#24
15.12 — 14.03.1989

De pdf van deze editie is momenteel niet raadpleegbaar. We doen ons best om dit zo snel mogelijk op te lossen. Geen zorgen! Je kan al de artikels nog steeds lezen op onze website. Vind je alsnog niet waar je naar op zoek bent?
Aarzel dan niet om contact op te nemen met ons via
[email protected], we helpen je graag verder!

De voorlopig laatste vragen

Over Mortiers monopolie, de ervaring van de staf en het profiel van de VLOS

Een paar verrassende wendingen en een coup de théâtre brachten de VLOS op frontpaginanieuws. En Etcetera is er bij want hoofdredacteur Jef De Roeck is tot artistiek leider benoemd. Een vervolg op het vervolgverhaal. Met weer nieuwe oprispingen, andere vragen.

Etcetera

Gezocht: profiel van een gezelschap

De Tijd, BMC en Arca wringen zich tussen KNS, KVS en NTG

Sinds 1975 worden bewegingen in het Vlaamse theater steevast geanalyseerd in de termen van het theaterdecreet: de alomtegenwoordige A, B, C en D-structuur. De eerste categorie staat dan voor ‘repertoiretheater’. Marianne Van Kerkhoven analyseert aan de hand van dit begrip een belangrijk segment van de actuele theaterpraktijk. Vermeende tegenstellingen blijken minder scherp dan verondersteld. En leiden naar de vraag welke rol het theater in onze samenleving kan spelen.

Marianne Van Kerkhoven

Chris Lomme: “Ik heb een tweede adem gevonden

Chris Lomme (foto Bie Peeters), sinds lange tijd actrice in de KVS, speelt nu een gastrol in De Meeuw van BMC. Jos Verbist, gedurende vele jaren acteur in KVS en NTG, bouwt nu aan een nieuw ensemble in Arca. Dirk Roofthooft, van alle markten thuis, staat vandaag in the picture als Don Carlos in de gelijknamige produktie van De Tijd. Met hen spreken we over hun visie op repertoire spelen en over hun ervaringen in de grotere en kleinere gezelschappen.

Klaas Tindemans

Dirk Roofthooft: “Ik probeer van zoveel mogelijk boterhammen te eten”

Luk Van den Dries

Jos Verbist

Het Gentse Arca is sinds lang een huis met vele kamers. Enkele jaren geleden konden Herman Gilis en Pol Dehert er nog bandeloos op zoek gaan naar nieuwe theatercodes, terwijl tegelijkertijd directeur Jo Decaluwe met De raadsheren van Nevele de provincie deed. Twee volstrekt tegengestelde opvattingen existeerden rustig naast elkaar. Daartussen laveerde Julien Schoenaerts, vaak in een regie van Walter Tillemans, met produkties die steevast het etiket ‘vakmanschap’ opgeplakt kregen.

An-Marie Lambrechts

Woyzeck

Symbolistisch, nihilistisch, existentialistisch, of te gek

Dat regisseur en acteur geen louter uitvoerende kunstenaars zijn, mag (eindelijk!) als aanvaard beschouwd worden. Woyzeck van Büchner laat meer dan welk ander stuk ruimte voor oorspronkelijkheid in de creatie. Luk Van den Dries zag de voorbije maanden het resultaat van regisseursdenkwerk in KNS en in het kersverse het Nationale Toneel (Den Haag). Hij kijkt ook even achterom naar vroegere ensceneringen bij Arca en NTG. Er is repertoiretheater en repertoiretheater…

Luk Van den Dries

De doodsangst van een komedieschrijver

Gildas Bourdet

Het repertoiretheater in Vlaanderen is op zoek naar een nieuwe rol. Het Théâtre de la Salamandre uit Rijsel heeft daar alvast geen last mee. Onder leiding van Gildas Bourdet is La Salamandre uitgegroeid tot een van de meest besproken Franse repertoiregezelschappen. Bourdet regisseert, ontwerpt decors en schrijft sinds enkele jaren aan een voortreffelijk oeuvre. Op nauwelijks 15 km van Kortrijk: een gezelschap dat sinds 1979 steevast puntgaaf ensemble-werk aflevert. Alex Mallems ging, zag en gaf zich gewonnen. Gildas Bourdet legt uit waarom.

Alex Mallems

Bourdet en film

Johan Thielemans

Ottone: versneden wijn

Anne Teresa De Keersmaeker en Rosas zetten hun exploratie naar anderssoortig basismateriaal onverdroten verder. Reeds in Elena’s Aria (1984) liet De Keersmaeker opera-aria’s haar universum binnensijpelen, maar vandaag wordt de Rosas-danstaal zonder schroom geconfronteerd met een volledige opera: Monteverdi’s L’incoronazione di Poppea. Een ongelijke strijd, verzucht Johan Thielemans. Een uitdaging die beklijvende resultaten oplevert, vindt Hildegard De Vuyst.

