© Aurelie di Marino & Theater Antigone

Elke Huybrechts

Leestijd 4 — 7 minuten

Cerebriraptor – Aurélie di Marino & Theater Antigone

Een zwartgallige mop vreet uw hersenen op

Met Cerebriraptor toont Aurélie di Marino in absurdistische en groteske dialogen hoe onze hersenen worden verbeuzeld door de technologie. Dit echter in een regie die zelf ietwat lijkt aangevreten door keuzestress.

“Een hypochonder, een persoon met borderline, een nomofoob en een cynicus zitten samen op restaurant. Zegt de één tegen de anderen:…” Dit zou het begin kunnen zijn van een zwartgallige mop, maar dat is het niet. Het is evenwel een mogelijke beschrijving van de openingsscène van Aurélie di Marino’s nieuwste theatervoorstelling Cerebriraptor. Deze creatie ontstond in de schoot van een labo voor jonge makers; een platform dat geboden werd door Theater Antigone, De Grote Post, C-TAKT en d e t h e a t e r m a k e r. Vorige week ging het stuk in première in Theater Antigone in Kortrijk.

…Zegt die ene dus tegen de anderen dat hij ongerust is over zijn dochter, die in een soortement bejaardenhuis voor jongeren verwijlt, omdat zij, toen hij haar een bezoekje bracht, nog weinig hersenactiviteit uitstraalde. De enige ‘activiteit’ die zijn dochter typeert, is dat zij urenlang aan schermen zit vastgekluisterd. Helemaal ten einde raad, zo vertelt de man tegen zijn tafelgenoten, klopte hij aan bij een dokter in de hoop gerustgesteld te kunnen worden over het plantaardige bestaan van zijn arme telg. Of er misschien een aanwijsbare oorzaak is van, dan op zijn minst toch een remedie tegen deze gruwelijke apathie? De dokter in kwestie stuurt de wanhopige vader wandelen, maar niet alvorens hem op het hart gedrukt te hebben dat ook hij meer dan waarschijnlijk intussen besmet is met dit virus. Wanneer hij door de straten loopt, koortsachtig op zoek naar hulp, ziet hij de mensheid plotseling aan voor wie ze is: een virtualiteit, omhuld door een dikke, kleverige mist. De man raakt doordrongen van het besef dat hij zijn eigen menselijkheid, zijn leven moet beschermen tegen dit ziekte-fenomeen.

Met deze anekdote zet acteur Benjamin Op De Beeck meteen de toon in Cerebriraptor. Deze theatervoorstelling verbeeldt op uitvergrote wijze wat de effecten zijn van nieuwe media op het menselijke brein. Cerebriraptor is dan ook een samenstelling van de Latijnse woorden cerebrum (hersenen) en raptor (plunderaar), dat  – in mooi Nederlands vertaald – ‘hersenvreter’ betekent. De figuur van de hersenvreter werd door di Marino en de haren ontleend aan het werk van de Belgische schilder Ronny Delrue, die het als een diertje afbeeldde met dunne poten en een bolle buik en verder geen duidelijke lichaamsdelen. In 2006 schreef psychiater Erik Thys een tekst over dit beeldende werk van Delrue, waarin hij de infectueuze ziekte (het syndroom van Delrue) waarvan de cerebriraptor een artistiek symbool is, uitvoerig beschrijft. Nieuwe media worden als mogelijke oorzaak naar voren geschoven van de bijna-breindode staat van een gedeelte van de mensheid. Opvallende symptomen zijn dan ook volgens Thys: “een toenemende ongevoeligheid in de breedste zin van het woord en een progressieve maar gelimiteerde afname van de intellectuele vermogens”.

De vier personages die in Cerebriraptor ten tonele gevoerd worden, vertonen allen deze symptomen. Ze bevinden zich in een restaurant: de scène is vormgegeven als een soort kantine uit een post-apocalyptische wereld. Het decor bestaat uit grote plastic zeilen, die lijken op de mist die, in de anekdote van Op de Beeck, de mensheid omhult. Op één van de tafels, die vooraan op de scène staan, bevindt zich een speaker, waaruit af en toe een vrouwelijke computerstem weerklinkt. In deze nogal ongewone eetgelegenheid kan je, zo deelt één van de personages mee aan de anderen, alles bestellen. Met hun smartphones in de aanslag proberen de vier dan ook uit te zoeken welke ze bestelling ze zullen doorgeven aan de speaker. De onbeperkte keuzemogelijkheden leiden echter tot een totale impasse. De vertwijfeling slaat toe, niemand kan nog knopen doorhakken. Kijken naar Cerebriraptor is zoals wachten op Godot: er wordt nauwelijks nog gehandeld. Het menselijke brein is namelijk te versuft, te overprikkeld om de simpelste dagelijkse dingen voor elkaar te krijgen. De tragiek van de mens bestaat eruit dat zij niet meer in staat is om zinvolle daden te stellen. Zij weet gewoon niet meer wat zin is en wat onzin.

Keuzestress, eenzaamheid, het verdwijnen van het discriminatievermogen, het verlies van het geheugen,…: het zijn allemaal symptomen van hetzelfde virus, die alle deel uitmaken van het tragikomische doemscenario dat in Cerebriraptor wordt geschetst. Toch laat Di Marino ons deze keer niet alle hoeken van de theaterzaal zien, zoals ze daar met haar vorige voorstelling If there weren’t any blacks wel in slaagde. Het geheel heeft daarvoor een te stuurloze regie: het lijkt soms alsof Di Marino niet écht heeft durven kiezen hoe ze dit onderwerp precies zou willen benaderen of alsof ze niet kon bepalen welke opbouw dit stuk nodig heeft: de technologie heeft die schijnbaar wat aangevreten. In Cerebriraptor liggen het spel of de invalshoek er bovendien soms iets te dik op, waardoor sommige scènes louter een uitbeelding worden van de veelgehoorde clichés over de schadelijke effecten van nieuwe media. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer één van de personages haar smartphone verliest en daarmee ook het noorden kwijtraakt of wanneer één van de personages bijna crasht aan een schadelijke bug. In zulke scènes verliest de humor zijn scherpte, wordt bijna gratuit gemikt op de lach. De absurde humor en de groteske uitvergroting waarmee Di Marino haar onderwerp omklemt, zijn echter herkenbaar de hare en vertalen zich meestal toch in frisse en verkwikkende dialogen, waarin de acteurs, met hun sappige accenten, onthecht en vervreemd van elkaar heen-en-weer pingpongen over de meest banale zaken of totale doch spitsvondige onzin uitkramen. Cerebriraptor is dus en effet wel degelijk een zwartgallige mop, maar een mop die af en toe jammerlijk zijn pointe mist.

recensie
Leestijd 4 — 7 minuten

#155

14.12.2018

14.03.2018

Elke Huybrechts

Elke Huybrechts is Master in de Nederlandse Taal- en Letterkunde en studeerde Theaterwetenschappen. Ze is redacteur bij Kluger Hans, dramaturge van Cie DeSnor en lid van de grote redactie van Etcetera.

recensie