Hoor je het geluid van vogels? Zie je het bijna volmaakte donker op de scène? En de man op die rots? En die andere man, die stenen op elkaar stapelt? Let goed op, want rustiger dan dit wordt het de komende millennia niet meer in het temporele doolhof van Peeping Tom. Met een woordeloze, rijke  bewegingstaal zal het gezelschap in Chroniques grote sprongen door de tijd evoceren:  van deze steentijd, via mannen in maliënkolders, langs iets wat lijkt op de executie van de Ceausescu’s. Peeping Tom wil daarmee niet zozeer iets zeggen over evolutie, maar wel over onsterfelijkheid. Wat als dezelfde vijf naamloze personages keer op keer op keer een veranderende tijd meemaken?

Uit de nok van de schouwburg valt een mysterieuze kist naar beneden. Zodra die kist de grond raakt, begint de aarde te beven. De achterwand splijt open en onthult…nog meer rotsen. Gezang en steengeraas klinken door elkaar. Een man beweegt schokkerig op het geluid van vallende stenen, zijn lichaam negeert het gezang, alsof hij alleen de muziek hoort van de ondergang om hem heen.

De enige op wie die aardbeving geen effect lijkt te hebben, is de figuur die de kist als eerste vond. Dat onevenwicht is een gegeven dat gedurende de hele voorstelling terugkeert. Altijd is er iemand die de bovenhand heeft over de anderen, of iemand die de underdog is (wanneer de man met de kist zijn hand verliest, wordt ermee gevoetbald door degenen die net nog onder het puin lagen te vergaan). Wie het slachtoffer is en waarvan, verandert voortdurend, maar altijd is er iemand de dupe. Het heersende mensbeeld van deze voorstelling lijkt daarmee dat van een nogal koldereske oorlog van allen tegen allen te zijn.

Het valt in het begin niet zo makkelijk te duiden waarin de humor zit (misschien omdat ik het niet grappig vind en dus moet afgaan op de donderende lachsalvo’s uit de zaal). Is het de rare, onwezenlijke manier waarop deze vijf figuren bewegen? Als actiefiguurtjes op dubbele snelheid. Het feit dat ze zo klungelig overal over struikelen en vanaf vallen? Zijn het de cartooneske houdingen die ze aannemen, de gekke hoeken waarin ze hun lichamen kunnen dwingen? Met als absolute summum danser Simon Bus die liggend op de vloer zijn been op zijn eigen arm plant, waarmee hij zichzelf belet een geweer af te vuren. Wat later plooit hij zijn benen in kleermakerszit en draait, op de kracht van één hand, om zijn as.

“Het heersende mensbeeld van deze voorstelling lijkt daarmee dat van een nogal koldereske oorlog van allen tegen allen te zijn.”

 Zjoef, boink, spletsj. De geluiden liegen er niet om: hier wordt, zelfs zonder een fysieke aanraking, bloederig gemoord. Zoals in echte videogames en toneel met te weinig acteurs hebben de performers allemaal ontelbaar veel levens. Ze vallen dood, met spetterende gele verf als bloed, knipperen met hun ogen en staan weer recht. Het kan een interessant idee zijn, hoe de beeldtaal van games naar theater kan worden vertaald. Maar nog daar gelaten of het een nieuw idee is, wordt het hier amper uitgewerkt. Ik voel mij meer en meer in de live versie van een actiefilm: er gebeurt vanalles en tegelijkertijd gebeurt er zo goed als niks. Het is Nickelodeon in de man cave.

© Camille Leprince

© Camille Leprince

Avonturen op de Playstation

Peeping Tom heeft veel in huis. Een schitterend decor dat moeiteloos eeuwen overspant, van het stenen tijdperk tot een alien nederzetting uit de toekomst. Vijf rasperformers die moeiteloos alle wetten van de anatomie en de fysica tarten. Een licht- en klankteam om voor te juichen. Maar de grootste prestatie is ongetwijfeld om met al die weelde absoluut niéts vertellen. Om iets zo abstracts als onsterfelijkheid aan te kaarten, is nood aan minstens één concreet element. Dat kunnen herkenbare personages zijn, of een duidelijker verhaallijn om te volgen, of een tekst die de toeschouwer meeneemt doorheen de voorstelling. Niets daarvan krijg je in Chroniques. Het alsof ik over de schouder van mijn neefje mee kijk naar de avonturen die hij op zijn Playstation beleeft: ik zie wel actie, maar ik begrijp de samenhang en de noodzaak ervan niet. Ik kan me bovendien niet voorstellen dat onsterfelijkheid alleen maar ingevuld kan worden met ‘vechtertje spelen’. Het zal vast leuk zijn om het te doen (ik wil mij ook graag met alle kracht tegen een rots aanwerpen), maar het is ronduit vervelend om naar te kijken.

“Het alsof ik over de schouder van mijn neefje mee kijk naar de avonturen die hij op zijn Playstation beleeft: ik zie wel actie, maar ik begrijp de samenhang en de noodzaak ervan niet.”

Er zijn knappe momenten in deze voorstelling, de zeldzame keren dat het tempo even mag zakken. Er is een schilder die zijn taak uit handen geeft aan schilderrobots, een soort miniatuurversies van Theo Jansens Strandbeesten. De schilder probeert hen aan te leren hoe ze de vloer moeten verven. Een mooi vraagstuk: wat wint hij er nu eigenlijk bij dat hij robotmanager is in plaats van schilder? Er is een jezusfiguur die door de verf kruipt en herrijst met zijn armen wijd open, zijn ribben telbaar, zijn hoofd naar achter gekanteld. Het is vrij barok, maar het is tenminste een rustpunt waarin even een gevoel kan ontstaan. Maar dan – langer dan een paar minuten kan Peeping Tom het echt niet laten – moet hij natuurlijk met zijn verfkop van een rots af glibberen.

Helemaal aan het einde voel ik nog heel even wat deze voorstelling had kunnen zijn: een bezinning op de onmogelijkheid van een leven dat én zinvol, én eindeloos is. Peeping Tom had veel in handen, maar door de oppervlakkige kolder zonder rustpunt, het gebrek aan focus en de weigering ook maar ergens een verhaal in aan te brengen, verzinkt Chroniques toch vooral in cartooneske platheid.

Klik voor de speellijst.