(A)

Marc Maillard

Leestijd 4 — 7 minuten

De kunst van de schoolvoorstelling

Opinie van een maker

Podiumvoorstellingen tijdens de schooluren zijn een uitdaging voor makers en programmatoren. Er zijn voor- en tegenstanders, maar er is vooral veel vraag en te weinig aanbod. Schoolvoorstellingen zouden een essentiële pijler van het podiumkunstenbeleid moeten zijn, meent Marc Maillard, artistiek leider van Theater FroeFroe.

In Vlaanderen zijn scholen niet verplicht om podiumkunsten te programmeren of theaters te bezoeken. ‘Cultuur’ is wel opgenomen in de eindtermen, maar scholen zijn vrij om zelf in te vullen hoe ze dat implementeren. Gelukkig is er genoeg expertise voorhanden om hen daarin bij te staan. In de talrijke culturele centra werken ervaren programmatoren die binnen het ruime aanbod de perfecte voorstelling selecteren voor het juiste publiek. Zij bepalen wat de leerlingen te zien krijgen en de scholen vertrouwen op hun expertise. Programmatoren laveren daarbij tussen eigen artistieke voorkeuren, zin voor innovatie en commercieel evenwicht. Zij weten welke scholen meerdere keren naar het theater komen en dus best wat variatie aankunnen, of welke groepen voor het eerst een cultureel centrum bezoeken en eerder een smaakmaker nodig hebben. Omdat de culturele centra samenwerken met verschillende scholen om de juiste doelgroep samen te brengen, kan er op een zeer economische manier gewerkt worden aan democratische prijzen. De producent krijgt aan de ene kant de beste accommodatie om zijn artistiek werk te tonen en de leerling kan er aan de andere kant in perfecte omstandigheden van genieten.

Scholen hebben echter de vrijheid om het aanbod van een cultureel centrum naast zich neer te leggen en dat doen ze ook. ‘Geen tijd’, ‘geen geld’, ‘de maximumfactuur’, ‘niet voldoende informatie’, ‘geen interesse’, ‘we doen het beter zelf op school’, ‘we hebben geen cultureel centrum in onze straat’; het zijn enkele van de veelgehoorde reacties. Veel elementen binnen het lesprogramma worden gestuurd vanuit de overheid en/of vanuit de ouders. Voor de meeste Vlamingen blijft cultuurbeleving een vrij onzinnige, elitaire en overbodige bezigheid en dat weerspiegelt zich in het onderwijs en de accenten die het personeel legt. Toen de musical 1418 van Studio 100 te zien was, zijn er bijvoorbeeld tientallen schoolvoorstellingen afgelast. De bekende kop van Jelle Cleymans haalde het van het prijskaartje. Scholen zijn bovendien gevoelig voor het oordeel van de ouders, die via de media vaak meer vertrouwd zijn met de commerciële podiumkunsten. Culturele centra pikken daarop in in de hoop hen zo ook voor andere voorstellingen warm te maken. Een programmator moet een sterke reputatie opbouwen om nieuw publiek te overtuigen en gedurfd te blijven programmeren. Hij of zij wordt immers ook ‘afgerekend’ op zijn programma voor volwassenen en families. Alles is perceptie, ook het imago van een cultureel centrum en zijn programmator. Onderschatting of een foute perceptie van ‘kunst’ in een maatschappij maakt dat scholen bovendien vooroordelen ontwikkelen en dat heeft zo zijn effect. Programmatoren leggen vaak nog weinig durf aan de dag omdat ze in de eerste plaats hun ‘klant’ tevreden willen stellen. Uiteindelijk ziet niemand nog iets nieuws op de scène, enkel een herkauwing van wat we al kennen.

Urgent is evenzeer de keerzijde: vandaag willen meer scholen een voorstelling bijwonen dan het aanbod toelaat. Het klinkt contradictorisch, maar dat onevenwicht is deels het gevolg van een algemene onderwaardering van de cultuurbeleving. Er zijn in Vlaanderen ongeveer 2000 kleuterscholen, 2500 basisscholen, 1100 secundaire scholen, 22 hogescholen en 7 universiteiten. Meer dan 120.000 mensen geven les aan 1,3 miljoen leerlingen. Met de 1.800 schoolvoorstellingen in de culturele centra worden amper 15 % van de studenten bediend. Als er een aantal scholen in een gemeente de programmatie van hun cultureel centrum in vraag stellen of negeren, is het logisch dat de beheerder van dat centrum, meestal de schepen van Cultuur, in de budgetten van de schoolprogrammatie gaat snoeien. Deze beheerders kregen sowieso al de boodschap van de Vlaamse overheid dat ze hun ‘cultuurgeld’ vanaf 2015 ook mochten besteden aan andere zaken, wat het aanbod van schoolvoorstellingen alleen nog maar meer onder druk zal zetten.

Waarom zijn de podiumkunsten geen vanzelfsprekend ingrediënt van ons opvoedingsmodel? In kwalitatief opzicht is het aanbod in Vlaanderen wereldtop. De productiehuizen die zich met schoolvoorstellingen bezighouden worden professioneel gesteund en omkaderd. Bovendien vertalen de podiumkunsten onze waarden en ons gemeenschappelijk referentiekader in verhalen, beelden en symbolen, zodat we, als samenleving maar ook als school, daar onvermijdelijk de vruchten van plukken. Als theatermaker die vaak schoolvoorstellingen speelt, kan ik bevestigen: het is een heerlijke ervaring om kinderen te zien die in groep doorpraten over wat ze gezien hebben. Daarnaast is het ook een fantastisch pedagogisch proces om leerlingen culturele en maatschappelijke referentiekaders aan te reiken. Leerkrachten en programmatoren moeten de moed blijven opbrengen om schoolvoorstellingen aan te bieden. Een klas beroepsonderwijs naar een dansvoorstelling laten kijken, lijkt vloeken in de kerk en nochtans is het juist dit soort leerlingen dat daar vaak heel open voor staat.

Kunst is een antigif tegen vervlakking en saaiheid, tegen eenheidsworst en massaproductie. In die zin zijn schoolvoorstellingen meer dan ooit een pedagogische noodzaak. Ze laten leerlingen toe hun meningen uit te drukken, ze bieden zuurstof en energie aan hun denken, en vrijheid aan hun jonge gedachten. Ze bieden een dialoog met een publiek dat niet gekozen heeft om daar te zijn, en dat is precies waarom wij, als makers en programmatoren, ze des te meer moeten proberen overtuigen met kwaliteit, kunde en kunst. Dit publiek van morgen moet de podiumkunsten ten gronde leren kennen voor ze het kunnen, mogen, en deels zullen afwijzen. Een goede samenwerking tussen producent en programmator is cruciaal om scholen te blijven overtuigen van de belangrijke onzin en heerlijke tijdverspilling van podiumkunsten tijdens de schooltijd.

JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.

opinie
Leestijd 4 — 7 minuten

#145

15.06.2016

14.09.2016

Marc Maillard

opinie

NIEUWSBRIEF

Elke dag geven wij het beste van onszelf voor steengoede podiumkunstkritiek.

Wil jij die rechtstreeks in je mailbox ontvangen? Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!