© Thomas Dhanens

Zero Feet Away – Tibau Beirnaert & Laurens Aneca / CAMPO & detheatermaker

In de solovoorstelling Zero Feet Away volgen we een naamloze shapeshifter (Tibau Beirnaert) die alles uit de (verkleed)kast haalt om indruk te maken op hun anonieme dates die die in kille chatruimtes ontmoet. Wat volgt is een opeenvolging van vunzige berichtjes en make-overs, steeds op maat van de verlangens en de fantasieën van de persoon aan de andere kant van het scherm. Maar wat wilt de shapeshifter nou zelf? En misschien nog wel belangrijker: wat willen makers Beirnaert en Laurens Aneca hun publiek meegeven?

Een norse man wacht ons op wanneer we de zaal betreden. Met gespreide benen zit hij op een bankje aan de linkerkant van de scène en kijkt hij verveeld naar het publiek. Hij draagt zwarte badslippers en heeft een beige handdoek om zijn middel gewikkeld​​, alsof hij in een sauna zit. Op eerste gezicht is er weinig opvallends aan zijn uiterlijk: hij is gespierd, getatoeëerd en intimiderend — een ‘echte vent’. Maar hoe langer hij op het podium staat, hoe meer de gemaaktheid van zijn verschijning begint op te vallen. De tatoeages zijn niet op zijn huid aangebracht, maar gedrukt op een transparante shirt en zowel zijn bruine haren als zijn baard hebben een vreemde, synthetische glans. Hij lijkt bijna op een pop uit een antropologisch diorama.

Dit ongemakkelijk gevoel wordt benadrukt door zijn omgeving. Niet enkel is het podium op het bankje en de metalen paal aan de rechterkant na leeg, er wordt op het scherm achter de decorstukken een korrelig zwart-wit beeld geprojecteerd van een vervallen villa. Ook het omgevingsgeluid biedt weinig geruststelling. Wanneer de man zijn plaats op de bank verlaat en in een Tarzanachtige houding aan de paal gaat hangen, klinkt er verontrustend getik van druppelend water. Het geluid gaat onverbiddelijk door wanneer hij afdaalt en opzichtig aan zijn kruis en baard begint te krabben. Zijn handelingen zijn zowel wansmakelijk als aanstekelijk: hoe langer hij zijn gezicht streelt en krabt, hoe meer je eigen huid begint te kriebelen.

De besmettelijkheid van zijn handelingen houdt echter op zodra zijn baard loskomt en op de grond belandt. Niet veel later volgt zijn bruine haardos, samen met zijn tattoos en zijn gewatteerde onderbroek. Terwijl de man zijn huid afschudt, verandert zijn gedrag. Voor ons staat niet langer een uithangbord van machismo, maar een kaal, kronkelend wezen.

Zero Feet Away is de tweede voorstelling van duo Tibau Beirnaert en Laurens Aneca. Waar hun vorige samenwerking F A G G O T S de queeroverlevers op een verweggelegen planeet volgde, plaatst Zero Feet Away een buitenaards wezen op aarde. Dit wezen probeert zich een weg te banen in een wereld waar intimiteit niet langer uitsluitend in het echt beleefd wordt, maar gemedieerd wordt door algoritmes, apps en chatrooms. Het stuk is dan ook geheel opgehangen aan een reeks afspraakjes die het wezen – alias ‘Hunting4Luv’ – via een ongenoemde chatruimte regelt. Het publiek kan via de projectie deze gesprekken volgen en ziet tegelijk de reacties van Hunting4Luv wanneer de berichtjes binnenkomen.

Jagen in digitale tijden

Hunting4Luv’s eerste date heeft als username Liv3Al0n3. Hun gesprek begint relatief beleefd: Liv3Al0n3 geeft Hunting4Luv complimentjes en vraagt hoe het met hen gaat. Deze keurige prelude is echter van korte duur. Wanneer Hunting4Luv zegt dat die 22 is, wordt Liv3Al0n3 tot op het gênante af enthousiast: ‘Amper een vrouw! Ik heb altijd al een jonger meisje willen neuken. Wil je afspreken?’

