“Op een avond in” (HTP) – Foto Herman Sorgeloos

Klaas Tindemans

Leestijd 3 — 6 minuten

Op een avond in… – HTP

KRONIEK – ONDER EEN BEZIELENDE LEIDING WEL HOOGTE HALEN

Er is geen enkele ernstige reden meer om naar een HTP-produktie te gaan kijken. HTP is verworden tot een verzameling edel-amateurs, net genoeg gesubsidieerd om in hun artistieke luiheid te overleven.

Een margegezelschapje zonder ambities, zonder publiek, zonder kritische impact. Kortom: een zachte welving in de theaterwoestijn. En dan te bedenken dat ooit de hoop gewekt werd dat dit HTP, met zijn Jan Decorte, de oase zou zijn. Jan Decorte was onze intelligentste dramaturg, onze meest visionaire regisseur, de radicaalste theatermaker in Vlaanderen. Jammer dat hij zo’n slecht karakter heeft.

Tot zover het discours van de onbevooroordeelde theaterliefhebber, die schouderophalend leest dat HTP (Jan Decorte & Co) een maand lang te zien is in het Anderlechtse CBA-theater: Op een avond in… (naar Ibsens Hedda Gabler). Zonder overigens deze, volstrekt fictieve, ‘gemiddelde toeschouwer’ te minachten: hij heeft ongelijk gehad weg te blijven. Hij heeft zichzelf beroofd van een avond nét niet te vrijblijvend toneelplezier. Op een avond in… is een hoogst amusant rollenspel, direct speelplezier, met de subtiele, ongewild (hoewel) intellectualistische trekjes die me bij Decorte altijd zo bevallen.

Decorte verwijt Ibsen dat hij in zijn drama – met name in Hedda Gabler, maar van zijn ander werk kan je dat met evenveel recht beweren – een “ziekelijke drang naar intrige” vertoont. Ieder ander regisseur, die tot hetzelfde besluit komt (na een geduldige analyse, wat ook Decorte zal gedaan hebben) zou ofwel proberen die intrige scenisch te ontrafelen, ofwel zou hij de plot aandikken alsof het helemaal een ‘comedy of errors’ vol psychopaten was. Bij Decorte gaat het ook om psychopaten – die echter niet gefrustreerd, maar alleen ziekelijk onnozel zijn – maar hij heeft geen intrige nodig: dus geen verwikkelingen meer. Het gaat echter wel om een stel acteurs die even lastig met elkaar doen als een beter gesitueerd middenklassegezin uit het Noorwegen van het einde van de 19e eeuw. In de mate dat Jan Decorte & Co je nog kunnen laten geloven in de theaterillusie, worden hier de onhebbelijkheden getoond van een gemarginaliseerd troepje toneelspelers – een beetje pervers autobiografisch dus eigenlijk – waarin een monomane hoofdrol ronddraaft (Tesman en Lövborg, een dubbelrol voor Jan Decorte), een hysterisch huilende schoonheid (Elvsted), een mislukte clown (Brack) en een dom, jaloers en onberekenbaar wicht (Hedda Gabler). Deze types worden nog een beetje bij elkaar gehouden door een naamloos, stom personage, eigenlijk de accessoirist, voor wie elk woord dat valt er één teveel is en die, aan het einde, lusteloos de snippers (het beroemde manuscript, weet je wel, de nieuwe filosofie van Lövborg) bij elkaar keert.

Enkele jaren geleden heeft Jan Decorte Hedda Gabler al verfilmd. De mooiste scènes hierin waren – zonder ironie – het langzaam opbrandende manuscript van Lövborg in het haardvuur, en de wedersamenstelling van Lövborgs notities door Tesman en Elvsted, onder een armzalig lampje. In Op een avond in… blijft de zwaar-symbolische verbranding van Lövborgs levenswerk beperkt tot een opzettelijk mislukt vuurwerkeffect, maar het ordenen van de snippers wint aan belang. Het even beroemde schot – Hedda Gabler schiet zich door het hoofd, aan het slot – wordt nauwelijks opgemerkt, maar de (onbeschreven) notitieblaadjes en het bijeenscharrelen ervan vormen een perfect sfeerbeeld, een symbool (sorry) voor het soort toneelplezier dat Jan Decorte tegenwoordig aan zijn (helaas weinig talrijk) publiek voorschotelt. Een ‘groot’ repertoire, dat vele muren bibliotheek beslaat, maar dat uiteengevallen is in losse papiertjes, waar geen letter op blijkt te staan. Theater als de nieuwe kleren van de keizer, en Decorte als het onnozele jongetje dat roept: “Kijk, hij is naakt!” Maar niemand luistert, en diegenen die geacht worden het te weten stellen voor de zoveelste keer vast dat HTP zich in een doodlopend straatje bevindt. Ik ook. Maar ik blijf komen, samen met andere betweters. Jammer zelfs dat het er zo weinig zijn.

 

OP EEN AVOND IN
Gespeeld door Jan Decorte, Karien Peeters, Herman Sorgeloos, Willy Thomas en Sigrid Vinks.

recensie
Leestijd 3 — 6 minuten

#15

15.09.1986

14.12.1986

Klaas Tindemans

Klaas Tindemans is doctor in de rechtsgeleerdheid. Hij is als docent en onderzoeker verbonden aan het RITCS, het Koninklijk Conservatorium Brussel en aan de VUB. Hij verricht onderzoek op het gebied van de performancestudies, waarbij hij vooral geïnteresseerd is in de relatie tussen dramaturgische structuren en politieke en rechtstheorie. Daarnaast werkt hij ook als dramaturg, toneelauteur en publicist.

recensie