“Welcome.” Zo spreekt een stem ons zacht toe. Ik voel me inderdaad welkom, want zonet nog heeft de maker zelf, Tineke De Meyer, ons in de gang verwelkomd en ons uitgelegd wat we van Inland Island mogen verwachten. We worden gevraagd om de donkere ruimte te betreden, een koptelefoon uit te kiezen, plaats te nemen op een stoel aan de ronde tafel. En te luisteren. “Welcome… Please place your hands on the table.” Terwijl ik en mijn zeven tafelgenoten nog aan het wennen zijn aan hoe deze stem plots ons bewustzijn betreedt, voeren we de taak toch meteen uit. Dan wordt er ons gevraagd om zachtjes zijdelings te kijken, om vanuit onze ooghoeken de persoon naast ons gewaar te worden. Een instructie als deze is een eerste voorbeeld van hoe Inland Island gedurende een halfuur zal proberen om ons zoveel mogelijk voorbij de grenzen van ons lichaam te laten kijken. We worden aangespoord om de lucht rondom ons gewaar te worden, om naar onze handen én die van de anderen te kijken, en om – na het sluiten van onze ogen – naar binnen te kijken. Aan de hand van een soundscape gevormd door een stem, natuurgeluiden, echo’s en stemvervormingen weet De Meyer een soort meditatief reisverhaal te creëren, een auditieve totaalervaring. 

We worden meegenomen langs verschillende tableaus: een bergwandelaar die zich afvraagt waar de berg eindigt en de horizon begint; een bezoeker van een prehistorische grot die een eeuwenoude hand een anachronistische high-five wil geven. Met onze blik inwaarts gekeerd, reizen we mee naar de plaatsen waar deze stem – dit wezen, deze ziel – zich op dat moment bevindt. Af en toe trekt de stem ons weer in het nu. Dan mogen we onze handen spreiden op de tafel, ze neerduwen, ze opheffen, hun schaduwen laten dansen met de schaduwen van andere handen. Met deze cirkel van handen wordt een krachtig beeld geschept, een symbool voor de zoektocht naar connectie waar Inland Island om draait. De voorstelling wil verbondenheid opwekken, op een symbolisch – haast metafysisch – niveau.  Zonder elkaar ooit aan te raken, voelen we elkaars aanwezigheid. Zonder aanwezig te zijn op de plaatsen waar de stem ons naartoe leidt, voelen we een herkenning. Inland Island tracht ons bewust te maken van een verbondenheid die zoveel verder gaat dan ons eigen, individuele, eilandje.

“Wie deelneemt aan deze voorstellingen – performances, rituelen – gelooft er best al bij voorbaat in.”

Ook in de voorstelling Tables Dialogues: FIRE van Robbert&Frank Frank&Robbert staat connectie centraal. De voorstelling deelt ook enkele opvallende vormelijke kenmerken met Inland Island. Beiden fladderen ergens tussen voorstelling, performance en ritueel. Beiden spelen zich af in een cirkel. Ook bij Tables Dialogues: FIRE betreed ik een donkere ruimte met zeven andere zoekenden. Opnieuw wordt er van ons verwacht te luisteren naar een stem die ons toespreekt. Al stop ik al snel met gelijkenissen te tellen wanneer de stem in Tables Dialogues: FIRE ons vraagt om de gezichten van de andere toeschouwers in ons op te nemen. Hier wordt meteen duidelijk dat de voorstelling in haar zoektocht naar connectie een heel ander pad zal bewandelen dan Inland Island. Deze keer kijk ik de mensen waarmee ik aan tafel zit recht in de ogen. 