Johan Thielemans

Voor theaterliefhebbers zonder meer

Stekelbees (en) festival

Het Stekelbeesfestival heeft zich in de loop der jaren een aparte reputatie opgebouwd. De vijfde editie, 1988, was meer dan ooit met de artistieke en structurele projectwerking van Oud Huis Stekelbees verbonden. Christel Op de Beeck legt de festivaltendensen bloot, die de vaak vastgeroeste discussies over kindertheater weer wat losweken.

Christel Op de Beeck

Beat Fäh: “Het heeft allemaal met liefde te maken”

Christel Op de Beeck

De Oceaansurfer door Beath Fäh

Een stuk voor jongeren vanaf 12 jaar en voor volwassenen

vertaling: Jan Walravens

Beath Fäh

Dan maar de RAT afschaffen?

De vorige RAT hield tijdens zijn mandaat (1984-1987) 88 vergaderingen met een gemiddelde van 4,25 uur per vergadering, 374 uren in totaal. Hij formuleerde 65 adviezen en stuurde daarnaast 8 adviezen in briefvorm aan de minister. Hoe onmisbaar is de Raad van Advies voor de Toneelkunst?

Theo Van Rompay

De theaterwetenschapper staat niét in het programmaboekje. Of toch?

Dossier Opleiding

Het Dossier Opleiding werd opgestart met een algemene inleiding in Etcetera 11. We concentreerden ons vervolgens op de Studio Herman Teirlinck (Etcetera 12), het RITCS (Etcetera 14), de conservatoria van Antwerpen, Gent en Brussel (Etcetera 17) en de alternatieve cursussen in de ‘vrije sector’ (Etcetera 19). Hoogste tijd inmiddels om de theorievorming over theater onder de loep te nemen: de theaterwetenschap. Hildegard De Vuyst bezocht samen met Leen Thielemans de vier universitaire kernen die de theaterwetenschap in hun curriculum opgenomen hebben. Marianne Van Kerkhoven plaatst er enkele bedenkingen bij.

Hildegard De Vuyst

Het dubbele misprijzen

Dossier Opleiding

Martelaarschap is wel het laatste waaraan de nog prille theaterwetenschap behoefte heeft. Wie zijn bestaansrecht voor een flink deel van de buitenwacht nog grotendeels moet bewijzen, grijpt beter naar de strijdbijl dan naar een klaagzang. En toch: er bestaat zoiets als een dubbel misprijzen waarvan de theaterwetenschap zich af en toe — terecht of ten onrechte — het slachtoffer voelt. Aan de ene kant komt dit misprijzen uit de hoek van de theaterpraktijk zelf; aan de andere kant voelt de theaterwetenschap — zoals de andere menswetenschappen — zich vaak ‘onbegrepen’ door de vakmensen uit de meer exacte wetenschappelijke disciplines. In dit nummer wil Etcetera o.m. een bijdrage leveren tot het ontzenuwen van dit dubbele misprijzen.

Marianne Van Kerkhoven

Column Wim Van Gansbeke (6)

Er is nauwelijks een banaler openingszin voor een toneelstuk te bedenken dan die van De Meeuw van Tsjechow, “Waarom gaat u toch altijd zo in het zwart gekleed?”, vraagt de onderwijzer Medwedjenko aan Masja, de dochter van rentmeester Sjamrajew. Het antwoord is al iets minder banaal: “Ik ben in de rouw over mijn leven. Ik ben ongelukkig.”

Wim Van Gansbeke

Festival d’Automne

Parijs

In het vorige nummer van Etcetera had Luk Van den Dries het over de noodzaak van festivals en ook de realiteit op de zomerfestivalpodia werd uitgebreid gecommentarieerd. Met het begin van het reguliere theaterseizoen valt die intense festivalactiviteit echter niet stil, al worden, net zoals in het wisselende kleurenpalet van de herfstbladeren, de accenten toch wel elders gelegd: het theater ruilt de zuiderse wijdse openlucht voor de intimiteit van de vertrouwde schouwburgen; de toeschouwer ontwaakt uit de roes van de fiësta en concentreert zich weer exclusief op de voorstellingen zelf, na een werkdag, voor een volgende. Kortom, het theater nestelt zich terug in het leven van elke dag, neemt zijn sociale en maatschappelijke functie weer op. Het Festival d’Automne in Parijs is wellicht het meest representatieve, tegelijkertijd het meest spectaculaire herfstfestival en zeker niet alleen omwille van zijn naam. Een impressie van de editie ’88.

