#35
15.09 — 14.12.1991

De pdf van deze editie is momenteel niet raadpleegbaar. We doen ons best om dit zo snel mogelijk op te lossen. Geen zorgen! Je kan al de artikels nog steeds lezen op onze website. Vind je alsnog niet waar je naar op zoek bent?
Aarzel dan niet om contact op te nemen met ons via
[email protected], we helpen je graag verder!

Het Theaterfestival 1991

Over noodzaak en inplanting

Het Theaterfestival is in 1991 aan zijn eerste lustrum toe. Deze vijfde verjaardag gaat gepaard met een belangrijke innovatie voor het Vlaamse publiek: voor het eerst is de festivalselectie ook in Vlaanderen te zien, met name van 7 tot 15 september in de Antwerpse theaters deSingel en Monty. Theo Van Rompay houdt een pleidooi voor de noodzakelijke dialektiek tussen festivalorganisatie en permanente werking als voedingsbodem voor de artistieke ontwikkeling binnen de podiumkunsten.

Theo Van Rompay

Een fossiel in een rotsblok

over Toneelgroep Hollandia

Luk Van den Dries reed naar Fort Kijkduin aan het strand van Den Helder waar Hollandia’s recentste produktie Körper brennen speelde. Een reisverslag en een profiel van een gezelschap dat, geïsoleerd op het Noordhollandse platteland, met een universele en tegelijk unieke theatrale exploratie bezig is.

Luk Van den Dries

Geld, folklore & talent

Een beschouwing van Sam Bogaerts, pas terug in Vlaanderen na een jarenlange theaterbedrijvigheid aan de andere kant van de Moerdijk, over de noodzaak van een zuiver artistieke samenwerking tussen Noord en Zuid.

Sam Bogaerts

Gecanoniseerd experiment

Ivanov door Luk Perceval

Een aantal theatermakers bevinden zich op dit ogenblik in het ongemakkelijke tussengebied tussen traditie en experiment. Alternatieve theatercodes worden toegepast, maar de onderliggende reflectie ontbreekt, aldus Sigrid Bousset. Luk Perceval met zijn enscenering van Ivanov dient als voorbeeld.

Sigrid Bousset

Tussen papier en podium

De Toneelschrijfkunst in Vlaanderen

De vraag is groot. Het zeer is oud. De Vlaamse toneelschrijfkunst. Er is geen traditie, zegt men, ervan uitgaande dat schrijven als het ware van generatie op generatie overgeleverd wordt. Maar misschien is schrijven ook een vak, iets dat geleerd kan worden. Het Vlaams Theater Instituut (VTI) bracht een aanzienlijke berg materiaal samen rond toneel-schrijfopleidingen. Ann Olaerts maakt een eerste stand van zaken op van een aantal buitenlandse modellen en stelt zich de vraag of ook Vlaanderen nood heeft aan een meer systematische opleiding en begeleiding van toneelauteurs.

Ann Olaerts

NTG tussen laboratorium en repertoire

Hugo Van den Berghe

De aflossing van de wacht aan de top van de A-gezelschappen roept steeds verwachtingen op bij veel theatermensen. Als dan blijkt dat door de wol gewassen en ervaren theatermakers de uitdaging aangaan en de nieuwe benoemingen eigenlijk nogal voorspelbaar zijn, is de teleurstelling groot. Maar hoeft dat? Is het wantrouwen van de theaterliefhebber gerechtvaardigd op grond van voorbije ervaringen alleen? Wat drijft die mensen die alle kanten van het hun toevertrouwde gezelschap al jaren kennen? Hugo Van den Berghe en Walter Tillemans, de respectieve opvolgers van Jef Demedts in het NTG en Yvonne Lex in de KNS, praten over hun motieven om een grote machinerie over te nemen.

Hugo Van den Berghe, Daan Bauwens

Ensemble KNS-Raamteater: Een eigentijds menselijk theater

Walter Tillemans

Daan Bauwens

Der Ring des Nibelungen

Wagners magnum opus in De Munt

Begin oktober brengt De Munt Richard Wagners monumentale Der Ring des Nibelungen. Zowel muzikaal als theateraal een enorme uitdaging. Gunther Sergooris blikt even vooruit en schetst in het kort de intrige van deze operatetralogie.

Gunther Sergooris

The origin of ‘dance’species

Actuele dans te New York, Parijs, Londen, Brussel, Montréal, Barcelona, Ljubljana en… Lissabon

Het Europalia-gastland 1991 is Portugal. Sinds de Anjerrevolutie van 1974, die een einde maakte aan de dictatuur, proberen de Portugese kunstenaars opnieuw aansluiting te vinden bij de artistieke ontwikkelingen in de rest van Europa. Bruno Verbergt, organisator van Klapstuk 1991, schetst hoe Lissabon er de afgelopen jaren in geslaagd is uit te groeien tot een niet onbelangrijk centrum voor hedendaagse dans. Pol Arias had een interview met Luis Miguel Cintra, Portugals bekendste theaterdirecteur en regisseur. Cintra is eveneens de fetisch-acteur van filmregisseur Manoel de Oliveira. Konrad Maquestieau bericht over het oeuvre van deze man voor wie de kunst van de cinematografie in essentie ‘gefilmd theater’ is.

