Ivan Fatjo en Bérengère Bodin, beide veertigers, hebben er al een lange carrière in de danswereld op zitten. Fatjo werkt reeds twintig jaar nauw samen met choreograaf Josef Nadj, Bodin danste jaren bij Les Ballets C de la B onder Alain Platel. Beide zijn pal midden in de veertig. Wat doet dat met een (dansers)lichaam? En met een geest die weet dat het verval onomkeerbaar is?

Like the full moon says is een speels onderzoek naar aanvaarding en weerstand. De voorstelling houdt het midden tussen dans, acrobatie, clownerie en zelfs een vleugje magie – noem het een verjaardagscadeautje voor henzelf én voor het publiek: ontroerend, grappig en genereus.

Meer dan een kwarteeuw geleden ontmoetten Fatjo en Bodin elkaar bij de dansopleiding aan het Centre National de Danse Contemporaine in Angers. Hun wegen scheidden maar hier en nu organiseren ze een reünie annex verjaardagsfeestje. Er zijn maskers, een ballon en een confettikanon. Meer moet dat niet zijn.

‘Hoe oud ben je?’ vraagt Bodin in ontwapend Frans-Nederlands. Ze gaat het publiek in, slaakt een zucht van heimwee bij de jongere die 22 jaar blijkt, en weet waartoe zich te verhouden bij de 71-jarige in de zaal. (In uithoek Tielt zit het qua leeftijdsdiversiteit die avond bij Theater Malpertuis alvast snor). De interactie met het publiek in deze voorstelling is niet aanvallend of geforceerd participatief maar ontwapenend eerlijk: we zijn gasten op hun feestje.

Terug op het podium onderzoeken ze hun lichaam, een vinger volgt de lijn op een been (een spatader?), een bovenlijf wordt ontbloot (zit alles nog even strak?). We werken aan ons lichaam met te sporten of kunnen werken uitvoeren aan dat lichaam met lipo, lift en andere correcties maar uiteindelijk is het een verloren strijd tegen de tijd.

“De interactie met het publiek in deze voorstelling is niet aanvallend of geforceerd participatief maar ontwapenend eerlijk: we zijn gasten op hun feestje.”

Wanneer ze talk blazen in elkaars gezicht, is dat niet alleen het begin voor een gymnastische work-out maar legt het ook een grijze laag over het gezicht. ‘Those we’re the days my friend, we thought they’d never end…’, schalt Mary Hopkin door de boxen. Zoetgevooisde melancholie legt een deken over de voorstelling. Als wol warm en gezellig maar ook kriebelig ongemakkelijk genoeg (met dank aan de eclectische muziekmix van Jakob Ampe die gaat van pop tot levenslied en De Notenkrakersuite).

Het mooiste moment is altijd voorbij

De titel Like the full moon says is ontleend aan een uitspraak van dirigent Teodor Currentzis (die samenwerkte met o.a. Robert Wilson en Romeo Castellucci): ‘Like the full moon says everything will come back’. Alles komt terug, maar doen ook de (jonge) jaren dat? De grootste tragiek is niet het ouder worden maar te laat beseffen dat je gisteren jonger was. De grootste tragiek is niet het ongeluk maar de late notie van geluk.

“De grootste tragiek is niet het ouder worden maar te laat beseffen dat je gisteren jonger was.”

Niettegenstaande die zwaarte in het gevoel van vergankelijkheid, zweeft over de voorstelling een luchtigheid in spel en beweging. Bodin en Fatjo, die konden rekenen op Danny Ronaldo (Circus Ronaldo) als extern oog, pakken de essentie van de clown: de humor en tragiek, de lucht en de zwaartekracht, de adem en de zucht als de yin en yang van het bestaan. Er wordt wel eens gezegd dat een échte clown op zijn minst vijftig moet zijn.  Daar zijn Fatjo en Bodin nog niet, maar het zit wel klaar om te ontluiken, het zit in hun lijf en geest en – bijzonder – ook in een traditie. Als Fatjo zich strepen op zijn kale hoofd schminkt, dan zijn dat evengoed de haren die verloren zijn als de opmaak voor een strijdtoneel. Terug naar de voorouders, ingetogen en donker. Fatjo, afkomstig uit Costa Rica, duikt in zijn Zuid-Amerikaanse roots met een ontroerend nummer van Facundo Cabral. Een (voor deze keer) Spaanse vrijwilliger uit het publiek mag vertalen.

Zo maken Bodin en Fatjo telkenmale de (soms ook letterlijke) vertaalslag tussen wat zij geven aan het publiek en wat het publiek hen teruggeeft als lotgenoot, deelgenoot en gast van het feestpartijtje waar wensen en dromen worden gedeeld. Die interactie is ontwapenend, al houdt het wel een risico in: het haalt soms het ritme uit de voorstelling en is op den duur misschien net iets te vrijblijvend om spannend te blijven of – wellicht een keuze om het niet te doen – gevaarlijk te worden.

Ontroerend is Like the full moon says des te meer, zoals de acrobatische main-à-main waar de twee performers elkaar dragen en gedragen weten; verwikkeld, ingewikkeld, omhelsd en verstikt zoals de gradaties van een relatie allemaal kunnen zijn. Of hoe ze met kostuum en decor transformeren van monnik naar clown, van kind naar veertiger, from the moon back to mooning. Van grap tot verzet.

“Bodin en Fatjo pakken de essentie van de clown: de humor en tragiek, de lucht en de zwaartekracht, de adem en de zucht als de yin en yang van het bestaan.”

© Fred Debrock

© Mirjam Devriendt

© Fred Debrock

Jong van geest

Hoe als danser omgaan met het ouder wordende lichaam? Het is uiteraard geen nieuw thema en al zeker niet in de hedendaagse dans (in het klassieke ballet is het thema helaas nog nauwelijks ontgonnen).  Eerder maakte danseres Lisi Estaras een speelse solo over haar vijftig worden in #THISISBEAUTY, Koen De Preter danste jaren terug de pas-de-deux Journey met de toen 89-jarige balletdanseres Alphéa Pouget en Jan Martens bracht de uitgepuurde solo BIS met jaren tachtig icoon Truus Bronkhorst, When the Bleeding Stops van de IJslandse danseres Lovísa Ósk Gunnarsdóttir sprak over de menopauze, er was de intergenerationele viering bij Rosas met MULTICAST…

Omgaan met ouder worden en vergankelijkheid in de dans (in lichaam en repertoire) kan op velerlei manieren: sommigen injecteren jong bloed, andere gaan op zoek naar de stamcellen, sommige herinterpreteren, andere extrapoleren, anderen relativeren… En dan is er Like the full moon says, dat het lichaam van de veertiger omarmt, maar weet dat de eeuwige bron van de jeugd hier ligt: in de geest en het vieren van het moment.

De speellijst van deze voorstelling vind je hier.