Nochtans biedt Rieks Swarte een totaal andere visie op de verhalen, en deze heeft hij gestalte gegeven in een avondvullend stuk Potters Beesten. Hij heeft vijf boekjes genomen, en deze heel getrouw op de scène gezet. Meteen gaat er een verscheurde wereld open, waar mensen en dieren ongelukkig en wreed zijn. Neem nu het eenvoudige gegeven van Wollepluis die aan de jonge sla in de moestuin van de tuinier gaat knabbelen. De stouterd wordt natuurlijk ontdekt. Bij Potter volgt dan een triomfantelijke ontsnapping, bij Swarte gaat het om leven en dood, en de poppen die de konijntjes uitbeelden sidderen van echte angst. Het verst gaat Swarte als hij de das met de vos laat vechten. Dat wordt een bijzonder pijnlijk gevecht, met opengesperde muil, en verkrampte lichamen. Swarte toont de donkere kant van het landleven in Potters tuin.

Deze visie op de teksten wordt uitgebeeld aan de hand van poppen en mensen. In de loop van de vijf verhalen biedt Swarte een complete anthologie van wat er met deze twee soorten spelers kan gedaan worden. Hij wendt technieken aan uit het klassieke poppenspel, met onzichtbare manipulator, maar speelt ook leentjebuur bij Oosterse vormen, waar, net zoals bij het Japanse Bunraku toneelknechten alle requisieten op en afbrengen, en waarbij een pop door meer dan één manipulator wordt bediend. Zo ontleent dit spektakel zijn charme en zijn fascinatie aan de manier waarop de verhaaltjes van Potter op de scène worden gebracht. Swarte toont hierbij een buitengewone inventiviteit, zodat je op het einde van de avond nog altijd niet uitgekeken bent op de nieuwe mogelijkheden van het medium. Daarbij bespeelt Swarte meesterlijk twee dimensies: er is de uitvergroting (zoals het brutale gevecht met de das in pure comics-stijl), en de miniaturisering, kleine acties die zich in hoekjes en kantjes afspelen en de toeschouwer dwingen tot scherpe opmerkzaamheid (hier herken je even een familietrek die ook de betovering uitmaakt van de tekeningen van Rieks broer, Joost Swarte).

De vertoning wordt door Swarte gepresenteerd als een soort repetitie, waarbij de uitvoering nog altijd kan fout lopen. Het geeft aan het gebeuren wel een specifieke atmosfeer, maar leidt een paar keer tot kneuterigheid, die afbreuk doet aan een avond die verder schitterend toneel is, want achter het gespeeld amateurisme gaat een verbluffende coördinatie en voorbereiding schuil. Alleen al de talrijke scènewisselingen met de vele decorstukken lukken alleen, als ze met zorg en met het nodige ritme uitgevoerd worden. Het toneel is een rommeltje, dat het gevolg is van een grote organisatie. Met Rieks Swarte hebben we dus wel een heel origineel talent aan het werk. Als er al ergens aanknopingspunten zijn, dan is dat met de Tsjechische poppenfilmmakers uit de jaren zestig: dezelfde poëzie, dezelfde inventiviteit, en, negatief punt, datzelfde bijna narcistisch kleine bezigzijn.

Als Swarte deze voorstelling in het Engels kan brengen, kan hij voor jaren op tournee in Engeland, want zoveel nostalgie, zoveel knipoogjes, zoveel ironie dat vinden de Engelsen, volwassenen misschien nog meer dan kinderen, terecht onweerstaanbaar.

Potters Beesten.

Tekst: naar Beatrix Potter;

regie: Rieks Swarte;

met: Ferdi Janssen, Servaes Nelissen, Hans Thissen, Rieks Swarte.