Bruno Verbergt

Profiteren van de waarheid der dingen

Over het theater in Portugal

Het ontbreekt het Portugese theater geenszins aan artistieke ambitie. De gebrekkige infrastructuur en de beperkte staatssubsidies geven slechts aan een handvol grotere gezelschappen de kans om zich te profileren. Komt daar nog bij dat het Portugese theater eigenlijk nog in zijn kinderschoenen staat.

Pol Arias

De theatraliteit van de cinematografie

Manoel de Oliveira is niet alleen het boegbeeld van de Portugese film, hij is één van de laatste filmmakers die de hele filmgeschiedenis doorlopen heeft. Met de objectiviteit van een kroniekschrijver legt de Oliveira de werkelijkheid als voorstelling, als theater vast op pellicule.

Konrad Maquestieau

Pessoa of de mystificatie

In 1986 bewerkte Paul Pourveur in samenwerking met Lukas Vandervost (De Tijd) gedichten van de Portugese schrijver Fernado Pessoa voor de Voorstelling Tyrannie der hulpverlening. Dit seizoen ensceneert Vandervost opnieuw deze tekst in een andere bezetting. Een suggestieve beschouwing over Pessoa van bewerker Paul Pourveur.

Paul Pourveur

Tyrannie der hulpverlening

Paul Pourveur

Syberberg als Amfortas: een pastorale wonde

Tijdens het Kaaitheater/Extra in juni jl. toonde Hans Jürgen Syberberg de theatermonoloog Ein Traum, was sonst?, gebracht door Edith Clever en gebaseerd op teksten van Heinrich von Kleist, Goethe en Euripides. Ein Traum, was sonst? is het afsluitende deel van Syber-bergs Requiem op de ondergang van Pruisen. Iets wat hem in Duitsland niet in dank wordt afgenomen. Ook de drie volgende bijdragen stellen zich kritische vragen bij Syberbergs artistieke en politieke démarche. Het is onmogelijk, aldus Stefan Hertmans, om over Syberbergs project te spreken zonder in paradoxen terecht te komen.

Stefan Hertmans

De vijanden van Hans Jürgen Syberberg

Kunst heeft altijd met politiek te maken. Syberberg negeert deze wet door in de voorstelling Ein Traum, was sonst? geluidfragmenten, tekstfragmenten en muziek uit heden en verleden in een a-historische ruimte naast elkaar te plaatsen, zo stelt Ludo Verbeeck. Het problematische en ambigue van de gekozen literaire teksten wordt op die manier glad gestreken in een bedenkelijke poging om aan het verdwenen Pruisen op de scène een nieuwe mythische vorm te geven.

Ludo Verbeeck

‘Was ist des Teutschen Vaterland?’

De besmette woorden van Syberberg

In 1990 verscheen Syberbergs essay Vom Unglück und Glück der Kunst in Deutschland nach dem letzten Kriege, waarin hij het verval van de kunst in het naoorlogse Duitsland analyseert tegen de achtergrond van haar vervreemding van de natuur en van de nationale Pruisische traditie. Klaas Tindemans gaat omstandig in op Sybërbergs esthetische en politieke argumentatie en komt tot de conclusie dat een voorstelling als Ein Traum, was sonst? geen bijdrage levert tot de moeizame discussie over de plaats van de theatermaker in het nieuwe Duitsland.

Klaas Tindemans

Le nouveau beaujolais est arrivé!

Het decreet voor de podiumkunsten is na veel heen en weer gereis tussen de bevoegde instanties nu toch in de laatste fase geraakt in de Vlaamse Executieve werd een akkoord bereikt over de nieuwe tekst. Verder bouwend op het artikel van Paul Corthouts in Etcetera 33 gaan Cecilia De Moor en Paul Corthouts dieper in op de verbeteringen en veranderingen die de tekst ondergaan heeft ten opzichte van de tekst die in januari van dit jaar door de Gemeenschapsminister van Cultuur aan de Vlaamse Executieve werd voorgelegd.

Paul Corthouts, Cecilia De Moor

Mettre en scène aujourd’hui

Boekbespreking

Is regisseren een autobiografische of een interpretatieve kunst ? Het tijdschrift Alternatives Théâtrales benadert in zijn twee jongste nummers deze – al dikwijls gestelde -vraag op een originele manier.

