Nepartikelen, imitaties en vervalsingen in de mode en in de beeldende kunst zijn big business, dat is bekend. In de podiumkunsten is commercieel én artistiek bedrog minder gekend maar daarom niet minder performant. Zeer populair aan de toog van de Vlaamse foyers is het verhaal hoe een vijftal jaren geleden een Damiaan De Schrijver-lookalike zichzelf met een monoloog van Thomas Bernhard als een origineel STAN-product aan verschillende theaters in Frankrijk wist te verkopen. Dat de man daarenboven de tekst ‘lip syncte’ werd in menige lokale recensie zelfs een ‘artistiek gedurfde ingreep van het gezelschap’ genoemd.

Auteursrechtenverenigingen, artiesten en programmatoren zitten met de handen in het haar over hoe dit probleem moet worden aangepakt. ‘De grenzen tussen echt en vals, origineel en kopie in de podiumkunst zijn stilaan aan het verdwijnen’, zegt Dirk Pauwels (niet de artistiek leider van CAMPO in Gent maar, volgens zijn business card, een authentieke naamgenoot). Pauwels is de bezielende kracht achter f*ART, een vzw die vervalste podiumkunst en bedrieglijke podiumkunstenaars wereldwijd probeert te traceren. ‘De eenmaking van de Europese theatermarkt heeft een aantal dingen losgemaakt die we niet langer in de hand hebben. Uit Oost-Europa bereiken ons de meest schrijnende verhalen. In Tsjechië kan je gegarandeerd bijna elk weekend wel ergens Rozas danst Rozas (sic!) zien, om maar één voorbeeld te noemen’, aldus de energieke vijftiger.

Een bezoek aan het kantoor van f*ART in Brussel toont op indrukwekkende wijze de dimensies van deze internationale kunstfraude aan. De 176 dossiers die f*ART sinds haar oprichting in 2006 opende, nemen samen met de kartonnen dozen vol bewijsmateriaal ruim twee verdiepingen in beslag. Dirk Pauwels weet alles in het juiste perspectief te plaatsen: ‘Het gaat om de meest diverse aangiftes. Niet alles is uiteraard even kwaadaardig van opzet – ik denk hierbij aan de seizoensgebonden valse Sinterklazen – maar een aantal zaken wijzen toch op een professioneel georganiseerd bedrog met commerciële doeleinden. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan de illegale dvd Needcompany / Isabella’s Room – live in Seoul (2007). Die kan je sinds kort gewoon op de betere straathoek in Chili kopen. Dat zegt genoeg over de maffieuze distributiepraktijken en internationale netwerken.’

In Vlaanderen en Nederland worden theaters en hun publiek ook vaak stevig te grazen genomen, maar niemand wou on the record reageren op onze rondvraag. De angst om met beroepsfouten geassocieerd te worden zit er blijkbaar diep in. f*ART organiseert maandelijks een
informatieavond met getuigenissen van slachtoffers en daders (in gescheiden ruimtes). De bijhorende brochure (f*ART: een handleiding, 45 pagina’s, inleiding door Dirk Pauwels, €175) geeft concrete tips voor beginnende programmatoren: het gevaar van technische fiches in het Pools; het risico van cash betalingen van uitkoopsommen op parkings langs de E40; bestaan er Gène Bervoets-copycats?; hoe zien valse snorren en baarden eruit?; hoe herken je een echte van een valse Guy Cassiers-productie?; enzovoort.

Dirk Pauwels ziet ook ruimere verantwoordelijkheden ten bate van de bedreigde sector: ‘Wij willen geen Don Quichot spelen in die strijd. De gehele problematiek moet immers ook door de overheid aangepakt worden. Wij pleiten onomwonden voor een kwaliteitslabel, een keurmerk (zoals in de vleesindustrie) of certificaat voor de Vlaamse podiumkunsten. Met zo’n attest van de Vlaamse Gemeenschap kunnen gezelschappen hier of in het buitenland hun authenticiteit onmiddellijk staven. Binnenkort zullen wij met oko, Geert Bourgeois en Test-Aankoop aan tafel zitten om dat plan snel op de rails te zetten. Wat nu immers aan de gang is, is nog maar het topje van de ijsberg… en ik laat in het midden of het artisanaal dan wel industrieel ijs is!’

Voor meer info, bel naar f*ART op 02 211 82 11 (anonimiteit verzekerd).