Leestijd 4 — 7 minuten

In het hoofd van Erki De Vries

Een hybride vorm van scenografie

Erki De Vries behaalde zijn Master in de Beeldende Kunsten aan Sint-Lucas Antwerpen, waarna hij een voortgezette opleiding volgde in Breda. In 2005 werd hij laureaat van het HISK. De voorbije jaren stelde De Vries zijn beeldend werk tentoon op verschillende internationale exposities. In 2006 begon hij zijn carrière als scenograaf bij dansgezelschap Taldans. Nadien volgden samenwerkingen met choreograaf Benjamin Vandewalle, theatergezelschap Wolff, Thomas Ryckewaert en Muziektheater Transparant. Eind januari was zijn installatie Curating Space te zien in de kunsthal Extra City in Antwerpen.

Noem hem vooral geen decorbouwer, want daar heeft het werk van De Vries niks mee te maken. Wel met het spelen met reële en fictieve ruimtes. Hij lokt zijn toeschouwers mee in de voortdurende bewegingen van zijn constructies, slokt hen op in een traag schuiven en veranderen van beelden, licht, kaders, perspectieven, in een framing die constant wijkt en verglijdt. Want al wat De Vries maakt is voortdurend in beweging. En vormt moedwillig een aanzet tot desoriëntatie en verwoed nadenken over onze ervaring van tijd en ruimte.

Je zou kunnen gewagen van een architecturale ambitie, maar de constructies van De Vries zijn niet functioneel. Eerder gaat het om een soort mentale architectuur. Hij gebruikt volop de ruimte, als een actor, waarin hij de toeschouwer zo manipuleert dat die er wel positie moét in innemen. Ruimte bepaalt immers hoe we ons gedragen.

In de installatie Curating Space werkten scenograaf Erki De Vries, fotograaf Pieter Huybrechts en muzikant Kris Delacourt samen. Ze bouwden een stad om tot een constant veranderende, abstracte ruimte waarin de toeschouwer rondwaarde; omringd door beelden, tl-licht, kaders, abstracte geluiden. Je herkende de ruimte waarin je stond en je zag die terug op de geprojecteerde foto’s voor je, maar er was iets nieuws aan toegevoegd. Verschillende constructies en lijnen liepen samen. Fictieve en effectieve ruimte creëerden een verschuivend gangenstelsel. Voor het oog van de toeschouwer construeerden de drie performers een eindeloos schuivend perspectief.

Uit een eerdere residentie en tentoonstelling in de Antwerpse projectruimte Lokaal 01, eveneens in samenwerking met Pieter Huybrechts, ontstond Book 1 L01 2018, een kunstboek uitgegeven door MER Paper Kunsthalle. Opzet van Book is een project waarbij de driedimensionale omgeving omgezet wordt naar het tweedimensionale format. Ruimtelijke installaties worden vertaald in boekvorm. De maquettes lopen in elkaar over, geven de lezer het gevoel ergens te vertoeven en er zelfs een afstand in af te leggen – zonder gebruik van tekst of narratief. ‘Je maakt als kunstenaar dingen voor jezelf, je wilt iets nieuws zien. Je creëert nieuwe ruimtes waar je bijstaat, je creëert fictie in de werkelijkheid. Ik probeer een omgeving te creëren waarbinnen de toeschouwer gestimuleerd wordt. Er is geen begin en geen einde.’

Toen er in het tweede jaar Ruimtelijke Kunst aan de Karel de Grote-Hogeschool in Antwerpen fusies werden doorgevoerd, verloor De Vries de mogelijkheid er te werken in de kleine ateliers. Hij zocht noodgedwongen naar projecten op locatie, zoals binnen het hedendaags kunstenfestival Ithaka in Leuven. Aanvankelijk maakte hij installaties, later nodigde Sally De Kunst hem uit in het Leuvense STUK voor Blind Date, een samenwerking met de Turkse choreograaf Mustafa Kaplan. Dat viel bijzonder mee en ze gingen samen door. ‘Samenwerken geeft je een klankbord, je kan zoveel meer doen. Ik spits me ook niet toe op één medium, elk medium heeft zijn eigen mogelijkheden.’ Ook met geluidskunstenaar Tim Vets werkt De Vries sinds 2005 regelmatig samen, onder andere voor City Lights (2005). Met choreograaf Benjamin Vandewalle waagde hij zich aan volwaardige voorstellingen (One/Zero en Birdwatching) ‘Theater heeft me helpen overleven. Het gaat er minder hard aan toe dan in de wereld van de beeldende kunsten.’

Vanaf zijn tiende zag De Vries in deSingel veel hedendaagse dans. ‘Dat was heel beeldend: zonder tekst, zonder verhaal. Eigenlijk ging het alleen over beweging en ruimte. De concentratie vond ik het belangrijkste.’ Een andere beslissende ervaring was Documenta IX, in 1992 gecureerd door Jan Hoet. Niet één specifieke kunstenaar bleek bepalend, maar de hele omgeving. Verder waren er de vele boeken over beeldende kunst, waarin hij zag hoe er met ruimte kan worden omgegaan. ‘Hoe sta je als persoon tegenover je omgeving? Je meent een ruimte te kennen, en dan blijkt dat toch niet zo te zijn. Het creëert telkens nieuwe mogelijkheden.’ Invloedrijk was ook de Franse Groupe ZUR: zij maakten lange geleden een voorstelling in een park, met beelden die geprojecteerd werden op neerdwarrelend zand. Kleine installatietjes allemaal, met Super 8-camera’s. Een onvergetelijke ervaring voor De Vries.

Een van de sterkste inspiraties blijft toch het wandelen in de bergen, van de ochtend tot de avond. Een hele tocht afleggen en iets meemaken, ontdekken. ‘Het is nooit zomaar een ervaring, je moet ook ergens doorheen als je stapt. Net als in het theater, maar dan zonder het verhaal. Je blijft beelden maken, door dingen die samenkomen, door licht dat invalt, door je manieren van staan en van lopen. Beelden in beweging wil ik maken, maar dan zonder dansers of acteurs.’

JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.

artikel
Leestijd 4 — 7 minuten

#140

15.03.2015

—

14.06.2015

Mia Vaerman

Mia Vaerman studeerde filosofie aan de KUleuven, Woord aan het Conservatorium van Brussel en een jaar journalisitiek in Parijs. Ze recenseert theater en dans, en schrijft tussendoor filosofische essays. En ze is gastdocente aan het RITCS.

NIEUWSBRIEF

Elke dag geven wij het beste van onszelf voor steengoede podiumkunstkritiek.

Wil jij die rechtstreeks in je mailbox ontvangen? Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!