© Camping Sunset

Leestijd 6 — 9 minuten

Verslag van een collectief

Niet-bindende uitspraken over de werking van Camping Sunset    

Op de vraag van Etcetera wat het betekent om een ensemble te zijn, kan volgens Camping Sunset geen collectief statement volgen, alleen maar een resem veelstemmige en potentieel tegenstrijdige uitspraken. Een niet nader geïdentificeerd lid van Camping Sunset doet toch een poging.

Wij zijn Camping Sunset. Kijk, beste lezer: zoveel woorden zijn er nodig voordat een situatie complex wordt. Want het klopt niet. Wie deze woorden op papier zet, is niet écht Camping Sunset. Camping Sunset is een groep van ongeveer twintig toneelspelers, dramaturgen, productieleiders, theatermakers, regisseurs, schrijvers, performers, costumiers, kunstenaars, noem maar op. Zij hebben niet allemaal samen deze woorden op papier gezet. Voor u, lezer, spreekt één lid van deze groep. Ik ben een lid dat samen met een handvol anderen over deze tekst heeft gesproken, de poging samen iets te schrijven heeft gestaakt en nu op eigen houtje iets op papier probeert te krijgen. Over wat ik hier zeg hebben we geen compromis gesloten. We hebben er niet over vergaderd. En tegelijkertijd hebben we niets anders gedaan dan dat. 

Wie er op dit moment dan precies spreekt, doet er niet toe. Daarvoor dient het collectief. Dat Etcetera graag wil weten met hoeveel we exact zijn, kunnen we niet zeggen. Zo onduidelijk zijn we. 

“Wij kiezen er radicaal voor om een grote groep te zijn, horizontaal te werken en veel voor een publiek te spelen.”

De situatie is deze: Etcetera vroeg ons een statement te schrijven over wat het betekent een ensemble te zijn in de 21ste eeuw. Begrijpelijk. Zij bedrijven journalistiek. Zij willen een luid signaal, grote woorden, jonge wolven die de waarheid in pacht beweren te hebben, polemiek. We willen graag reageren met een statement. Maar weet al op voorhand, beste lezer, dat dit statement met haken en ogen aan elkaar zal hangen. Want om te beginnen spreekt hier geen collectief zich uit over het zijn van een collectief. Wij kunnen onmogelijk als groep zo’n tekst in elkaar boksen. We hebben er de tijd niet voor. We hebben er de energie niet voor. We hebben er niet genoeg Zoom-minuten voor. En bovendien: we weten het niet. Wil je al onze meningen over wat het betekent vandaag een collectiefensemble te zijn op een rijtje, dan kunnen we je ongeveer twintig statements geven. Die elkaar even goed zullen tegenspreken als bevestigen. Wel dus: bij deze krijgt u het mijne. (Spoiler: het is geen statement. Het is een verslag.)

© Camping Sunset

Langer spelen dan repeteren

De daden van ons collectief bestaan uit twee hoofdzaken: spreken over wie we zijn en doen wie we zijn. Dat laatste is helder. Met een groep net afgestudeerden en afstudeerders van de dramaopleiding in Gent besloten we om in twee weken tijd een voorstelling te maken en deze drie weken lang te spelen. En dat om allerlei redenen: vanuit een tekort aan speelkansen, met het vuur om zoveel mogelijk te spelen en ons op die manier te ontwikkelen als acteurs, om niet opnieuw een jaar lang een productie voor te bereiden die we vervolgens vijf keer kunnen tonen, maar meer voorstellingen in te plannen dan repetitiedagen, om een horizontale structuur te creëren waar we het allemaal voor het zeggen hebben, besloten we met een groep net afgestudeerden en afstudeerders van de dramaopleiding in Gent om op twee weken tijd een voorstelling te maken en deze drie weken lang te spelen. Misschien zou het een hit worden. Misschien zou er niemand naar komen kijken. We zouden het sowieso doen. 

We kozen (zonder er moeilijk over te doen) een repertoirestuk met een groot aantal gelijkwaardige rollen en voltrokken ons plan. Dit werd de voorstelling Zomergasten, zeventien keer gespeeld in de zomer van 2019. We besloten ons plan nog eens over te doen. In de zomer van 2020 zouden we opnieuw in twaalf dagen tijd een voorstelling in elkaar boksen en zeventien keer spelen. Dit werd de voorstelling Happiness. En in de zomer van 2021 verschijnen we opnieuw. Dan spelen we het stuk Ten oorlog van Tom Lanoye en Luk Perceval. Voilà. Wat ik net beschreef is wat we doen. Dat is helder. De buitenwereld trekt hier graag haar conclusies uit: wij zijn een groep die enerzijds radicaal kiest voor een grote bezetting en anderzijds voor repertoire. 

