Kristof van Baarle

Leestijd 3 — 6 minuten

Bosse Provoost en Kobe Chielens – MOORE BACON!

Sculpturen in het donker

MOORE BACON! is zoals de titel het reeds doet vermoeden, sterk beïnvloed door het oeuvre van beeldend kunstenaars Henry Moore en Francis Bacon. Kersvers afgestudeerde KASK-theatermakers Bosse Provoost en Kobe Chielens – de eerste regisseert, de ander speelt – verkennen in deze voorstelling de relatie tussen het lichaam en licht. Chielens’ naakte lichaam wordt daarbij letterlijk plastisch: het neemt verschillende vormen aan en beweegt langzaam van de ene houding naar de andere. Boven of onder, schouders of bekken, armen of benen, ze zijn bij momenten niet van elkaar te onderscheiden.

Wat er dan mooi uitgelicht in de black box te zien valt, laveert tussen een sculptuur met huid en een vleesklomp, tussen Moore en Bacon. Waar de gestileerde vormen refereren aan Henri Moore, zijn de vervormde lichamen zonder herkenbare menselijke anatomie een theatralisering van Bacon. Ze doen eerder denken aan de “Three studies for figures at the base of a Crucifiction” dan de rauwheid van Bacons portret van Innocentius X.

Deze jonge makers kiezen er voor zich te verdiepen in de verhouding tussen beeldende kunst en theater en sluiten zo aan bij een actuele tendens in de podiumkunsten. Expliciet kijken naar het werk van iconische schilders of beeldhouwers is een interessante piste om aan deze ontwikkeling bij te dragen. Moore was sterk beïnvloed door sculpturen uit Afrika en Zuid-Amerika, en zocht een abstractie die het individuele lichaam overstijgt. Ook op scène wordt een been een lijn, een buik een holte of een rug een zacht glooiend vlak. Moore’s liggende figuren, die vanuit bepaalde perspectieven lijken op geërodeerde kalkrotsen, zijn haast letterlijk overgenomen in de voorstelling, maar zonder het hoofd of gezicht. Daar verschilt de aanpak van MOORE BACON! van die van de meesters waar ze hun voorstelling naar vernoemd hebben. Het lichaam dat hier op scène ligt, staat en schuift, heeft geen identiteit. Het is glad, zacht en gloeiend rood door warm licht en in zekere zin sterieler dan wat Moore en Bacon creëerden. Enkel wanneer een stroboscoop een mager, liggend lijf flitsend belicht, wordt het lichaam even lijk. Daar schemert de meer wrede, ontmenselijkende kant van Francis Bacon door, maar ook het kleurenpalet van een derde schilder wiens invloed misschien nog wel fundamenteler is voor deze voorstelling: Caravaggio. Nog meer dan een oefening in lichamelijkheid, is dit een studie van licht en donker, van clair-obscur.

Het lichaam blijft echter niet in haar sculpturale modus en komt halverwege de voorstelling tot leven. Met een aangename dosis humor en dankzij een intelligent lichtgebruik, springt een cartoonesk stokmannetje als een kikker over de scène, zonder daarbij in narratief te vervallen. Dat huppelen gebeurt op muziek afkomstig uit een animatiefilm uit van 1964 van de Pool Walerian Borowcyk, ‘Jeux des Anges’. Borowcyk gebruikte fragmenten van composities uit de concentratiekampen – fragmenten die bij MOORE BACON! wrang genoeg voor de komische noot zorgen. Het zijn de cartooneske geluidjes, van vallende objecten, flipperkastdeuntjes of tegen elkaar klepperende beenderen, die doen twijfelen of het eigenlijk wel echt allemaal zo mooi en om mee te lachen is. Chielens’ lichaam wordt gepresenteerd als object en is soms niet te onderscheiden van een levenloze pop of een geometrisch lichtvlak. Maar hier raakt de inhoudelijke cirkel niet helemaal rond. Verschillende losse eindjes willen allemaal wijzen op de kwetsbaarheid en het geweld van een naakt leven, maar deze lijn is onvoldoende uitgewerkt. MOORE BACON! is een vormonderzoek naar belichting en sculpturaliteit op scène waaruit een passie voor het métier spreekt, een métier dat voor heel knappe momenten zorgt en er niet voor terugschrikt de toeschouwer te dwingen tot concentratie. Er is echter nog veel ruimte om een dramaturgie op basis van het oeuvre van deze schilders uit te werken voorbij de vorm. Het blijft nog te veel de Bacon zonder het karkas of het verwrongen gezicht, de Caravaggio zonder het bloed, de Moore zonder het animisme.

Nog op 5 augustus op Theater aan zee

 

recensie
Leestijd 3 — 6 minuten

Kristof van Baarle

Kristof van Baarle schreef recent een doctoraat aan de Universiteit Gent over het posthumanisme in de podiumkunsten. Momenteel is hij verbonden aan de Universiteit Antwerpen, werkzaam als dramaturg voor Kris Verdonck 
(A Two Dogs Company) en deel van de kleine redactie van Etcetera. 

recensie