De voorstelling begint met een groot LED-scherm in de vorm van een smartphone dat uit de nok van het theater naar beneden wordt gelaten. We lezen mee met een gesprek onder ouders van een middelbare schoolklas. Wie bakt welke taarten voor het schoolfeest? Het duurt niet lang voor het gesprek vooral niet over de taarten gaat. Een van de ouders beschuldigt vier klasgenoten van zijn zoon van pestgedrag: ze zouden diens dure iPhone uit het raam gegooid hebben. De appgroep ontploft. Het hilarische gesprek is herkenbaar voor iedereen die wel eens in zo’n groepsgesprek heeft gezeten, compleet met schrijffouten, mensen die elkaar verkeerd begrijpen of volledig ongevraagd intieme ontboezemingen delen. Uiteindelijk wordt beslist dat de betrokken ouders en hun kinderen beter live samenkomen in de klas van meester Jasper.

De rest van de voorstelling bestaat uit deze bijeenkomst. Meester Jasper (Toto van Stekelenburg ) volgt een opleiding tot coach NVC, ofwel Non Violent Communication, een gespreksvorm die vanuit empathie probeert tot een oplossing te komen. De term werd bedacht door psycholoog Marshall Rosenberg en is de laatste jaren ook in het bedrijfsleven erg in trek. De jonge leerkracht, die meermaals een millennial wordt genoemd, legt uit dat NVC vertrekt vanuit de feiten. Nadat alle smartphones zijn weggeborgen in een speciaal daarvoor ontworpen kist, kan het gesprek beginnen. Op zich is de situatie eerder banaal: een van de jongens uit de klas werkt als influencer en filmt vaak zonder toestemming zijn klasgenoten voor zijn online content. Op een dag zijn vier andere tieners dit zat en gooien ze zijn telefoon uit het raam. Vervolgens proberen de ouders tot een gepaste oplossing te komen: de vader van de influencer wil dat de ‘pesters’ gestraft worden, de anderen willen vooral dat hun kinderen meer inspraak krijgen over hun online privacy.

© Sofie Knijff

Wat volgt is een strak gescripte discussie. De theatrale situatie doet denken aan die van het stuk Le Dieu du carnage (God van de Slachting) van Yasmina Reza uit 2008, waarbij twee koppels elkaar ontmoeten nadat hun zoons elkaar fysiek hebben aangevallen. Hun gesprek ontaardt al snel in kinderachtig en gewelddadig gedrag. Voor Wunderbaum schreef Annelies Verbeke een gelijkaardige tekst, aangepast aan vandaag, waarin thema’s als schermtijd, generatieconflicten, hoogsensitiviteit en zorg aan bod komen. Het is niet de eerste keer dat Verbeke en Wunderbaum samenwerken. Ook voor Rail Gourmet (2010), Hier Gaan We Weer (White Male Privilege) (2018) en het hoorspel Boze Bejaarden (2023) sloegen ze de handen in elkaar. Verbeke is heel goed in het treffend vatten van de kleinmenselijke kantjes, de spanningen die ontstaan wanneer mensen elk met een eigen persoonlijkheid en agenda moeten overeenkomen. In Hier Gaan We Weer zijn het witte, hoogopgeleide redacteurs van een tijdschrift die moeten reageren op de backlash na het plaatsen van een exotiserende en racistische afbeelding van een zwarte vrouw op de cover van hun blad. Wat een discussie lijkt te zijn over hun privileges, toont vooral hun gebrek aan een besef over de spanwijdte en implicaties van die privileges.

“Wunderbaum zet andermaal maximaal in op herkenbaarheid, maar komt daarbij niet veel verder dan stereotiepe personages.”

Dat is in Wunderbaum speelt live niet anders. Ook hier wordt er druk over en weer gekibbeld over tot welke generatie de ouders nu eigenlijk behoren, of je je kind mag gebruiken voor je online brand en over wie nu het meest verslaafd is aan die vermaledijde smartphone, de root of all evil in dit klaslokaaldrama. Het moet gezegd: de gesprekken zijn uiterst kundig geschreven en worden goed gespeeld, zowel door de doorwinterde Wunderbaum-acteurs (Wine Dierckx, Walter Barrt, Matijs Jansen, Maartje Remmers, Maarleen Scholten) als door de toneelstudenten die hun kinderen spelen (Elvis de Launay, Mitchell Abionie, Giari Knaapen, Marleen Sparreboom en Lars Van Nistelrooij) en Toto van Stekelenburg (meester Jasper), die tot een tussengeneratie behoort. 

© Sofie Knijff

Toch wringt er iets aan dit well-made play. Het is bijna onmogelijk om het over kleinburgelijke, intermenselijke spanningen te hebben, zonder die ook te representeren, en dus ook te bevestigen. Wunderbaum zet andermaal maximaal in op herkenbaarheid, maar komt daarbij niet veel verder dan stereotiepe personages (de eenzame alleenstaande moeder, de vader die ademhalingsoefeningen maar niks vindt, de non-binaire, hoogsensitieve student die in een afzonderingstentje gaat staan als die overprikkeld raakt) en de anekdotiek van de ruzie. Ja, heel wat actuele thema’s worden benoemd, maar tot een fundamentele reflectie over (zelf)zorg, verslaving of (cyber)pesten komt de voorstelling niet. Hoewel de situatie hyperrealistisch is, kom je weinig te weten over wat de drie generaties die hier samen op scène staan – toch een vrij unieke situatie – nu echt van die grote vraagstukken vinden. 

Daarvoor dient het theater, zou je kunnen zeggen: om via personages het publiek een spiegel voor te houden. Maar hier voelt het toch eerder aan een veilige keuze voor onderhoudend maar afstandelijk, haast frictieloos theater. Eerder dan een voorstelling over schermtijd is dit een (zoveelste) voorstelling over de moeilijkheden van communicatie, over conflict en resolutie. In dat bredere plaatje is het hele on- en offline gegeven eerder een aanleiding dan een echte probleemstelling, en daar laten de Wunderbaumers heel wat kansen liggen om ons met ons smartphonegebruik te confronteren. Daar verandert zelfs de eindscène, waarin via een ritualistische dans de metershoge iPhone wordt verafgood, weinig aan. 

 De voorstelling speelt tot eind februari (voornamelijk in Nederland), de speellijst vind je hier.