abonneer

#183

08.09.2026

—

14.01.2027

Nieuwsbrief

Advertenties

Christophe Van Gerrewey

Christophe Van Gerrewey is schrijver van essays, verhalen, romans. Hij is tevens onderzoeker, docent, en criticus in het domein van Architectuur en Stedenbouw.

A Day is a Hundred Years – Jozef Wouters/Damaged Goods & Toneelhuis

Schuins beziend

In het werk van Jozef Wouters (1986) staat ruimte centraal, en de ruimte van het theater – scenografie – in het bijzonder. In Decoratelier, een voormalig fabriekspand in Molenbeek, worden onder zijn leiding sinds enkele jaren tribunes en decors gebouwd, maar de plek is ook omschreven als ‘een radicaal inclusieve publieke ruimte zonder vaste agenda die diverse artistieke gemeenschappen en buurtbewoners zich konden toe-eigenen’. Wouters’ recentste voorstelling, A Day is a Hundred Years is een onverbloemde hommage aan de plek die hij zelf in het leven heeft geroepen.

4:48 – Sara De Bosschere & de Roovers

Denkend aan zelfmoord

‘4:48 Psychosis’ is een theatertekst van nauwelijks vijfduizend woorden, voor het eerst opgevoerd in 2000, en sindsdien hedendaags repertoire geworden. Het laatste stuk van Sarah Kane (1971-1999) is zowel gedetermineerd als onbepaald. De auteur pleegde zelfmoord, wat de tekst tot een afscheidsbrief lijkt te maken, maar tegelijkertijd is er geen regieaanwijzing – alleen woorden, in een typografie bepaald door insprongen, witregels, tussen haakjes aangegeven stiltes en streepjes die dialoog suggereren. In de uitvoering van Sara De Bosschere & De Roovers wordt ‘4:48 Psychosis’ een toespraak, als een monologue intérieur die voortdurend tot een gesprek wil transformeren.

3ird5 @ w9rk – Anne Teresa De Keersmaeker & Radouan Mriziga / Rosas & A7LA5

Comment vivre ensemble

Aan de start van 3ird5 @ w9rk gaat al een choreografie vooraf, zoals dat nog een tijdje bij voorstellingen het geval zal zijn. In de grote tuin van het Maison des Arts – een onwaarschijnlijke aanwezigheid, midden in Schaarbeek – kiezen groepjes gemaskerde toeschouwers voorzichtig een plek uit, op het gras, op een bank of op klapstoeltjes, rondom een rechthoekig leeg waterbassin met fontein, en op voldoende afstand van elkaar.

Joueurs / Mao II / Les Noms – Julien Gosselin & Si vous pouviez lécher mon coeur

De gevangenis van de taal

Julien Gosselin heeft met zijn gezelschap een bewerking gemaakt van drie romans van de Don DeLillo: Players (1977), The Names (1982) en Mao II (1991) – drie afzonderlijke boeken die door Gosselin tot een trilogie zijn samengevoegd. Inhoudelijk worden de romans nagevolgd: personages, woorden, gebeurtenissen en locaties blijven identiek. Poëticaal zijn er echter grote verschillen.

Superleuk, maar voortaan zonder mij – Wunderbaum

Je hoeft er geen oordeel over te hebben

Nergens wordt het verschil tussen mensen zo duidelijk als wanneer ze zich amuseren. Het spreekwoord ieder diertje zijn pleziertje betekent volgens Wikiquote: ‘iedereen vermaakt zich op zijn manier (je hoeft er geen oordeel over te hebben)’. Dat laatste is makkelijk gezegd, en dat ondervond ook David Foster Wallace toen hij op invitatie van Harper’s Magazine in 1995 deelnam aan een luxecruise van één week langs de Caraïben. Een centrale vraag in zijn werk – hoe kunnen we begrip opbrengen voor mensen, ook wanneer we op het eerste zicht niets met hen gemeen hebben? – stelt zich eveneens in deze tekst.

Democracy in America – Romeo Castellucci & Socìetas

Democracy in America presenteert de evolutie van het politieke systeem in de VS als exemplarisch voor de manier waarop de westerse wereld geprobeerd heeft om de verhoudingen tussen individu en maatschappij in goede banen te leiden. Slaagt de verlichtingskritiek van Castellucci erin accuraat te reageren op de politieke ontwikkelingen van de laatste jaren?

SuperBodies

Expo

In 1978 schreef Susan Sontag in haar dagboek (dat in april jongstleden bij Penguin Books is verschenen): ‘Only by understanding body as a machine do we give human beings their humanity.’ Het is een paradoxale overtuiging: hoe kunnen mensen menselijk worden als ze met machines worden vergeleken? Worden lichaam en geest dan niet op een fatale, ouderwetse en religieuze manier gescheiden? In zekere zin wel – maar Sontag benadrukte dat het lichaam een machine is, en niet de geest: het lichaam werkt, draait, produceert, functioneert of hapert – en het doet dat volgens eigen wetten, die we nooit helemaal kennen, hoogstens kunnen bijsturen, en slechts beperkt kunnen negeren. Als het lichaam een machine is, dan zijn we allemaal, vierentwintig uur per dag, tot onvoorspelbaar bandwerk veroordeeld.

Het verwelken van de romantiek

Gregoria van KVS, Ro Theater en Bart Meuleman

Pas negen jaar na zijn overlijden verscheen van Maurice Gilliams de nooit helemaal voltooide roman Gregoria of een huwelijk op Elseneur. Meer dan veertigjaar lang had de grote Antwerpse schrijver aan dit boek over een ongelukkig huwelijk gewerkt. Bart Meuleman bewerkte het voor een productie van de KVS en het Ro Theater en legde er – zo betoogt Christophe Van Gerrewey – de onderhuidse mechanismen van bloot.

