Het Sydney Festival programmeert drie weken lang zo’n tweehonderd projecten en vijfhonderd voorstellingen, voor ruim een half miljoen bezoekers die niet alleen uit Australië en Europa maar ook uit Azië, Noord- en Zuid-Amerika en Afrika komen. Met 25 verschillende locaties – van het beroemde Opera House tot locatieprojecten in een parkje op 45 km van het centrum – oogt het aanbod nogal gigantisch. Hoe begin je er aan? Het eerste wat me opvalt is het Festival Village in Hyde Park. Elke middag en avond komen duizenden mensen in het festivaldorp genieten van eats & beats & other treats. Zittend op stoeltjes of gewoon op het gras nuttigen ze een biertje, Japanse cider of een snack uit de diverse wereldkeukens. The Gramophone Man deejayt met zijn 78-toerenplaten. In de twee (Vlaamse) spiegeltenten zijn er van ’s middags tot ’s nachts voorstellingen en concerten. Een roomijskunstenaar verkoopt in zijn kraampje ijsjes die er uitzien als echte hamburgers. Een festival is hier ook echt een feest. In januari is het volop zomer down under, dat helpt natuurlijk.

Prachtig allemaal, maar hoe zit het met de artistieke kant? Voor zijn concert kan ik met jazzpianist Jef Neve spreken. Hij toert de wereld rond en kan vergelijken: “Amerikaanse festivals spelen meestal op veilig met ronkende namen, terwijl Europese festival meer artistieke risico’s nemen. Het Sydney Festival zit daar ergens tussenin, maar Lieven Bertels maakt toch gedurfde keuzes.” Jef Neve levert het bewijs tijdens zijn concert met een Australische big band en de Amerikaanse componiste-dirigente Maria Schneider. Na het concert zie ik duizend toehoorders rechtveren voor een (in Australië blijkbaar zeldzame) staande ovatie voor muzikanten die ze vooraf niet kenden.

Mijn hoogtepunt van het festival is het choreodrama Tabac Rouge van en met James Thierrée, geflankeerd door een grote cast acteurs en dansers. Tijdens het eerste halfuur ben ik niet overtuigd. Ach, totaaltheater zoals in de jaren tachtig: een beetje theater, een beetje dans, een streepje muziek en veel effecten met decor en licht. Er zit ook geen verhaal in. Het hoofdpersonage – gespeeld door James Thierrée zelf – lijkt soms King Lear, soms Prospero, soms een man die vecht met zijn demonen, soms een mens die niet overweg kan met zijn medemensen. Op het toneel evolueert ook een acteur die naar mijn aanvoelen het problematische alter ego van het hoofdpersonage is. Toch ben ik na honderd minuten overdonderd, verbluft, overweldigd, van de kaart. Emoties hebben niet altijd een verhaal nodig. Na de voorstelling vlucht ik het drukke foyer uit. Ik koop in een buurtwinkel een blikje bier en ga op een bankje met zicht op de haven de voorstelling herkauwen. James Thierrée is de zoon van Victoria Chaplin en dus de kleinzoon van Charlie Chaplin. Hij wil niet teren op die afkomst: in zijn contracten staat dat hij nergens mag worden vermeld als ‘de kleinzoon van’. Hij heeft wel wat pech, want zijn gezicht en motoriek doen vaak aan zijn grootvader denken. DNA kun je contractueel niet uitwissen.

Enkele dagen later ontpopt Kiss & Cry zich tot een van de highlights van het Sydney Festival. De voorstelling van Michèle Anne De Mey en Jaco Van Dormael is dagenlang een hit en weet in de zuinige Australische kranten een vier- of vijfsterrenrecensie af te dwingen. Idem in de Britse en Amerikaanse bladen die een recensent hebben uitgestuurd naar Sydney. Het is een triomf voor het kleine België, dat ook nog vertegenwoordigd is door de klassieke musici Bernard Focroulle en Alain Franco. Toeval? Festivaldirecteur Lieven Bertels: “Dit is nu mijn derde Sydney Festival. Vorig jaar had ik al enkele Nederlandse producties maar pas dit jaar heb ik vier Belgische producties geprogrammeerd; ik wilde niet verdacht worden van favoritisme.”

Het Sydney Festival investeert een derde van de artistieke middelen in nieuw Australisch en internationaal werk, en schuwt het artistieke risico niet. Nothing to lose met zwaarlijvige dansers is de meest controversiële voorstelling van het festival. Ik heb alweer gemengde gevoelens. Hadden we deze confronterende en goedbedoelde boodschap over onze kijk op obese mensen nog nodig? Toch is de finale van de voorstelling bijzonder beklijvend. De dag erna zie ik een kleinschalige voorstelling van en met een Britse actrice over ons geheugen en wat er aan mankeert. Het is tegelijk nadenken en lachen geblazen. Een goede herinnering bewaar ik ook aan een theatrale installatie in een labyrint van wit papier. Met een twintigtal andere bezoekers moet ik een witte papieren jas aantrekken. We mogen vrij rondlopen. Gaandeweg merken we dat dansers zich discreet onder ons hebben gemengd. Ze dragen ook een witte jas en doen erg weinig, en dat is net het fascinerende.

Het door David Byrne bedachte concert Atomic Bomb is een eerbetoon aan de obscure Afrikaanse funk- en synthesizergoeroe William Oneyabor. Op het podium staan Gotye, de levende saxlegende Pharoah Sanders, de Mahotella Queens en een grote band met onder meer Money Man van de Beastie Boys als Casiovirtuoos. Zo’n Casio kostte destijds een prikje maar is nu een heus verzamelobject. Na de soundcheck kan ik even spreken met Gotye, alias Wouter De Backer, die als kind naar Australië verhuisde maar nog uitstekend Nederlands spreekt. Hij is in de omgang een rustige en vriendelijke kerel, maar tijdens het concert blijkt hij ineens een podiumbeest te zijn. Hij weet zelfs de Mahotella Queens te charmeren. Als Belgje in het grote Australië ben ik andermaal trots.

In het iconische Sydney Opera House houdt Frie Leysen een closing address voor Australische en internationale theatermakers en beslissingnemers, die tijdens het festival een Australian Theatre Forum bijwoonden. Tijdens het slot van haar toespraak focust ze op intuïtie: “Kunst en theater bespelen ons intellect, natuurlijk. Maar dat niet alleen. We kijken ook met ons hart, en met onze buik! Een andere, essentiële manier van begrijpen, die we in het laatste decennium schromelijk ondergewaardeerd hebben.”