Eenmaal Liv3Al0n3 zijn locatie deelt, gaat Hunting4Luv aan de slag. Het wezen trekt een van de vloertegels open en begint er attributen uit te halen. Stuk voor stuk assembleert die een nieuwe persona: met haar lange haren, ingesnoerde taille en stijve jurk is ze het tegengestelde van de viriele figuur die ons verwelkomde. De reptielachtige shapeshifter maakt plaats voor een stijlvolle jonge vrouw en de geprojecteerde chatruimte wordt vervangen door een bushalte in gepixelde grijswaarden. Hunting4Luv’s kalme elegantie staat op gespannen voet ​​met het ordinaire gezoem van de bus, het geluid van passagiers die haar nafluiten en het troosteloze straatbeeld dat achter haar voorbijkruipt. Terwijl ze geduldig aan haar halte wacht, lijkt ze zich daar zelf weinig van aan te trekken.

Wanneer ze Liv3Al0n3’s woning bereikt, instrueert deze haar via de chatruimte om te douchen. Hunting4Luv schrikt niet op van zijn verzoek en volgt zijn instructies. Haar jurk en zwarte hakken vervoegen de baard, handdoek en pruik van Hunting4Luv’s eerste gedaante op de vloer. Tegen de achtergrond van een krakkemikkige badkamer wrijft Hunting4Luv haar spieren los onder een onzichtbare waterstraal. Het aanhoudende metallisch getik versnelt tot een samba-achtig ritme dat zowel zwoel als onheilspellend is. Als kijker houd je je hart vast. Je hoopt niet te zien te krijgen hoe het douchende wezen aangevallen of anderszins belaagd wordt door de anonieme chatter. De tegengestelde gedachte primeert echter ook: wat als het wezen weer transformeert en zich tegen Liv3Al0n3 keert zodra hij het podium betreedt? De dreiging blijft echter uit. We krijgen Liv3Al0n3 nooit te zien en Hunting4Luv’s vrouwelijk persona verdwijnt even snel als ze verscheen.

De cyclus is klaar om te herbeginnen. De shapeshifter is weer kaal en naakt wanneer die aan de praat raakt met H0TT0P, een man met een voorkeur voor blonde sadboys. Ook voor deze beschrijving heeft Hunting4Luv een vermomming klaarliggen. Naast een vuilbak in een park wacht Hunting4Luv op H0TT0P, die hem vraagt zijn broek alvast uit te doen. Met zijn blote billen naar het publiek wacht de sadboy op zijn date. Die komt echter nooit opdagen. Wanneer de shapeshifter ditmaal hun kostuum uittrekt, valt er teleurstelling in hun bewegingen te lezen, alsof elke spier zich bewust is van de vernedering die ze net meemaakten.

“Beirnaert’s spel verraadt een diepgaande, doorleefde kennis van de lichamelijke signifiers die van een persoon een herkenbaar, gegenderd individu maken – een karakterstudie die alle lof verdient.”

De manier waarop alledaagse bewegingen zoals het uitdoen van een shirt door Beinaert beladen worden met emotie is op zijn zwakst gezegd indrukwekkend. Hetzelfde geldt voor het gemak  waarmee die van de ene in de andere gedaante overgaat. De grens tussen het wezen en hun vele gedaantes is altijd merkbaar: op het ene moment kijk je naar een alien die vaag iets weg heeft van de velociraptors in Jurassic Park, op het andere moment kijk je naar een fully functioning human. Beirnaert’s spel verraadt een diepgaande, doorleefde kennis van de lichamelijke signifiers die van een persoon een herkenbaar, gegenderd individu maken – een karakterstudie die alle lof verdient.

