De Berlijnse performer Sophie Guisset werkte al eerder met sensuele/seksuele thema’s. Zo maakte ze in 2020 Plus One, een performance voor één toeschouwer, waarbij het meditatieve van het leggen van een puzzel combineert met een erotische interactie tussen performer en toeschouwer. In Wilson (2022) werd de setting van een tennismatch gebruikt om een spel van verleiding en cruising te spelen. Vanilla verkent op zijn beurt het erotische dat zich in het domein van het niet-normatieve bevindt. Voor deze performance werkte ze samen met Enis Turan en Cee Fülleman.
Vanilla begint met een dubbelzinnig recept. Fülleman roert langzaam in een pot op een elektrisch vuur, terwijl er continu een meditatieve soundscape met een klankschaal weerklinkt in de ruimte. Fülleman legt het recept uit, al zijn de instructies vaag genoeg dat eigenlijk nooit duidelijk wordt wat er precies gekookt wordt. Die vertelt dat het een simpel recept is en dat je voor jezelf de juiste textuur moet zoeken. Sommige mensen willen liever een textuur zoals honing, andere zoals gelei. De duidelijke dubbelzinnigheid zorgt hier en daar voor wat gegniffel bij het publiek.
Ondertussen spelen de twee andere performers met keramieken bekers waar een doorzichtig, slijmerig goedje inzit. Onschuldig bekeken zou het een transparante gelei kunnen zijn, of eiwitten. Het zou massageolie kunnen zijn, aangezien ze zichzelf ermee langzaam insmeren. Het zou echter te vanilla zijn om enkel die optie in gedachten te houden. Het doet veeleer denken aan tal van andere vloeistoffen: glijmiddel, vaginaal vocht, voorvocht, dik speeksel, snot. Het sensuele plezier waarmee ze het verkennen, het op zichzelf en op elkaar smeren en daarbij elkaar nog langer aanraken, toont een sterk seksueel verlangen. Het fetisjistische in de rest van de voorstelling nodigt uit om te blijven fantaseren.
Het sensuele zit hem ook in de voorwerpen die gebruikt worden. Niet enkel in hun vorm suggereren ze naar iets seksueels – een stoel in de vorm van een voet of van een kont – maar ook in hun ambachtelijkheid. De kommetjes waarin het slijm zit zijn keramische mokken en kommen die niet volledig perfect gevormd zijn. Het roept de sensuele handarbeid op van keramiek: natte handen die gecontroleerd druk uitoefenen op een blok klei. Het glazuur zorgt voor een glimmend, glad oppervlak dat qua beeld connecteert met het slijm dat glimmend op de huid blijft liggen.
“In Vanilla wordt een fetisj meer dan een duister iets dat niet zomaar uitgesproken mag worden, maar een verkenning van een fantasie.”
Uiteindelijk blijft de voorstelling visueel consistent. De scenografie verandert niet radicaal, waardoor de focus volledig komt te liggen op de performers en wat ze vertellen. Na de introductie van het recept, begint Guisset aan het grote verhaal dat de leidraad zal vormen voor de rest van de voorstelling. In een seksclub-achtig scenario, baant ze zich een weg door verschillende kamers vol sensuele ervaringen. In de eerste kamer wordt ze opgegeild door iemand die haar dan plots onbevredigd achterlaat. In de tweede kamer is de setting van een all you can eat-buffet de plaats waar een anonieme F haar sensueel appeltaart voedt en hun vingers steeds dieper duwt. Dit verhaal wordt verder verteld door een andere performer. Het blijft hetzelfde verhaal, maar de wissel van performers zorgt ervoor dat de verteller een genderloos onderwerp wordt. De queerness van de voorstelling zit hem ook in het gebruik van voornaamwoorden. Wanneer een toeschouwer uitgekozen wordt om te beschrijven, wordt dit ook consequent met “they” gedaan. Voor de rest benoemt Vanilla geen seksualiteiten of genders. Alles is genderneutraal, queer, maar vooral: luchtig en leuk.
Vanilla is door zijn luchtigheid ook met momenten humoristisch. Nadat Guisset vertelt over een moment waar ze een partner seksueel bevredigt met haar voet, vraagt een andere performer hoe ze zich daarna voelde. Guissets antwoord, “I never walked the same way again”, is zowel humoristisch als teder. Het bijzondere aan Vanilla is dan ook die tederheid waarmee niet-normatief of “extreem” sensueel plezier verteld wordt. Een verhaal over een plas-fetisj wordt overgebracht als een intiem verhaal over diepe verlangens die uit kunnen komen en zowel mentaal als fysiek blijven hangen. Eens je kan meestappen in het niet-normatieve, komt die kern naar boven drijven. Zo wordt een fetisj meer dan een duister iets dat niet zomaar uitgesproken mag worden, maar een verkenning van een fantasie. Er wordt in Vanilla ook niet op psychoanalytische wijze in vraag gesteld waar de fetisj vandaan komt. Die is er gewoon en brengt een eigen vorm van plezier met zich mee. Al zou Freud wel iets te zeggen hebben over het verlangen van een performer om de ogen van een partner op te zuigen.
De vraag is of die zachtheid in Vanilla voor iedereen daadwerkelijk werkt. De langzaamheid waarmee de verhalen verteld worden, kan al snel werken als seksueel gemijmer. Een interessant gemijmer, dat voorbij de grenzen kijkt van wat we doorgaans als “normaal” seksueel gedrag bestempelen, maar misschien niet iedereen kan meetrekken. Hoeft dat dan? Niet per se, maar het laat zij die hierin niet meegaan achter met weinig prikkels om zich aan vast te houden. De keramiek, het transparante slijm en de trage, sensuele handen die steeds dat slijm en de eigen huid verkennen, prikkelen vooral als je mee wilt gaan in de beweging. De verhalen werken wanneer je nieuwsgierig bent naar wat er zou gebeuren als jouw fantasieën werkelijkheid worden.
Bij Vanilla staat geen energieke extase, maar een extatische gelukzaligheid centraal. Op dat vlak brengen Guisset, Turan en Fülleman iets bijzonders op podium. Met een zacht plezier vertellen ze over hun seksuele verlangens, zonder dat het een confession-style voorstelling wordt. Hierdoor wordt het een redelijk prikkelarme voorstelling. Dat brengt een risico met zich mee, want zo wordt het moeilijk om de aandacht vast te houden van je publiek. Aan de andere kant is het verfrissend om het fetisjistische te zien binnen een zacht kader. Vanilla is niet rebels in zijn niet-normativiteit, maar misschien wel in hoe normaal het die niet-normativiteit maakt.