Al bevinden we ons in Tables Dialogues: FIRE – anders dan de titel doet uitschijnen – niet echt aan een tafel. We zitten quasi in kleermakerszit rond een laag platform, waarop allerlei attributen staan: acht Chinese symbolen, glazen met zand en vuurstokjes, een stapel hout in het midden. Op de achtergrond horen we een vuur kraken. In de hoek van de ruimte staat het Boek der Veranderingen, of I Tjing, als een alziend oog over het gebeuren te waken. De makers grepen terug naar de kenmerkende acht symbolen uit dit oude Chinese geschrift (Hemel, Aarde, Donder, Water, Berg, Wind, Vuur, Meer) om het kampvuur-ritueel vorm te geven. We worden gevraagd om een stuk hout te nemen, en blijken daarmee onbewust één van de Chinese symbolen uit te kiezen. We luisteren met een koptelefoon individueel naar uitleg over ons gekozen symbool. We steken om beurten een vuur aan en delen herinneringen die opborrelden tijdens het luisteren. Tables Dialogues: FIRE is een voorstelling waarin eeuwenoude handelingen en rituelen op zo’n manier aan elkaar geregen worden dat er een nieuw ritueel ontstaat. Vuur wordt gebruikt als symbool voor menselijk contact en storytelling. Eeuwenoude Chinese symbolen worden ingezet als katalysator voor dat menselijk contact. Dit laatste is waar het Robbert&Frank Frank&Robbert om te doen is. Als ceremoniemeesters verzamelen ze acht vreemden in een kring, laten ze hen symbolische handelingen uitvoeren en persoonlijke herinneringen delen. Zo maken deze nieuwe bekenden dan een nieuwe herinnering van dat gedeelde moment. In Tables Dialogues: FIRE zitten we in een vicieuze cirkel van verbinding. Verhalen en herinneringen verbinden ons met de mensen met wie we de herinneringen delen, in het verleden en in het nu. Robbert&Frank Frank&Robbert vieren in deze voorstelling de kracht van connectie over generaties heen.

Inland Island © Tomas Uyttendaele

Table Dialogues: Fire © Vibe Stalpaert

Inland Island en Tables Dialogues: FIRE zijn natuurlijk niet ontstaan in connectie tot elkaar en dus is een vergelijking tussen beiden in feite ongegrond. Toch is het verrassend hoe de eigenheid van elke voorstelling helderder wordt in het licht van de andere. Zo is het gebruik van de cirkel in Inland Island symbolisch. De Meyer speelt met het beeld, maar laat het nut ervan in het midden. In Tables Dialogues: FIRE wordt het gebruik van de cirkel dan weer concreet: deze is de basis voor een gesprek en biedt een gevoel van veiligheid. De voorstelling van De Meyer staat in teken van luisteren, voelen, opmerken en opnemen. De voorstelling van Robbert&Frank Frank&Robbert draait rond delen, uitspreken, doen en bijdragen. Het vuur van Tables Dialogues: FIRE flikkert levendig en luid, terwijl de schaduwen van Inland Island onderhuids dansen en iets trachten aan te raken wat niet zichtbaar noch tastbaar is. In hun verschillen worden beide voorstellingen haast complementair. Want zonder een onverklaarbare, onderhuidse aantrekking tot het mystieke, zouden er in Tables Dialogues: FIRE geen gewillige ‘toeschouwers’ zijn die zomaar een persoonlijke ervaring delen. En zonder de openlijke medewerking en overgave van de mensen achter de symbolische handgebaren, zou er in Inland Island geen mystieke, meditatieve ervaring kunnen ontstaan.

Wat echter voor beide voorstellingen ontegensprekelijk geldt, is dat ze compleet overgeleverd zijn aan de inleving en de genade van hun publiek – al zou je kunnen stellen dat dit voor alle soorten van podiumkunsten het geval is. De meditatieve ervaring in Inland Island kan enkel tot stand komen als iedereen stil is en bereid is om deel te nemen aan de handbewegingen. Een beetje jeuk aan een elleboog zou dus zomaar de cirkelvormige kern van de voorstelling kunnen doen verdampen. Ook de gedeelde herinnering van Tables Dialogues: FIRE kan enkel gemaakt worden als iedereen bereid is om een persoonlijke herinnering te delen. “Al hoef je dat natuurlijk niet te doen als je dat niet wilt”, stelden Robbert&Frank Frank&Robbert ons nog bij aanvang gerust. “Maar als niemand iets deelt, dan wordt het wel een heel saaie voorstelling”, lachten ze kwetsbaar. Met deze luchtige opmerking legden ze de slagader van hun voorstelling bloot, eentje die ook door de voorstelling van De Meyer loopt. Wie deelneemt aan deze voorstellingen – performances, rituelen – gelooft er best al bij voorbaat in. Een sceptische of verlegen schakel in de cirkel van acht, zou in principe zomaar de verbinding kunnen verbreken. In deze symbiose tussen de welwillendheid van het publiek en de eventuele magie van de rituelen ligt zowel de kwetsbaarheid als de kracht van beide voorstellingen. “It’s in your hands”, herinnert de stem van Inland Island ons. Wie de cirkel verbreekt, breaks the spell.