Hoeveel stoelen mag vernieuwing kosten?
Een terugblik op mijn eerste seizoen als programmator van theater1150
Senne Vanderschelden
© Sofie Knijff
Met Desire maakt Louis Janssens een uitgepuurde voorstelling die in de intimiteit van het verlangen verbinding zoekt met het publiek. Samen met Mourad Baaiz, Mick Galliot Fabré, Joshua Smits en Peter Seynaeve schreef hij een kwetsbare tekst over het verlangen naar liefde en nabijheid. Hoe persoonlijk de ontboezemingen van de acteurs ook zijn; de keuze voor eenvoud, herhaling en ritme zorgt ervoor dat de voorstelling toch dichtbij de toeschouwer kan komen.
Desire wint aan poëtische kracht en helderheid doordat de makers durven om alles uit te werken vanuit één centrale metafoor, die van het ‘blauwe uur’. Het blauwe uur is het moment net voordat de zon opkomt of net nadat de zon is ondergegaan, wanneer alles in eenzelfde blauw licht gehuld is. Het is een moment waarop grenzen vloeibaar worden, waarop de nacht de dag aanraakt, waarop de laatste feestvierders de club verlaten terwijl de eerste vroege vogels al naar hun werk vertrekken. Verlangen hangt voor Janssens samen met deze vloeibaarheid die verschillende tegenstellingen omhelst en ze op losse schroeven zet. De tegenstelling tussen alleen zijn en samenzijn bijvoorbeeld, tussen licht en donker, begin en einde. Uiteindelijk gaat de voorstelling vooral over de melancholie van het ‘eindeloos mogelijke’, de ruimte tussen het moment waarop je iets verliest en begint te dromen van wat er nog kan komen. Daarin toont Janssens zich een door en door Romantisch kunstenaar, die evenwel niet doorschiet in een overdreven pathetiek of navelstaarderij.
“Desire is een ontroerende voorstelling die in haar gebalde vorm een mooie gelaagdheid weet aan te brengen.”
Zowel de vormelijke soberheid van de tekst en de scenografie als het lichtvoetige spel van de acteurs helpen daarbij. De performers spelen de hele voorstelling op een klein vierkanten platform. Ze staan naast elkaar terwijl ze stilstaan met hun gezichten naar het publiek. Ze haken hun pinken in elkaar, leggen hun armen rond elkaars schouder, een hand in elkaars nek. Om de beurt spreken ze hun verlangens uit. ‘Ik wil dat het stil is’, ‘ik wil muziek,’ ‘ik wil een man naast mij, een man die voor mij zorgt.’ De tekst krijgt ritme door de herhaling van telkens dezelfde zinsstructuur. Soms zijn de wensen die de acteurs uitspreken kwetsbaar, soms grensoverschrijdend, soms absurd komisch. Maar wat herkenbaar is voor het publiek is de aard van verlangen op zich: vaak tegenstrijdig, soms contra-intuïtief en bij momenten op een complexe manier verweven met pijn, verdriet of trauma. Het is mooi dat de individuele verhalen van de acteurs dat bewustzijn in de toeschouwer kunnen aanwakkeren.

© Sofie Knijff
Ook visueel speelt de voorstelling met contrasten. Zo steken de ontblote, wit belichte bovenlichamen van de vier performers af tegen hun zwarte broeken en de verder donkere scène, wat zorgt voor een mooi en subtiel clair-obscuur. Zeker op de momenten dat de acteurs lang in eenzelfde pose blijven staan, zoals wanneer ze samen de aria ‘Sovente il Sole’ van Antonio Vivaldi playbacken terwijl ze elkaar ondersteunen, zorgt dat voor een bijna sculpturaal effect. Het benadrukt ook de kwetsbaarheid van het naakte lichaam dat zichzelf niet alleen toont als een ‘ik’ dat verlangt, maar ook als een object van verlangen, een lichaam dat vraagt om geliefkoosd te worden.

© Sofie Knijff
Desire is een ontroerende voorstelling die in haar gebalde vorm een mooie gelaagdheid weet aan te brengen. Bovendien lijkt Janssens zich ook zelfbewust te tonen als maker. Op verschillende momenten in de tekst slagen de verlangens die hij uitspreekt zowel op het leven zelf als op het hier en nu van de performance. Wanneer hij bijvoorbeeld zegt ‘ik wil dat we samen een nummer van Brian Eno zingen’, dan gebeurt dat ook op scène. Zo lijkt het leven en het theater in elkaar over te lopen. Dat idee komt in ieder geval overeen met de inhoud van de tekst, waarin het ‘theatrale’ alvast een motief lijkt te zijn – in de zin van een verlangen naar het extravagante, het uitbundige, de muziek, het dansen, de roes. Maar ook omgekeerd wordt het theater zelf een plek van en voor verlangen, een ruimte voor dat ‘eindeloos mogelijke’ van waaruit misschien de drang om te creëren ontstaat en waarin zich ook een relatie met het publiek ontvouwt. Dat laatste lijkt absoluut een verlangen van Janssens als maker en het is uitkijken naar hoe hij het intieme en persoonlijke in relatie tot de toeschouwer in toekomstig werk zal onderzoeken.
Desire is nog het hele seizoen te zien in Vlaanderen en Nederland, klik hier voor de speellijst.
KRIJG JE GRAAG ONS PAPIEREN MAGAZINE IN JOUW BRIEVENBUS? NEEM DAN EEN ABONNEMENT.
REGELMATIG ONZE NIEUWSTE ARTIKELS IN JOUW INBOX?
SCHRIJF JE IN OP ONZE NIEUWSBRIEF.
JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.