© Kurt Stallaert / PixelxPress

Leestijd 4 — 7 minuten

WATCHAPP #3: IMKE – SKaGeN

Hoe dommer het verhaal, hoe groter de lol

Voor hun derde en meest ambitieuze ‘WatchApp’-productie riep SKaGeN de hulp in van schrijver Peter De Graef, director of photography Pieter Van Campe en een topcast met o.a. Barbara Sarafian en Filip Peeters. Het meest verrassende aan het resultaat is de interactie tussen publiek en ‘voorstelling’: net als bij tv-series is de helft van het plezier het gesprek met de andere toeschouwers in de digitale foyer.  

SKaGeN was er vroeg bij met het vinden van nieuwe theatervormen in tijden van lockdown. Hun eerste ‘WatchApp’- voorstelling Emmi en Leo ging reeds in mei van vorig jaar in première, nauwelijks anderhalve maand nadat de theaters voor het eerst dicht gingen. Als je een kaartje kocht kreeg je toegang tot een groeps-app waarop je vier weken lang de voorzichtige romantische toenadering van de hoofdpersonages kon volgen, als een hacker met voyeuristische neigingen. Het succes was groot, en het vervolg vond plaats op een speciaal ontworpen app, waar ook filmpjes en geluidsopnames van de hoofdpersonages op verschenen.

Met het recent verschenen derde deel Imke beweegt SKaGeN zich nog meer richting het maken van een volwaardige tv-serie: video en audio spelen dit keer een nog veel grotere rol. Dit keer volgen we een gezin in crisis: de vader (Filip Peeters) is ervandoor met een jongere vrouw, de moeder (Barbara Sarafian) is sterk vereenzaamd aan de drank geraakt en de volwassen kinderen (Lynn van Royen en Bjarne Devolder) proberen zo veel mogelijk afstand te houden van het drama (terwijl het titelpersonage, hun veel jongere zus Imke, er nog middenin zit). Als Imke een gezinsappgroep aanmaakt krijgen we in eerste instantie de verstoorde gezinsdynamiek gepresenteerd, waardoor Imke in eerste instantie het karakter van een psychologisch familiedrama heeft.

Al gauw voltrekt zich echter een nieuwe tragedie, waardoor Imke opeens in een thriller verandert; en als de plot twists zich in sneltempo beginnen af te wisselen lijkt het hoe langer hoe meer op het werk van onderbetaalde en overwerkte soapschrijvers. Alle geloofwaardigheid is na enkele dagen met de noorderzon vertrokken; de personages maken het soort onbegrijpelijke, destructieve beslissingen waarbij zelfs de karakters uit een slasher movie met hun ogen zouden rollen, plotontwikkelingen gaan tegen alle wetten van de logica in en regelmatig lijken de makers moedwillig simpele oplossingen te negeren om de serie nog maar even een paar dagen te rekken.

“Eigenlijk leent het script van Peter De Graef zich uitstekend voor een over-the-top-satire, zo volstrekt stupide zit het plot in elkaar.”

Eigenlijk leent het script van Peter De Graef zich uitstekend voor een over-the-top-satire, zo volstrekt stupide zit het plot in elkaar. Het volstrekte egocentrisme van bijna alle personages had aanleiding kunnen geven tot de aanpak van een serie als Succession of Veep, waarin sympathie voor de karakters ondergeschikt zou zijn gemaakt aan een soort queasy leedvermaak – een parodie op de desintegratie van het gezin als hoeksteen van de samenleving en de manier waarop het onderlinge gekibbel zelfs onder levensbedreigende omstandigheden de boventoon voert. Regisseur Matthijs F. Scheepers maakt echter geen duidelijke keuze in de speelstijl, die te dicht bij filmisch realisme blijft en daarom flink botst met de absurde verwikkelingen.

