© Stef Lernous

Maja Westerveld

Leestijd 4 — 7 minuten

De lege zaal: Herrie – Maja Westerveld

Het coronavirus doet niet alleen de straten, maar ook de theaterzalen leeglopen. Onder het mom ‘beter virtueel theater dan geen theater’ laten we enkele gedupeerde podiumkunstenaars aan het woord over hun afgelaste premières en de impact van corona op hun werk en leven.

Welk stuk hadden we te zien moeten krijgen?

Herrie. Herman is een excellent puzzelaar, hij weet exact hoe zijn eigen biotoop werkt, maar vraag hem niet om naar de supermarkt te gaan, want je ziet hem niet meer terug. In de wereld buiten zijn kamer krijgt hij de stukken van de realiteit niet bij elkaar gepuzzeld. Ondertussen laaft hij zich aan het boek dat zijn vrouw Gerda leest vlak voor ze hem verlaat.
Over Mevrouw van Veen, die zich op haar beurt probeert te handhaven tussen figuren die allemaal wel een droom koesteren, maar niet de tools hebben om die waar te maken.

Wie stond er op het podium? Hoelang hebben jullie gerepeteerd?

Het is een monoloog, ik speel Herman. Ik heb er, met tussenpozen, een jaar over gedaan om de juiste ingang voor de tekst te vinden en te schrijven. Toen de tekst min of meer af was heb ik drie weken van ’s ochtends tot ’s avonds gerepeteerd.

Was er een specifieke urgentie waarom je dit stuk net nu wilde maken?

Het idee voor Herrie is ontstaan vanuit een fascinatie voor de verschillende lagen van de realiteit en de stijgende vraag naar andere realiteiten. Het meest fascinerende vind ik de escaperooms of free fall simulators; noem maar op, waarin mensen in een hypergeconstrueerde omgeving die gecontroleerd is op veiligheid en waarbij elk risico op ongevallen tot een minimum is beperkt, een soort leven- en doodsituatie reconstrueren. Wél de kick, maar zonder daadwerkelijk uit een vliegtuig te hoeven springen… Ik heb er niks op tegen, maar het idee fascineert me. Alsof we af en toe moeten voelen of ons overlevingsinstinct nog wel intact is.

Het is geen nieuws dat de realiteit, of hoe we die krijgen voorgeschoteld, compleet versplinterd is. Elke scheet is even belangrijk als elke ramp. In Herrie passeren verschillende personages de revue. Sommige zijn zijn fictief, in sommige levens ontbreekt het compleet aan fictie, die kunnen alleen maar hunkeren naar een droom. En sommigen zijn het ultieme sprookje. Ze hebben één ding gemeen: ze hadden zich het leven anders voorgesteld.

Herman blijft – om niet te veel brokken te maken – binnen. En daar haalt de fictie, met dat virus op de loer, de realiteit weer in…

Hoe voelt het om een voorstelling waar je maanden aan hebt gewerkt, niet in première te laten gaan?

Ik had het geluk dat de première nog net wel kon doorgaan, de dag daarna werden de overige voorstellingen afgelast. Natuurlijk is het een domper op de feestvreugde en pak je met een knoop in je maag het decor in. Anderzijds ben ik blij dat de theaters als een van de koplopers hun verantwoordelijkheid hebben genomen…

Blijf je, nu de première wordt uitgesteld, aan het stuk verder werken of beschouw je ‘t als af?

De voorstelling is af, ik had graag gehad dat hij voor de première iets meer ingespeeld zou zijn, ik profiteer er nu van door elke dag – tegen mijn meubels – de tekst hardop op te zeggen.

Moet je je stuk ‘begraven’ of is er kans op een herneming later? Welke moeilijkheden komen daarbij kijken?

Hernemen! Ik ga alles op alles zetten om Herrie te laten toeren. Wat het lastig maakt is dat ik Herrie pas actief kan verkopen als programmatoren de voorstelling hebben gezien. Ik was heel blij met de premièrereeks, dat geeft een grote zet in de rug. De toekomst zal ons leren hoe heel de theateragenda weer op gang gezwengeld wordt, maar begraven: nee.

Hoe breng je de volgende dagen en weken door?

Schrijvend.

De eerste paar versies van Herrie zaten te dicht bij m’n vorige voorstelling Drek. Ik wilde iets anders maken, geen variant op wat al bestaat. Uit die zoektocht ontstonden Herman en zijn vrouw Gerda. Gerda leest boeken over vrouwen die het slechter hebben dan zij. Dat aanbod wordt steeds kariger en dat ligt niet aan de boeken en ook niet aan Gerda, zegt ze op een ochtend tegen Herman. Ik heb het eerste hoofdstuk van het boek geschreven dat Gerda aan het lezen was. Over Mevrouw van Veen, dat is uiteindelijk de basis voor Herrie geworden. Een prozatekst die ik gaandeweg weer tot monoloog heb bewerkt. Nu wil ik het boek over Mevrouw van Veen schrijven. Wat dat betreft is deze tijd thuis ineens een cadeau. En veel lezen en nadenken over komende projecten. En af en toe hang ik eens een lamp op in huis. Ik heb ook mijn fietsband geplakt…

Wat is de impact van de maatregelen voor jou persoonlijk? Welke steunmaatregelen zijn er nodig?

Gezelschappen en makers hebben doorgaans – en al helemaal na de verschillende besparingsrondes – weinig ruimte om oorlogskassen aan te leggen. Dus dan is het helaas eenvoudig: afgelaste repetities en voorstellingen snijden rechtstreeks in je (sowieso al precaire) inkomsten. Het is ook nog maar de vraag of we de geplande voorstellingen op een later moment ingepland krijgen.

Ik hoop op de nodige welwillendheid en daadkracht bij de overheid om een noodfonds voor de kunstensector op te richten en de nodige compensatiemaatregelen te voorzien. Ook solidariteit tussen organisatoren en gezelschappen/makers lijkt me de komende tijd cruciaal: kunnen we elkaar ergens vinden om minstens een deel van de uitkoopsommen uit te betalen en zo de financiële schade te beperken? En solidariteit bij het publiek: wie is bereid het geld van zijn entreekaartje niet terug te vragen, maar in een steunkaart om te zetten?

Livestreaming, Theaterflix… Zie je iets in een virtueel leven voor jouw voorstelling of is een live publiek onontbeerlijk?

Fijn om die initiatieven voorbij te zien komen! Het toont nog maar eens de vraag naar theater aan. Ik probeer me een enigszins nuchtere weg te banen door alle berichtgeving omtrent het virus, maar als ik de balans opmaak staat ons een ellendige periode te wachten, die – laten we wel wezen – zonder cultuur ook nog eens retesaai wordt. Voor Herrie vind ik een publiek onontbeerlijk, maar ik ga nu natuurlijk wel online alle voorstellingen bekijken die ik gemist heb het afgelopen seizoen.

 

De première van ‘Herrie’ in kunstencentrum Nona kon nog op de valreep plaatsvinden op 11 maart, de rest van de speelreeks niet.

Krijg je graag ons magazine in jouw brievenbus?
Abonneer je dan hier.

artikel
Leestijd 4 — 7 minuten

#160

15.03.2020

14.05.2020

Maja Westerveld

RECENT VERSCHENEN

artikel

RECENT VERSCHENEN