© Beniamin Boar

Leestijd 3 — 6 minuten

DARKMATTER – Cherish Menzo

Duet tussen teer en teder

Enkele uren voor DARKMATTER in première gaat, wordt het eerste beeldmateriaal van een nieuw zwart gat vrijgegeven. Italiaanse astronomen betwijfelden na de ontdekking van Sagittarius A* of het weldegelijk om een zwart gat ging: volgens hen was het misschien toch eerder een grote klomp donkere materie. Het duurde dan ook vijf jaar alvorens radiogolven een beeld van het centrum van ons sterrenstelsel konden genereren. Zo’n vertraagde perceptie laat natuurlijk een bepaalde ruimte voor verschillende verbeeldingen van het onvatbare. Voor de opvolger van haar geprezen solo Jezebel (2019) – waarin ze aan de hand van de wulpse video vixen figuur het zwarte lichaam centraal stelde – ging choreograaf en danser Cherish Menzo precies met een verknoping van die elementen aan de slag: het speculatieve potentieel van dark matter binnen het afrofuturisme, en de uitgerekte tijdservaring van de Chopped & Screwed hiphop-remixtechniek.

Alleen al het openingsbeeld van DARKMATTER leidt tot een hoop associaties. Bij het binnenkomen ziet het publiek in het schemer van het speelvlak in Beurschouwburg’s Gouden Zaal twee individuen. Gehuld in zwarte outfits met capuchon en metallic maskers die doen denken aan de helmen van Daft Punk, recreëren ze een vreemdsoortige piëta. Luttele seconden vermoed ik dat één van beiden de romp van de persoon die languit op de grond ligt met een smartphone scant, maar als snel kan ik ontwaren dat er uit diens handpalm een zwarte vloeistof op het ontblote bovenlijf van de neerliggende figuur druipt. Het tapijt van kraak- en galmgeluiden waarmee het stuk opent zou niet misstaan in het oeuvre van de Britse dubstepproducer Burial, net zoals de aankleding van het scènebeeld. De vloer ligt bezaaid met zwarte flarden, het achterdoek dat bestaat uit verschillende stroken is onderaan besmeurd. Het geheel oogt even onguur als het klinkt.

Eenmaal ontdaan van hun verhulling, zetten Menzo en partner in crime Camilo Mejía Cortés verschillende taferelen neer. Daarbij voeren ze (rap)teksten op die ze vervlechten met een bewegingstaal die tegemoetkomt aan de door de hakmolen gehaalde beats uit de Chopped & Screwed traditie. Op verschillende momenten braken beide performers plots pikzwarte vloeistof uit. Ook later, wanneer ze volledige emmers over de vloer uitstorten, laten ze de substantie die verwijst naar de dark matter in de titel van het werk rijkelijk vloeien.

Waar eerst nog in een organische vertraging langs elkaar heen wordt gemanoeuvreerd, transformeren de bewegingen van het koppel geleidelijk tot een in elkaar gehaakt twerken. ‘Wie twerkt hier feitelijk voor wie?’, vraag je je af. Of, zoals Menzo spit in het lijflied van het Distorted Rap Choir: “Who’s the puppeteer?”. In iedere stad die de voorstelling zal aandoen, is het de bedoeling om met lokale artiesten van kleur collectief te reflecteren over representatie in de podiumkunsten. Het resultaat daarvan zou zijn ingang moeten vinden in de voorstelling met nieuwe versies van Menzo’s rap anthem die over de originele audiotrack worden gelegd.

Naarmate het verloop van de performance schemeren de afrofuturistische beelden steeds sterker door. De cinematische soundtrack zwelt aan tot iets dat enkel een langverwachte landing of thuiskomst kan aankondigen. Menzo en Cortés glijden verder doorheen wat nu een verhakkelde virtuositeit is geworden, springen tegen de muren van de zaal alsof ze op queeste zijn en hijsen zichzelf langs de leuning van de publiekstribune. De grills op hun tanden versterken een verbetenheid waar ook science-fictionhelden prat op gaan, hun blikken – vervormd door één kleurlens – op oneindig. Wanneer Menzo de stroken van het achterdoek als lianen over het speelvlak uitzet, is de apocalyptische jungle compleet. Na een eind is niet alleen de geluidsband en de daarbijhorende bewegingstaal doordrongen van verwrongen dimensies, maar moet ook mijn eigen associatieve brein zich uiteindelijk overleveren aan de distortion. Ondertussen nestelt de geur van een reinigingsritueel zich in mijn neus: smeulende witte salie.

De alliantie tussen de twee dansers, die meermaals op iets intiems afstevent, komt tot een onmiskenbaar hoogtepunt wanneer niet alleen Menzo, maar ook Cortés verschijnt in hotpants en latex stiletto lieslaarzen. Een tedere choreografie van in latex gehuld benenwerk doet de fetisjistische inslag die daarbij snel in de lucht komt hangen teniet. De performers bezegelen hun compliciteit met een extatisch schaterlachen, waarna ze zich ontkleed verder wentelen in de uitgestorte liters donkere vloeistof.

Darkmatter schommelt daarmee tussen de verschillende betekenissen van de teer-achtige emulsie die doorheen het volledige stuk sijpelt. Enerzijds brengt het een geschiedenis naar de oppervlakte waarin het materiaal werd gebruikt om littekens van slaven te camoufleren. Het bijvoeglijk naamwoord ‘teer’ doelt anderzijds op een fragiliteit die evenzeer de dynamiek tussen de twee performers op het podium kleurt. Het duo mag de toeschouwer dan wel op veel vlakken in het duister laten tasten, maar ontsnapt zo ook aan het juk van een welafgelijnde herverbeelding van het zwarte lichaam. De enigszins abstracte opeenstapeling van (pop)culturele benaderingen van de black community lijkt zo voornamelijk een gooi te doen naar hoe de doorleefde materialiteit van zwarte lichamen, in het licht van een temporele weerbarstigheid die parallel loopt aan het scratchen van een plaat, het duister van een donker verleden kan opbreken.

JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.

recensie
Leestijd 3 — 6 minuten

#167

15.03.2022

14.05.2022

Tessa Vannieuwenhuyze

Tessa Vannieuwenhuyze is doctoraal onderzoeker aan de Universiteit Gent (S:PAM, Studies in Performing Arts & Media) en dramaturge voor oester. Haar onderzoek peilt naar de persona performance van (populaire) muziekartiesten in een context van nieuwe media.

NIEUWSBRIEF

Elke dag geven wij het beste van onszelf voor steengoede podiumkunstkritiek.

Wil jij die rechtstreeks in je mailbox ontvangen? Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!