Desolaat genot

Zo haalt Beirnaert weer een volledig nieuwe gedaante van onder de planken tijdens het chatten met DailyDoseofD, Hunting4Luv’s voorlaatste gesprekspartner. ‘Gesprekspartner’ is echter niet geheel het juiste woord. Bij het zien van Hunting4Luv’s profiel, stuurt DailyDoseofD hen een reeks expliciete berichten waarin hij beschrijft hoe hij seks met hun wilt hebben (‘Ik wil jouw boypussy. Je zult mijn sletje zijn.’). Hunting4Luv hoeft zelfs niet te antwoorden voordat DailyDoseofD zijn adres deelt. Opnieuw kleed Hunting4Luv zich naar de fantasieën van DailyDoseofD — androgyn en seksueel beschikbaar — en opnieuw wordt hun ontmoeting niet getoond.

In plaats daarvan brengt Beirnaert een indrukwekkende paaldanschoreografie waarbij die steeds meer onderdelen van hun kostuum uittrekt en op de grond gooit. Ondertussen heeft zich als het ware een kerkhof aan afgedankte identiteiten gevormd rond de paal, elk hoopje kleren een hoopje mens. Ook zoals bij deze voorgaande dates primeert er een gevoel van onveiligheid. Hunting4Luv bevindt zich niet enkel in wat op een kelder lijkt, maar wordt doorheen de dans steeds ademlozer. Het is onduidelijk of deze ademhalingen op genot of pijn wijzen, een grens die niet opgeklaard zal worden.

Het laatste gesprek dat we te zien krijgen is dat met MidnightMelody, die Hunting4Luv uitnodigt op een orgie. Wanneer het wezen om instructies vraagt laat MidnightMelody de shapeshifter de keuze: ‘Kom zoals je wilt.’ Het resultaat is een latex, spage-age fit compleet met drieledige helm, hoefachtige schoenen en plastic tentakels. Hunting4Luv moet ditmaal niet ver reizen om op hun bestemming aan te komen. De lichten gaan aan en de shapeshifter richt zich tot het publiek. Voor het eerst horen we hun spreken. In tegenstelling tot wat de voorbije dans, chatberichten en kostumeringen lieten vermoeden, heeft hen een zachte stem en een nerveus lachje. Het wezen is timide en ongemakkelijk terwijl die zichzelf voorstelt aan de ons, de orgie-gangers. Wanneer we niet antwoorden op hun vragen over het verloop van de orgie besluit de shapeshifter het initiatief te nemen: ‘Oke, dan zal ik beginnen.’

Zero Feet Away toont daten in het digitale tijdperk en in het bijzonder hookup culture als een beduidend vervreemdende, kille en eenzame ervaring. Het geluid dat Beirnaert begeleidt is hol en de ruimte die hen omringt te groot voor hun gestalte. Dit wordt niet verholpen door de onscherpe, grijze achtergronden die hun afspraakjes van elkaar differentiëren — de wereld waarin het wezen beweegt is guur en leeg, onbevolkt en geïsoleerd. Zelfs de chatruimte heeft iets ongemakkelijks: het is niet de felgekleurde sfeer van Tinder, Bumble, Hinge of Grindr, maar een kale interface die eerder doet denken aan hacken dan flirten.

Dit gevoel van galmende isolatie wordt echter niet gereflecteerd in de gedragingen van het wezen. De alien vormt zich naar de verlangens van hun partners. In feite doet die in hun meest basale vorm (kaal en naakt) denken aan een paspop die klaar is om aangekleed te worden door een ander. Dit betekent echter niet dat hun eigen verlangens onbeantwoord blijven. Zoals hun verbazing en onomwonden vreugde bij het lezen van de berichten laten zien, is hun verlangen het verlangen zelf. Je zou kunnen beargumenteren dat de bevestiging die het wezen door middel van deze interacties ervaart geen substantiële emotionele waarde heeft, maar tegelijk lijkt het wezen zelf dit niet zo te ervaren. Hen haalt genot uit het transformeren. Wat doet een shapeshifter ten slotte liever en/of beter? Hen hunkert naar liefde, jaagt er aldus hun username zelfs naar. Hen wilt gewild zijn, wilt behagen, ongeacht de prijs.