De keizer van het verlies, De koning van het plagiaat, De dienaar van de schoonheid -Jan Fabre/Troubleyn

Jan Fabre heeft met De dienaar van de schoonheid een voorlopig sluitstuk gezet op zijn reeks ‘monologen voor een man’. Die man is Dirk Roofthooft: in 1994 vertolkte hij De keizer van het verlies, in 1998 De koning van het plagiaat. Samen met de creatie van het derde deel werden het afgelopen voorjaar de eerste twee stukken hernomen.

Ibsen³

Anatomie. 10 jaar slachten

Boek

Niemand zal ontkennen dat het bijwonen van een theatervoorstelling buitenshuis gebeurt. Het theater, de dans en de performance zijn de laatste artistieke bastions van de werkelijkheid. Elke kunstvorm heeft aan het begin van de eenentwintigste eeuw een perfect surrogaat gevonden – architectuur het beeld, film de dvd, beeldende kunst het boek, muziek de cd – dat ervoor zorgt dat we de woonkamer niet meer moeten verlaten om van kunst te genieten. Alleen theater blijft buiten achter, materieel, driedimensionaal en onreduceerbaar. Of niet? Het boek dat bij uitgeverij Lannoo verscheen naar aanleiding van het tienjarige bestaan van het Mechelse gezelschap Abattoir Fermé laat het alleszins vermoeden.

Adams appels

Olympique Dramatique & Dominique Pauwels (Toneelhuis/ lod)

Al tien jaar lang maakt het Antwerpse spelerscollectief Olympique Dramatique theater – zoniet volgens een formule, dan toch met een aanpak. Het uitgangspunt is nagenoeg altijd een groep mensen, samengebracht in de ruimte en in de tijd, waarbinnen een conflict ontstaat. Dat conflict is ‘oud’ en ‘echt’: het vindt aansluiting bij de grote verhalen van de twintigste eeuw, eerder dan bij de dagelijks veranderende probleempjes van de vroege eenentwintigste eeuw. De Krippel en The Lieutenant of Inishmore bijvoorbeeld gingen over de Ierse zaak, de strijd van de IRA en het ermee gepaard gaande geweld. In hun bewerking van De Geruchten van Hugo Claus werd de breuk van een jongeman met een Vlaamse dorpsgemeenschap geënsceneerd. En ook in de televisiereeksen De Parelvissers en Van vlees en bloed, waaraan slechts enkele acteurs van Olympique Dramatique meewerkten maar die in een gelijkaardige sfeer baadden, stond het contrast tussen oude waarden, zwijgzaamheid en beroepseer, en jonge vrijheid, ironie en relativisme centraal. Olympique Dramatique recycleert dus harde kernen uit de geschiedenis, en maakt er snelle, jeugdige en – zoals dat dan heet – hilarische voorstellingen mee. Ze gieten een even bijtend als in het oog springend zuur over een huis clos-situatie, en kijken dan samen met het publiek naar wat er overblijft – naar wat niet weg te werken valt en naar wat niet om mee te lachen is. Geldt dat ook voor hun laatste voorstelling? Wat rest er na hun bewerking van Adams appels, de film van de Deense regisseur Anders Thomas Jensen uit 2005?

‘We hebben theater nodig’

Achttien jaar State of the Union

De Sloveense filosoof Slavoj Zizek maakte onlangs een categorisering van de verschillende houdingen die de laatste  jaren terug te vinden zijn in het ‘kritische’ denken. Op basis van dat raamwerk las Christophe Van Gerrewey de op Het Theaterfestival in Vlaanderen uitgesproken States of the Union sinds 1990 – niet toevallig het jaar na de val van de Berlijnse Muur.

We hebben een/het boek (niet) gelezen – STAN, Discordia, De KOE, Dood Paard & Willem de Wolf

Thomas Mann zou het ongeveer zo omschrijven: ‘om een doodsimpele toedracht niet kunstmatig te vertroebelen, en een eenvoudig oordeel niet oneindig in te wikkelen, is het niet nodig om meer ruimte in beslag te nemen voor iets dat niet veel tijd nodig heeft: de makers van deze theatrale bewerking van De Toverberg hebben het boek wel degelijk erg goed gelezen.’ Als de toeschouwers dat ook hebben gedaan – en het gaat tenslotte om één van die boeken die men gelezen moet hebben – valt er voor alle betrokken partijen erg tegenstrijdig plezier te beleven aan We hebben een/het boek (niet) gelezen.

Minnelijke voorwerpen

Om kritiek te bedrijven moet je van kunst houden. Maar hoe kun je de liefde voor een kunstobject beschrijven als de kritische afstand tussen liefhebber en geliefde implodeert?

Zeit: Gegenwart

Over Paul Scheerbart. Of waarom de moderne mens zich niet kan concentreren op de toekomst

In de korte maar onuitputtelijke tekst Erfahrung und Armut uit het historische jaar 1933, citeert Walter Benjamin een zin uit de roman Lesabéndio van zijn Duitse ‘voorganger’ Paul Scheerbart: ‘Jullie zijn allen zo moe – en dat komt alleen maar omdat jullie niet al jullie gedachten op een heel eenvoudig maar grandioos plan concentreren.’1

Het dubbele verlangen van het theater

Het dubbele verlangen van het theater

Hoe zit het met het voorspel in het theater? Hoe verleidelijk is de architectuur? En wat met de Proustiaanse theaterbeleving nu er geen sprake meer is van het sociale schouwspel van de ‘noblesse’? Christophe Van Gerrewey etaleert het spel van kijken en bekeken worden, in een persoonlijk traject van de nimfen van de bourgeoisie, tot de eis naar polyvalentie in de theaterzaal vandaag.