© Cillian O’Neill

Elke Huybrechts

Leestijd 3 — 6 minuten

Entangled Phrases – Alma Söderberg

Het plezier van een onontwarbare knoop

Wie het Almost Summer Festival in het Kortrijkse Buda bijwoont, heeft dikwijls het privilege te mogen proeven van wat Vlaanderen en Brussel het komende seizoen te bieden hebben aan performance en dans. Dat geldt ontegensprekelijk ook voor het publiek dat de Belgische première van Alma Söderbergs Entangled Phrases bijwoonde. Voor dit stuk waagt de Zweedse zich voor het eerst aan een choreografie voor drie performers en daarbij schiet ze meteen raak.

Aan het begin van de voorstelling vertellen de performers kort en uiterst pretentieloos wat ze zullen brengen. Zo komt het publiek te weten dat het – zoals altijd bij Söderberg – een inzage zal krijgen in haar ongoing practice: haar experiment met de materialiteit en muzikaliteit van de stem als intrinsiek onderdeel van de taal van het bewegend lichaam. Het komt erop neer dat performers Anja Muller, Angela Peris Alcantud en Alma Söderberg zich voor Entangled Phrases hebben geoefend in het luisteren naar elkaars lichaam. Ze vermelden overigens terloops dat, door de intensiteit van het repetitieproces, hun menstruatiecycli synchroon begonnen te lopen. Dat repetitieproces hebben ze al een tijd achter zich gelaten, waardoor er op de dag van de voorstelling weer verschil op hun cycli merkbaar is.

Dat klinkt enigszins banaal maar het zegt uiteraard ook meer over de voorstelling zelf. In deze voorstelling gaat het erom de ritmes van drie lichamen  – en zo dus ook hun respectievelijke biologische ritmes – zodanig te componeren, samen te brengen dat er een polyritmische choreografie ontstaat. Een ‘phrase’ is bovendien zowel een talig, een choreografisch en een muzikaal fenomeen en dat fenomeen raakt in al haar verschijningsvormen ‘entangled’: de performers brengen met hun lichamen tekst, dans en muziek voort en verweven ze tot een geheel dat buitengewoon complex in elkaar zit.

Dat is ook meteen merkbaar in het eerste deel van de voorstelling, waar de drie vrouwen in profiel op drie stoelen zitten aan de rechterzijde van het podium. Terwijl ze voor zich uitkijken, scanderen ze alledrie zinsdelen of losse woorden, afkomstig uit een gedicht dat Söderberg schreef. Dit metagedicht gaat over het bewegen van geluid en het geluid van beweging en bevat verzen als ‘lines are profound and come with broken resonance’. De tekst wordt in zijn geheel in meerdere ritmes, toonaarden en volumes door de drie stemmen ten berde gebracht. Ondertussen bewegen de performers, soms synchroon, dan weer met enig verschil in timing. Zo raken deze woorden, zinsdelen, verzen en bewegingen verstrengeld in een uitgekiende polyfonie. In zekere zin doet Entangled Phrases soms denken aan youyouyou van Myriam van Imschoot, waar ook verschillende vrouwenstemmen de youyou-kreet, die vrouwen gebruiken als verzetsmiddel, door elkaar gewoven worden. De vrouwenstem wordt ingezet als krachtig wapen tot verzet. Het is dan ook niet verwonderlijk dat in Söderbergs gedicht verzen weerklinken als: “sweeping the floor with our dance/cleaning the shit that fills the institution”.

Tegen het einde van dit eerste deel begin je je als toeschouwer af te vragen hoelang deze duizelingwekkende polyfonie nog zal duren. Nog net op het juiste moment – wat een gevoel voor timing! – staat Muller op van haar stoel en begeeft ze zich naar het midden van het podium. Kort daarna staan ook de twee anderen op en kijken hoe Muller zich voortbeweegt over het podium. Söderberg en Alcantud vormen vervolgens een koor bij die bewegingen en creëren op die manier een tweestemmige score voor Mullers mime-achtige dans. Ook Söderberg werkt zich in de schijnwerpers met haar vermakelijke hiphopsolo, waarbij de anderen de beat voorzien. Zo wordt elk van hen om beurt als danser ondersteund door de aanwezigheid en de stem van de anderen. Het beurtelings tonen wat je kan, heeft iets kinderlijks, maar gelukkig is het weer Söderbergs voortreffelijke gevoel voor timing dat haar redt. Op een bepaald moment krijgen we namelijk ook muziek te horen. Geweldige elektronische beats van Hendrik Willekens, met wie Söderberg eerder al samenwerkte, schallen door de boxen. De intrede van de muziek luidt het laatste deel van de performance in: de drie bewegen zich weer naar elkaar toe en dansen vaker wel dan niet synchroon het hele podium af. Dit doen ze terwijl ze nog steeds meerstemmig spreken, zingen, fraseren.

Entangled Phrases toont een gemeenschap van drie vrouwen die sterk op elkaar inspelen door naar elkaar te luisteren en die daar hun plezier in vinden. De dans is soms wat knullig, hun uitstraling gewoon, niet gestileerd, erg menselijk. Er zit een grote, vriendelijke geste in dit stuk, zowel tussen de performers onderling als naar het publiek toe. En toch is Entangled Phrases niet alleen knuffelbaar. De choreografie heeft ook een onverzettelijkheid, precies door het plezier van dit absolute samen-zijn. Het is niet altijd duidelijk waar de één begint en de ander eindigt. Samen vormen deze performers een onwrikbare knoop van stemmen die niet meer valt te ontwarren. Zij zijn entangled.

recensie
Leestijd 3 — 6 minuten

#157

15.05.2019

14.09.2019

Elke Huybrechts

Elke Huybrechts is Master in de Nederlandse Taal- en Letterkunde en studeerde Theaterwetenschappen. Ze is redacteur bij Kluger Hans, dramaturge van Cie DeSnor en lid van de grote redactie van Etcetera.

recensie