Jan Lauwers

Leestijd 4 — 7 minuten

Recht van antwoord: open brief aan Barbara Van Lindt

De #metoo-beweging ligt me na aan het hart. Ik ben altijd voorstander van kritisch denken en handelen. Ook burgerlijke ongehoorzaamheid draag ik hoog in het vaandel. Ik leid Needcompany op een zeer open manier en ons huis in Molenbeek, bekend als MILL is een open huis met veel deuren en nog veel meer mensen. We werken hier grensoverschrijdend in de goede zin van het woord. Uw brief ontstelt me. Als we het westers canon in vraag moeten stellen en de westerse door mannen gemaakte kunst willen bekritiseren, moet dat erg zorgvuldig en met veel liefde gebeuren. Een nieuwe vorm van iconoclasme in onze wel erg vervuilde maatschappij is niet de oplossing en is bovendien gevaarlijk want hooi op de vork van de vele reactionaire krachten die verdraagzaamheid haten.

U schrijft dat u naar ‘Oorlog en terpentijn’ bent komen kijken. U schrijft dat u op het tweede balkon zat. Mijn excuses voor deze slechte plaats. Waarschijnlijk hebben mijn medewerkers en de Toneelhuisverantwoordelijken uw naam niet geconnoteerd met het geweldige DAS Theatre. U had met uw titel recht op een plaats op de eretribune. Ik zal de verantwoordelijken hier ernstig over aanspreken.

Al bijna veertig jaar werk ik in de theater- en danswereld. Ik ben opgegroeid in een tijd en omgeving waarbij gendergelijkheid erg in de mode was, als tegenreactie op een ongehoord conservatisme waarin homoseksuelen nog chemisch gecastreerd werden. Begin de jaren ‘70 droegen we uniseks-kleren. Ik ging naar een katholieke school op hoge hakken, met oogschaduw en nagellak. Men vond dat soms aanstootgevend, maar meestal grappig. Ik speel graag de nar. Nu ook nog. Maar nu leven we in een tijd waarin een man op hakken met oogschaduw niet meer kan rondlopen in Brussel zonder ernstig aangerand te worden. Daarom maakt uw schrijven mij droevig. U zegt niets over het feit dat Viviane De Muynck, als vrouw, dit mannenverhaal vertelt. Dat ik mijn visie op het boek heb laten leiden door de moeder courage-figuren die er in verdoken zitten. Ik heb de engel van de geschiedenis geïntroduceerd, fenomenaal vertolkt door Grace Ellen Barkey. Ik heb altijd vrouwen de hoofdrol gegeven in mijn eigen strijd voor gelijkheid. Ik heb ‘De kamer van Isabella’ geschreven om een nieuwe grote vrouwenrol de geschiedenis in te schrijven. Het was ambitieus, maar het is wel gelukt! Isabella Morandi heeft, vormgegeven door Viviane, ontzettend veel mensen ontroerd en heeft zowat alle prijzen in de wacht gesleept. Ik heb Macbeth laten spelen door een vrouw. Enfin, ik kan nog lang doorgaan. Ik heb het geluk dat ik altijd heb mogen en kunnen werken met zeer sterke vrouwen!