Alex Mallems

Gelezen

(redactie Etcetera)

Etcetera ontving

Luk Van den Dries

recensies

Ottone: koppig doorheen de chaos

Ottone, Ottone vraagt op het eerste gezicht om een nieuw discours. Er wordt gewag gemaakt van een nieuw genre, de dans-opera. Betekent dat dat we geen sleutels hebben om tot deze voorstelling door te dringen? Het is een vaak gehoorde reactie. Ik weet niet. Welke sleutels heb je nodig om wanhoop te voelen, agressie, tederheid, onmacht?

Hildegard De Vuyst

De Trojaanse Vrouwen

Festival van Gibellina

Een merkwaardig Siciliaans festival. Het duurt twee maanden, er zijn een tiental verschillende manifestaties te zien, waaronder één eigen produktie. Het beleefde dit jaar zijn vijfde editie en aan de basis ervan ligt een trieste gebeurtenis die twintig jaar geleden plaatsvond.

Pol Arias

De Nacht juist voor het Woud

Sandberg Produkties

Op nog geen kilometer van de Tamelijk Koninklijke’ Beursschouwburg ligt de tamelijk ruige buurt rond het Brusselse Noordstation. Het zijn bijna twee verschillende werelden binnen loopafstand, met nauwelijks gemeenschappelijke elementen.

Koen Van Muylem

3 x Claus

Arca RVT – Compagnie van de XXste Eeuw

Naar aanleiding van het Claus/Scribe-project van Maatschappij Discordia vorig seizoen merkte Jan Joris Lamers op dat het vreemd was dat een belangrijk toneelauteur als Hugo Claus zo weinig gespeeld werd in de Nederlanden. De eerste maanden van dit seizoen lijken die stelling enigszins te nuanceren: het Zuidelijk Toneel Eindhoven bracht een van Claus’ klassiekers, Suiker (1958); nog in Nederland regisseerde Hugo Claus zelf zijn nieuwste stuk Het schommelpaard (1988), dat hij in opdracht schreef van het pas opgerichte gezelschap Compagnie van de XXste Eeuw; ook in Vlaanderen gingen twee Clausprodukties in première: Het haar van de hond (1982) bij het RVT en Chateau Migraine (naar de in 1987 verschenen gelijknamige novelle) bij het tweede Arca-circuit. Enkele bedenkingen bij de laatste drie voorstellingen.

Erwin Jans

Der Mann im Fahrstuhl

Heiner Goebbels/ Heiner Müller, Brussel

Dirk Seghers

Le géomètre et le messager

Théâtre Océan Nord

De vooroordelen over het Franstalige theater zijn taai, maar helaas ook waar. Het lijkt er soms op of het een acteertraditie uit de 19de eeuw wil voortzetten. Acteurs posteren zich op scène, zetten volume aan en beginnen te galmen. Geschoold aan de alexandrijnen van Racine, met getrainde stembanden en perfecte stemplaat-sing geven ze lessen in sonoriteit en laten de lucht beverig trillen. Melodieus, zinderend, volumineus. En zo vals, naast het lichaam als het ware, voorbij de tegenspeler en de realiteit van de scène.

Luk Van den Dries

Ballet in wit

Marc Vanrunxt

Dans is al een moeilijk medium, haast onmogelijk te beschrijven, maar Vanrunxt maakt het wel bijzonder moeilijk. Een verhaal is er niet, een thema of een stijl evenmin, en Vanrunxt is te persoonlijk om hem zomaar te plaatsen. Een analyse maken van Ballet in wit is onbegonnen werk en ik benijd in dit geval de Franse danscritici die steeds meer een poëtisch schrijven rónd een voorstelling beogen dan dat ze zich bekommeren om duiding. Dit is een poëtische voorstelling en poëzie verdraagt geen ontleding.

Alexander Baervoets

Giselle

Cullberg Baletten

Giselle is één van de prototypes van het klassieke ballet. Op 28 juni 1841 vond de première plaats in de Parijse Opera. Théophile Gautier voelde zich aangesproken door een sprookjesvertelling van Heinrich Heine en tipte de befaamde librettist Vernoy de Saint-Georges. Samen vonden ze een voor het theater aanvaardbare versie, vroegen Adolphe Adam muziek te schrijven en een week later gingen de repetities reeds van start in een choreografie van Jules Perrot en Jean Coralli en met de aankomende ster Carlotta Gresi in de hoofdrol. Sindsdien is Giselle zonder onderbreking gedanst, werd de hoofdrol een droomrol voor vele jonge danseressen en Giselle de naam van schone dochters van balletfanaten.

Alexander Baervoets

De kunstopmeter

BKT, Brussel

BKT-directeur en lid van de Raad van Advies (RAT), Rudi Van Vlaenderen laat te pas en te onpas weten dat hij geen hoge pet opheeft van de mening van critici. Dit beweren uiteraard nog wel meer mensen uit de theatersector maar toch gaf, volgens directeur Van Vlaenderen, precies een opmerking van een criticus de doorslag tot het programmeren van De Kunstopmeter.

Pablo Fernandez