Luk Van den Dries

Leestijd 3 — 6 minuten

Etcetera ontving

Kijk op theater, De toeschouwer in aktie

Dit boekje, uitgegeven door het Nederlands Centrum voor Amateurtoneel, is bedoeld als kennismaking met het theatermedium: inzicht in de middelen en mogelijkheden moet de toeschouwer stimuleren “meer oog te krijgen voor de verschillende onderdelen die in de theatervoorstelling een rol spelen zoals tekst, spel, dekors en belichting. Door zelf na te gaan hoe ze worden gebruikt en met elkaar samenhangen, zal de toeschouwer betekenissen ontdekken, die hij vroeger misschien over het hoofd zag. Bovendien kan hij na afloop beter benoemen, waarom een voorstelling hem wel of niet aanspreekt.”

Dit bescheiden boekje wil niet meer zijn dan een inleiding, een eerste ontmoeting, wil nieuwsgierigheid opwekken voor de rijkdom van het theater. Toch slaagt de auteur erin een boeiende, plezierige, vlotte rondrit te maken door heel theaterland. Zowel de belangrijkste perioden uit de toneelgeschiedenis, als de verschillende geledingen van het theaterbedrijf, worden aan de lezer voorgesteld. Diachroon worden het Griekse, Middeleeuwse, Elizabethaanse, Italiaanse en moderne theater overlopen, als voornaamste stapstenen naar de huidige pluriforme theaterpraktijk. Synchroon wordt het theaterproces verdeeld over de acteur, regisseur, dramaschrijver, theatergroep, vormgever en speelplaats, waarbij telkens aandacht gevraagd wordt voor de verschillende stijlen, visies en theorieën die in deze deelprocessen gangbaar zijn. Het ritme van de sightseeing ligt erg hoog, dat kan niet anders als je op 80p. theatergeschiedenis en theatermiddelen wil samenbundelen: men houdt zich dus aan de oppervlakte en wordt slechts af en toe oppervlakkig. Dit bezwaar weegt echter niet op tegen de prettige treinkadans, tegen het panoramische uitzicht, vooral tegen het standpunt van waaruit deze presentatie geschiedt: toneel is een sociaal gebeuren, is een confrontatie van toneelmakers en toneelkijkers in een bepaalde tijdscontext. De blik van de toeschouwer staat voorop. En wordt via dit boekje snel verruimd.

Emile Schra, Kijk op theater. De toeschouwer in aktie. Nederlands Centrum voor het Amateurtoneel, postbus 566, 3800 AN Amersfoort. 80p., 48 ill., fl.24,90.

Teater Taptoe

Het poppentheater kent een bijzonder rijke traditie. Toone in Brussel en Poesje in Antwerpen zijn daar de bekendste voorbeelden van: zij houden een traditie in stand, bewaken het erfgoed. Teater Taptoe in Gent is ook zo’n begrip, maar dan eerder voor de overloop tussen wat verworven en wat nog mogelijk is: Taptoe koppelt voortzetting van het verleden aan vernieuwing, onderzoek en vormexperiment. De historiek van het gezelschap, dat intussen ook al weer twintig jaar oud is, wordt door Erwin D.A. Penning geschetst. Zijn enthousiasme voor de wondere wereld in de kast wordt daarbij nauwelijks verholen, en toch tracht hij genuanceerd en kritisch het snel evoluerende gezelschap in beeld te brengen. Vanzelfsprekend valt daarbij de klemtoon op het produktie-resultaat en de manier waarop de specifieke vormentaal van dit buitenbeentje van de podiumkunsten zich ontwikkelde. Even intens als bij grote broer theater wordt daarbij de conventionele kastruimte verlaten, nieuwe scenografische wegen ontdekt, participatie met het publiek gezocht, dramaturgische mogelijkheden ontwikkeld, en de verhouding van de acteur met zijn materiaal (de pop) onderzocht. Zowel de aansluiting met bestaande vormen van poppenspel (en m.n. de Gentse traditie) als het specifieke ‘materiaalonderzoek’ (de soorten poppen, maar ook maskers en schimmenspel) komen summier aan bod. Beknopt en met veel fotomateriaal wordt een tussenstand genoteerd die ook voor een begrip van het huidige Taptoeleven van belang is. Belangrijk is Taptoe alleszins. Prijzenkast en festivaldeelname worden uitgestald. Subsidie-erkenning wordt echter uitgesteld.

Erwin D.A. Penning, De touwtjes los, de wereld in, Gent 1988.

Dedalus

produceert meer dan alleen maar toneel op papier. De samenwerking uitgever-gezelschap zorgt voor tekstedities die vaak nauw bij de opvoeringstekst liggen en dus uniek zijn in de al heersende toneelpapierschaarste. Antwerpen blijft hoofdleverancier: De Misantroop van RVT (Moliè-re/B.Strauss), Houten Clara van Raamteater (Christiaens en Tillemans), West Side Story van het Ballet van Vlaanderen (Bernstein); Alice van KVS (De Vuyst) is de uitzondering. Dedalus, Transvaalstraat 8, 2600 Berchem. Prijs: 295 fr./f. 14,90

Cahiers Théâtre Louvain

brengt een dubbelnummer over De Meeuw van Tjechow in een regie van zijn hoofdredacteur Delcampe. Eén deel vertaling en een deel verslag (tekst en beeld) van de opvoering.

Alternatives Théâtrales

Het Franstalige theater zonder Varia zou 1992 niet halen. Varia staat voor de Europese dimensie in het Franstalige theater, voor een groot repertoire, voor Duitse dramaturgie, voor gewichtige scenografie, voor belangrijke talentverzameling, voor Europese produkties. Als bundeling van drie kleinere vernieuwende gezelschappen is het vergelijkbaar met Toneelproducties De Tijd. Alleen heeft het nu ook een vernieuwde theaterruimte, moduleerbaar (van 288 tot 450 zitplaatsen), met expositieruimte, foyer en boekhandel. Ter gelegenheid van de heropening van dit belangrijke theatercentrum publiceert Alternatives Théâtrales een feestboek Une scène à faire. De auteurs Kalisky, Louvet, Piemme, Lépinois, Fabien en Emond openen het boek, wat het belang weerspiegelt die de auteur in het werk van Varia toegemeten krijgt: “Ondersteuning van nieuwe dramaturgie door het programmeren van hedendaags werk of het bestellen van nieuwe teksten. Aandacht voor drama-werk van Franstalig-Belgische auteurs.” Het directietrio Delval, Dezoteux en Sirieul reflecteren hun werk: de keuze voor het repertoire, de houding t.o.v. de tekst, de positie van het theater in de samenleving, het werk met de acteurs, enz. De acteurs (o.a. F. Beuckelaers) vertellen over hun ervaringen en verwachtingen in Varia. De teksten worden gelardeerd met paginagrote momenten uit het Varia-verleden, met schetsen van gevel en decoratie, met kleurenreprodukties en tekeningen (o.a. J. Daenen). Dit alles wordt zoals steeds in dit tijdschrift subliem vormgegeven door Ju-nius.

Alternatives Théâtrales, 31-32: Une scène à faire.

artikel
Leestijd 3 — 6 minuten

#24

15.12.1988

14.03.1989

Luk Van den Dries

Luk Van den Dries is hoogleraar aan de Universiteit Antwerpen en redacteur van Etcetera. Hij wijdde zijn doctoraat aan de opvoeringsgeschiedenis van Heiner Müller in Vlaanderen en is gespecialiseerd in het naoorlogse Vlaamse theater.  

artikel