Benoît Vreux

recensies

Invictos

Needcompany, Brussel

In Etcetera 12 zei Jan Lauwers over Invictos: “Wij baseren ons op een vijftien novellen van Hemingway…Die verhalen hebben veel te maken met Spanje en met wie Hemingway zelf was…Wij gaan in Spanje werken omdat de meeste teksten iets met Spanje te maken hebben”. Invictos is dan ook een internationale coproduktie geworden met o.a. het Sevillaanse Centro Andaluz de Teatro als coproducent.

Peter De Jonge

Het Rad van de Geschiedenis

Discordia, Amsterdam

Voor Het Rad van de Geschiedenis krijgt de toeschouwer een pakje prentbriefkaarten met foto’s van recent overleden figuren uit de kunsten cultuurwereld (van Jac Heijer tot Max Frisch en Martha Graham) in de hand gestopt. Bidprentjes, een In Memoriam? Het Rad van de Geschiedenis, alias Bernhards Der Theatermacher is inderdaad een In Memoriam, een In Memoriam van de Hogere Waarden, van de Kunstenaar, van het Theater. En misschien wel een In Memoriam Maatschappij Discordia.

Peter De Jonge

Trio in mi-bémol

Kaaitheater, Brussel

In 1987 schreef de Franse cineast Eric Rohmer zijn eerste toneelstuk Le trio en mi-bémol. Hij was dan 67 jaar oud. Het voorbije seizoen werd het Trio in het Nederlands geënsceneerd door Jan Ritsema.

Erwin Jans

Het Gezin Van Paemel

NTG, Gent

NTG sloot zijn jubileumjaar, volledig gewijd aan Vlaamse dramaturgie, af met Dirk Tanghes versie van Het Gezin Van Paemel, dé naturalistische klassieker van Cyriel Buysse, geschreven in 1902 en voor het eerst opgevoerd door de Gentse Multatuli-kring in januari 1903.

Dirk Verstockt

Richard Everzwijn

NTG, Gent

Er zijn tijden geweest, dat een Shakespeare ensceneren kinderspel was. Men had er niet eens een regisseur voor nodig. Alle zonden en vunzigheden van de troonsbezeten en misvormde schurk Richard III, hertog van Gloster, werden zonder omwegen op de schouders van de hoofdacteur geladen, die met bravoure het kwaad in al zijn geledingen belichaamde. Zo is Richard nu eenmaal – van in den beginne verkeerdelijk – de geschiedenis ingegaan.

Henk Pringels

Brigitje

STAN, Brussel

De poëzie van een ruimte. Een donkere, bouwvallige stapelplaats met zuilen; een oud theaterzaaltje naar antiek-Romeins model; een ruimte met hoge vensters, schaars invallend avondlicht, vogels fluiten. De poëzie van voorwerpen in zo’n ruimte op een zomeravond. Een ladder tegen de muur, enkele bloempotten met rode geraniums, gestapelde borden, bierbakken, een houten bootje, een transistor.

Sigrid Bousset

De Lederman spreekt met Hubert Fichte

Parade, Brussel

Een jongeman van 17, emotioneel nog onvolgroeid en genegeerd door zijn moeder, vermoordt een vrouw die hem genegenheid schenkt. Hij wordt veroordeeld tot 10 jaar gevangenisstraf. Hij ondergaat de gevangenis als een ontmenselijking maar behaalt toch een diploma in de journalistiek.

Peter De Jonge

Potters Beesten

Beatrix Potter is de Engelse schrijfster en tekenares van schattige kinderboeken. Ze figureert al sedert het einde van de negentiende eeuw op alle toptien-lijsten van Engelse lezende kinderen. In de jaren zestig werden de boekjes voortreffelijk in het Nederlands vertaald, en zo behoort nu ook konijntje Wollepluis tot de verbeeldingswereld van Nederlands-sprekendekinderen. Het gaat om heel korte verhaaltjes, die, althans in mijn herinnering, weinig theatraal zijn. Ik zou de sfeer van Potter beschrijven als lief en schattig, kinderboeken van voor de Nieuwe Politieke Golf voor jeugdigen, zoals die in het post ’68 tijdperk ontstaan zijn. Neen, Potter is zo ontroerend en klein als haar huisje en haar bloementuintje dat je nog altijd in het Engelse Lake District kan bezoeken.

Johan Thielemans

Songe d’une nuit d’été

Théâtre Varia, Brussel

Songe d’une nuit d’été – Midsummernights dream van Shakespeare blijft een vreemd stuk: drie verhaallijnen lopen parallel en kleuren op elkaar af; geen van de drie zijn duidelijk in een genre als komedie of tragedie onder te brengen.

Pieter T’Jonck

Time Festival

Gent

In de tweede helft van mei vond in Gent het eerste Time Festival plaats, een samenwerkingsverband tussen kunstencentrum Vooruit, het Museum van Hedendaagse Kunst, het Nieuwpoorttheater en een twintigtal andere Gentse plateaus dat zich tot doel stelde het publiek een blik te gunnen op de verschillende kunstvormen van het ‘andere’ Amerika.

Stefaan Van Laere