Omdat er geen dubbele betekenislaag in de regie is gelegd, is de manier waarop De Graef Marloes, de nieuwe vriendin van de vader, portretteert extra pijnlijk. Zij is een totale karikatuur, de verpersoonlijking van het clichébeeld van de homewrecker die totaal door het lint gaat als ze uiteindelijk aan de kant wordt gezet. Jennifer Heylen krijgt in haar schaarse tijd in beeld geen enkele ruimte om meer van haar eendimensionale personage te maken, en omdat het allemaal zo straight wordt gespeeld vervalt de voorstelling in een reactionair wereldbeeld waarin de nieuwe vriendin een bedreiging is van de heilige eenheid van het kerngezin – de vader moet worden vergeven, de ‘other woman’ moet uit de weg worden geruimd. Het is daarbij extra problematisch dat Marloes door de enige zwarte acteur in het ensemble wordt gespeeld, waardoor ook nog eens de code van het witte kerngezin ten opzichte van de gevaarlijke zwarte buitenstaander wordt onderstreept. Samen met het bizarre einde doet het vermoeden dat De Graef een veel absurdistischere voorstelling voor ogen had dan wat Scheepers ervan heeft gemaakt. Desalniettemin levert zijn rechttoe-rechtaan-aanpak ook een aantal ontroerende momenten op: vooral Lynn van Royen weet als dochter Eline de pijn van deel uit te moeten maken van zo’n verknipt gezin goed tastbaar te maken.

“Het geheime wapen van SKaGeN blijkt de digitale foyer, een Facebookgroep waarin de kijkers naar hartenlust kunnen speculeren.”

Bovendien maakt de vorm van Imke veel goed ten opzichte van de magere inhoud. De manier waarop de makers tekst-appjes met video en audio afwisselen is soms realistisch (videochats tussen personages, voice messages, memes) en soms expliciet niet (iedere dag wordt afgesloten met een soort montage van de personages waarin aanwijzingen zijn verstopt voor de goede opletter). Zo blijf je als toeschouwer flink op je hoede: waar kijken we nu precies naar? Wie heeft deze opnames gemaakt?

Maar het geheime wapen van SKaGeN blijkt de digitale foyer, een Facebookgroep waarin de kijkers naar hartenlust kunnen speculeren, meeleven en bekritiseren. Net als bij wekelijks uitgezonden televisieseries wordt het collectieve gesprek zo onderdeel van het werk: het memoreren van gedenkwaardige quotes, het speuren naar clues over het verdere verloop van de serie, het uiten van ongeloof ten opzichte van de steeds ongeloofwaardigere verwikkelingen – de gelegenheidsgemeenschap van toeschouwers maakt Imke tot een interactieve ervaring, waar deelname aan de discussie net zo belangrijk is als het kijken naar het werk zelf. De zwakke kanten van het scenario worden van de weeromstuit een voordeel: hoe stommer de personages handelen en hoe wanstaltiger de plotstructuur, hoe hoger het gevoel van collectieve beleving. Net zozeer als het verhaal zich in realtime afspeelt kun je simultaan de verwachtingen, gedachten en lachstuipen van de toeschouwers volgen.

Door een creatie en het gesprek erover allemaal in dezelfde omgeving te plaatsen maakt SKaGeN de discussie over het werk onderdeel van de voorstelling zelf. In tijden waarin we bijna allemaal nog van live theater verstoken zijn – en zeker van het gesprek in de bar achteraf – kan dat tellen. Maar zelfs afgezien van de huidige lockdownperiode opent het mogelijkheden voor een nieuwe relatie tussen theater en publiek, zeker als de volgende creatie het niveau van vermakelijke camp wat meer overstijgt.

JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.

recensie
Leestijd 4 — 7 minuten

#163

15.03.2021

31.05.2021

NIEUWSBRIEF

Elke dag geven wij het beste van onszelf voor steengoede podiumkunstkritiek.

Wil jij die rechtstreeks in je mailbox ontvangen? Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!