U schrijft ‘de net niet doorzichtige kostuums’. Ze zijn gemaakt uit oude legerkostuums die combat-proof zijn en totaal niet doorzichtig. U zegt iets over jarretelles. Het zijn leren bevestigingsriemen. Ik was het niet eens met die broek, omdat ik dat nogal wat aandacht vond opeisen. Maar kostuumontwerpster Lot Lemm overtuigde me met het argument dat een bepaalde vorm van Eros naast Thanatos voor haar noodzakelijk was. Danseres Mélissa Guérin vond het prachtig. Wie ben ik dan om niet toe te geven? De mannen, waarover u niets zegt, hebben dezelfde kleren aan met dezelfde cuts, maar zijn veel naakter. Vindt u de deltaspieren van Mohamed Toukabri niet even mooi als de dijspieren van Sarah Lutz? Of bent u zelf niet een seksistische analyse aan het maken? Over jarretelles gesproken, toen Viviane De Muynck, reeds in de vijftig, in lingerie met jarretelles een monoloog deed in ‘The Snaksong Trilogy’, kreeg ze vele negatieve commentaren over haar lichaam. Dit was in de jaren ’90. Om maar te zeggen dat we de strijd al langer voeren en de vernederingen die dansers en acteurs steeds weer moeten ondergaan van zowel recensenten als publiek soms echt pijn doen. Ik schrijf dit alles aan u, snel en misschien niet helemaal doordacht, maar ik ben droevig. Niet om wat u over mijn werk een beetje ‘lelijk en lichtjes ridicuul’ schrijft, maar omdat ik aan mijn kinderen denk. Aan het prachtige Kuiperskaai. Door een steeds groter wordende reactionaire toon zal mijn dochter Romy Louise, die reeds meermaals heeft bewezen een zeer gedreven actrice te zijn, als hoer worden uitgescholden, als ze beslist naakt te zijn op de scène, zal mijn zoon Victor die zeer intense, en vaak erotische gedichten schrijft aan zelfcensuur moeten doen en zijn eigen boeken verbranden omdat de nieuwe vorm van ‘vreihijd’ de publicatie ervan anders niet zal toestaan. Nu reeds krijgt Lisaboa Houbrechts, de regisseuse van het gezelschap, enkele mails toegestuurd van organisaties die hun nieuwe voorstelling ‘Hamlet’ willen programmeren op voorwaarde dat er geen naaktbeelden in voorkomen… Gisteren is er nog een dappere vrouw hardhandig van het podium gesleurd in BOZAR omdat haar performance obsceen bevonden werd. Ik hoop dat de CEO Paul Dujardin snel een naaktfeest organiseert. Ik kom dan zelf wel niet, want ik loop niet graag naakt rond. In mijn voorstellingen zie je dan ook heel weinig naakt. En als er naakt te zien is, is het altijd de keuze van de performer zelf.

Toekomstbeeld: We zijn in 1500. Michelangelo, de grote kunstenaar en notoire homoseksueel, wandelt zoals elke ochtend naar zijn atelier. Hij staat altijd even stil op de Piazza della Signoria (what’s in a name) om te kijken naar de voetballende jonge knaapjes. Zijn oog valt op Ricardo, een jonge puber met een perfect lichaam. Hij vraag de jongen of hij wat centjes wil verdienen. De jongen aanvaardt het voorstel van de vijfentwintigjarige Michelangelo om model te staan voor een nieuw werk. Hij vraagt of Ricardo zijn lendendoekje wil uitdoen en achteloos over zijn schouders wil zwieren. ‘Dat is de houding!’ Blij begint hij te schetsen.

Hij werkt er maanden aan, en de onbesneden nog maagdelijke penis van de mooie jongeling kapt hij met veel liefde en verzuchtingen. Op een dag krijgt hij bezoek van zijn opdrachtgevers. Ze kijken naar het beeld genaamd ‘Ricardo’. Ze zijn erg geschrokken en willen hun opdracht intrekken. ‘Een homobeeld! Een schande.’ Maar gelukkig is de baas van het gezelschap een fijnzinnig en geslepen man. Hij heeft de oplossing. ‘Michel,’ zegt hij, ‘dat lendendoekje over zijn schouders, dat maakt het beeld zo erotisch. Kan hij niets anders in zijn hand houden?’ Michelangelo denkt snel na, wil ook zijn opdracht niet verliezen, en antwoordt: ‘Ik weet het, ik maak er een slinger van en noem het David!’ Iedereen opgewekt naar huis.

Het beeld zelf is pas vernietigd in 2034 toen een alliantie tussen de Lega Nord en Het Nieuwe Moslimzusterschap de macht had over de stad. Ze hadden de kindercrèches en de openbare bibliotheken al gesloten en kwamen overeen dat ze het vervelende homobeeld zouden vernietigen in ruil voor een hoofddoekverbod in de hele stad.

open brief
Leestijd 4 — 7 minuten

Jan Lauwers

Jan Lauwers is een multimediale kunstenaar. Sinds de jaren 1980 werd hij voornamelijk bekend met zijn theaterwerk, eerst met Epigonentheater zlv, vervolgens met het gezelschap Needcompany, opgericht in Brussel in 1986.

open brief