Spanning zonder bestemming

Dit is misschien dan ook waar Zero Feet Away niet geheel van de grond komt: de alien wilt gewild zijn, ongeacht de prijs, maar die prijs komt er nooit tegenover te staan. Hiermee wil ik niet zeggen dat de shapeshifter een lesje zou moeten leren of op hun plek gezet zou moeten worden, maar wel dat de opgebouwde sfeer toe lijkt toe te werken naar een climax die niet komt. Zero Feet Away slaagt er ongelooflijk goed in een dreigende sfeer op te wekken die steeds beklemmender wordt. Bij elk afspraakje bouwt de spanning op: Zal het wezen spreken? Zal er een tegenspeler verschijnen? Zal er iemand gewond raken? Elke scène voegt een laag bezorgdheid en onzekerheid toe die je als kijker voortdurend alert houdt.

Wanneer de ontknoping van het stuk echter aanbreekt — het wezen keert zich weg van de interface en spreekt het publiek aan — was deze alertheid bij nader inzien onnodig. De spanningsboog waar elk element (spel, decor, kostumering) zo doelbewust aan bijdraagt blijft onverzadigd in het luchtledige hangen op een manier die doet vermoeden dat we niet intentioneel op het verkeerde been zijn gezet, maar dat er bij de makers zelf onduidelijkheid heerste over wat Zero Feet Away precies moest zijn. De ontknoping voelt abrupt en beloont de nieuwsgierigheid die zo zorgvuldig opgewekt wordt helaas niet.

“De spanningsboog waar elk element (spel, decor, kostumering) zo doelbewust aan bijdraagt blijft onverzadigd in het luchtledige hangen op een manier die doet vermoeden dat we niet intentioneel op het verkeerde been zijn gezet, maar dat er bij de makers zelf onduidelijkheid heerste over wat Zero Feet Away precies moest zijn.”

Daarnaast wordt Zero Feet Away gepresenteerd als een onderzoek naar de digitalisering van seks, verlangen en intimiteit. De resultaten  van dit onderzoek blijven echter onscherp. Doorheen het stuk worden er observaties gemaakt, maar deze worden niet op een manier gearticuleerd die leesbaar genoeg is. Het vertrouwen dat in het publiek geplaatst wordt om de acties en omgeving van de shapeshifter te interpreteren is fijn, maar er ontbreken aanknopingspunten. Kijken we naar de emancipatie van de shapeshifter of volgen we een schrikwekkende alien die hun dates oppeuzelt? Is dit een lovesick wezen dat zich een weg moet banen in een harde wereld? Is het een cautionary tale of een oordeelloze slice of life? Een kritiek op het digitale tijdperk of is het misschien net een beaming ervan? All the above? Deze losse eindjes vormen een te grote kloof die de kijker zelf niet kan dichten.

Hoewel de spanningsboog niet wordt ingelost en thematische uitdieping uitblijft, is het belangrijk te benadrukken dat Beirnaert en Aneca met Zero Feet Away een enorm ambitieus werk neergezet hebben dat getuigt van een indrukwekkend oog voor detail, sfeer en spel. In een korte tijdspanne slagen ze erin een uniek en prikkelend universum te scheppen dat de perfecte achtergrond vormt voor Beinaerts eclectische performance. Ondanks de tekortkomingen maakt Zero Feet Away dan ook nieuwsgierig naar wat dit duo in de toekomst zal brengen, waarbij hun minutieuze aanpak hopelijk hand in hand zullen gaan met een meer uitgekristalliseerde verhaallijn en thematiek.

JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.

recensie
Leestijd 11 — 14 minuten

Paula Rodríguez Sardiñas

Paula Rodríguez Sardiñas is kunsthistorica, schrijver, onderzoeker en redacteur. Stukken van haar hand verschenen onder meer bij Etcetera, Glean, Metropolis M en rekto:verso.

NIEUWSBRIEF

Elke dag geven wij het beste van onszelf voor steengoede podiumkunstkritiek.

Wil jij die rechtstreeks in je mailbox ontvangen? Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!