© Pauline Vanden Neste

Leestijd 3 — 6 minuten

Yasmine Yahiatene – La Fracture

een portret van breuklijnen

In de multimediale performance La Fracture probeert beeldend kunstenaar Yasmine Yahiatene de herinneringen aan haar vader bijeen te houden. Aan de hand van homevideo’s reconstrueert ze zijn verhaal, in een poging meer over zichzelf te weten te komen. Yahiatene weet de valkuilen van het emo-dagboektheater te omzeilen en komt uit bij een eerlijke en gelaagde solovoorstelling die ze eigenlijk niet alleen speelt.  

Bij het binnenkomen van de zaal zit Yahiatene op de speelvloer. Ze tekent de contouren van wat later een voetbalveld zal worden in witte krijtverf. Hiervoor neemt ze haar tijd terwijl de tribune zich vult. Vervolgens gaat het zaallicht uit en haalt ze een videocamera en een reeks cassettes boven. Doorheen de voorstelling zal ze deze gebruiken om videobeelden uit haar jeugd op het scherm achteraan de scène te projecteren. De eerste video laat en voetbalwestrijd uit 1998 zien waarin Frankrijk tegen Brazilië de finale speelt van het wereldkampioenschap Yahiatene laat deze beelden zien om twee redenen: omdat ze zich herinnert dat ze met haar vader naar deze wedstrijd keek, en omdat sterspeler Zinedine Zidane net als haar vader een Fransman met Algerijnse en Kabyle roots is. Nog meer dan in Zidane zelf is Yahiatene geïnteresseerd in diens vader: zijn biografie vertoont opvallend veel gelijkenissen met die van haar eigen vader. Volgens de informatie die ze vond op Wikipedia zijn beide mannen afkomstig uit dezelfde streek en vluchtten ze rond dezelfde periode uit Algerije om zich na een helse tocht te vestigen in Frankrijk en daar het leven verder te zetten.

Het is opvallend dat Yahiatene meer weet over het vluchtverhaal van Smaïl Zidane dan over dat van haar eigen vader. Er werd thuis nauwelijks over gesproken. Het weinige wat Yahiatene weet, is haar door haar grootmoeder verteld. Yahiatene werd geboren in Frankrijk, groeide daar op en studeerde beeldende kunst in Doornik. Over haar afkomst weet ze weinig. Toch wordt ze door witte mensen ‘van hier’ gezien als iemand met een migratieachtergrond en wordt ze vaak naar haar verhaal gevraagd. Met dit soort gewelddadige vragen lijkt ze met deze voorstelling voorgoed komaf te willen maken. Maar om dat te kunnen doen, moet ze eerst zelf haar verhaal bij elkaar puzzelen.

De zaal vult zich met het overweldigende gevoel van gemis, van onthecht te zijn.

Kintsugi is een Japanse techniek waarbij de scherven van gebroken keramieken voorwerpen worden gelijmd met een goud gelakte substantie. Meer dan louter esthetisch is Kintsugi een filosofisch concept: de barsten worden gezien als deel van het object, ze geven het karakter. Bovendien wordt iets niet weggegooid omdat het kapot is maar krijgt het een tweede leven waarin de geschiedenis ervan zichtbaar is. Met La Fracture past Yahiatene deze Japanse techniek toe op de band met haar vader. In de geestige en ontroerende homevideo’s die ze projecteert, krijgen we een man te zien die hield van feesten geven en dansen, maar die ook te veel dronk. Yahiatene mixt deze beelden met live footage die door meerdere camera’s wordt vastgelegd en vervolgens geprojecteerd. Zo voegt ze steeds meer lagen toe tot verleden en heden onlosmakelijk met elkaar verstrengeld zijn. Na verloop van tijd wordt er ook nog getekend op de videobeelden, in dezelfde witte lijnen die het speelveld afbakenen. We zien omgevallen wijnglazen verschijnen, een huis staat in brand. Het portret van haar vader dat Yahiatene eerder in de middenstip tekende, huilt. Ze censureert niets, maar laat mooie en pijnlijke herinneringen naast elkaar bestaan, alsof ze wil zeggen: we bestaan uit de barsten in ons verhaal, die we zo goed als we kunnen weer aan elkaar lijmen.

De voorstelling komt prachtig samen in een beeld waarin het gezicht van de vader zeer groot wordt geprojecteerd. Yahiatene ligt op haar rug en filmt haar eigen gezicht, dat als een semi-transparant masker op dat van hem wordt gelegd. De gelijkenissen zijn onmiskenbaar. Als Yahiatene met haar ogen knippert of haar neus beweegt, lijkt de beeltenis van haar vader tot leven te komen. De zaal vult zich met het overweldigende gevoel van gemis, van onthecht te zijn. In tijden waarin er opvallend veel solo’s over identiteit worden gemaakt, heeft Yahiatene een treffende eigen stijl gevonden. Door verschillende media en tijdlagen met elkaar te vermengen, creëert ze een beklijvend werk dat zowel eerlijk als geësthetiseerd is. Hoewel de voorstellingen maar 45 minuten duurt en qua opzet eerder eenvoudig is, weet Yahiatene te boeien en te verrassen met haar ontwapenende aanwezigheid en spitsvondige montagetechnieken. Een maker om in de gaten te houden.

JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.

recensie
Leestijd 3 — 6 minuten

#169

15.09.2022

14.12.2022

Simon Baetens

Simon Baetens behaalde een master Drama op KASK School Of Arts en is lid van de kleine redactie van Etcetera. Hij werkt als dramaturg, recensent en performer.

NIEUWSBRIEF

Elke dag geven wij het beste van onszelf voor steengoede podiumkunstkritiek.

Wil jij die rechtstreeks in je mailbox ontvangen? Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!