaar wel genoeg geweest.

 

Lees ook de leerervaringen van Jonathan Burrows, Mokhallad Rasem en Tom Struyf.

JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.

artikel
Leestijd 3 — 6 minuten

#166

01.12.2021

14.03.2022

Sara De Roo

Sara De Roo was 25 jaar kernlid van toneelspelersgezelschap STAN en is sinds 2018 freelance toneelspeler. Daarnaast coördineert ze sinds 2015 de richting Acteren aan het Koninklijk Conservatorium Antwerpen.

NIEUWSBRIEF

Elke dag geven wij het beste van onszelf voor steengoede podiumkunstkritiek.

Wil jij die rechtstreeks in je mailbox ontvangen? Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!