Dat van die grote bezetting is waar. Wij kiezen er radicaal voor om een grote groep te zijn, horizontaal te werken en veel voor een publiek te spelen. Qua methodiek hebben we eigenlijk maar één regel: de speelperiode is langer dan de repetitieperiode. Dat we voor repertoire zouden staan, blijkt uit onze daden so far. Dat we ooit misschien een woordeloze voorstelling maken of een nieuwe tekst (laten) schrijven, is echter niet onmogelijk. We weten het ook niet. Maar wat we doen is wie we zijn, zo blijkt. 

“Wij willen niet hermetisch te zijn, maar tegemoetkomend. Dat betekent dat sommigen ons theater ‘te F.C. De Kampioenen’ vinden.”

Camping Sunset steekt tot nog toe zijn kop boven water in de zomer. Vijf weken lang kunt u ons aan het werk zien, vijf weken lang is ‘wat we doen’ ook daadwerkelijk expliciet. Maar de rest van het jaar zitten we niet stil. Dit is de schaduwzijde van wat het betekent een collectief te zijn. Niet alleen de buitenwereld wil weten wie wij precies zijn, waarom we eigenlijk doen wat we doen en wat dat betekent. Wij willen dat zelf ook. Maar de realiteit is dat onze organisatie slechts iets langer dan een jaar bestaat, dat de agenda’s van ongeveer twintig kunstenaars rampzalig te combineren zijn en dat we bovendien allemaal zo goed als groen achter onze oren zijn. Dat ons gevraagd wordt een statement te schrijven over wat het vandaag betekent om een collectief te zijn, is dus als vragen aan een groep scholieren om overeen te komen wat het betekent om te leven. 

Wel kunnen we praten over wat we belangrijk vinden op de vloer: we vinden het namelijk essentieel dat een toneelspeler veel kan spelen om zich te ontplooien, zowel individueel als in samenspelen. We vinden het ook belangrijk een autonomie te eisen in wat we maken: om als speler niet louter uitvoerend te zijn, maar zeggenschap te hebben en een geëmancipeerd acteur te zijn (vind ik, hier zouden anderen uit de groep me mogelijk al tegenspreken en daar gaat het juist om). We willen de drempel naar ons publiek laag maken, dat wil zeggen: toneel maken waar een groot deel van de toeschouwers mee voort kan. Niet hermetisch te zijn, maar tegemoetkomend. Dat betekent dat sommigen ons theater ‘te F.C. De Kampioenen’ vinden. Dat betekent dat anderen blij zijn dat kwaliteitsvol theater ook eens een beetje F.C. De Kampioenen mag zijn. En anderen (mezelf incluis) vinden dat deze vergelijking totaal niet voor ons opgaat.

© Camping Sunset

Fluïde collectief

We willen theater maken dat een groep van, zeg maar, twaalf mensen (niet alle leden zijn bij iedere productie betrokken omwille van andere prioriteiten) in compromis kwaliteitsvol vindt. En we willen ons publiek uitnodigen om, samen met ons, het spelen te zien en te doen groeien. Daarom kan elke toeschouwer met zijn kaartje nog twee keer naar onze voorstelling terugkomen. Want ons theater maken we samen. Dat is duidelijk. 

Daarnaast vergaderen we erg vaak met deze groep. Die is dan overigens nooit volledig aanwezig. Een jaar lang hebben we het over wat we enkele weken in de zomer hebben gedaan en zullen doen. Dat blijkt allesbehalve evident: zo zijn er enthousiaste en bovendien fantastische spelers die de groep graag zouden vervoegen. We beseffen echter dat onze omvang, ook al is het onze kracht, ook een limiet kent om werkbaar te blijven. En dus moeten we een stop zetten op wie er deel van het collectief wordt en wie niet. We proberen wie wel deel is te identificeren aan de hand van allerlei voorwaarden, maar een duidelijk kader valt moeilijk gevormd: wat maakt het uit dat we allemaal aan de dramaopleiding in Gent zijn afgestudeerd? Wat maakt het uit hoeveel ervaring spelers hebben, wat ieders smaak is, in welke lichting iemand afstudeerde? Hoe bepaal je of je iemand in een erg grote groep opneemt of niet? Onze groep is bovendien erg wit op dit moment. Daar werden we op aangesproken en daar willen we wat aan doen. Hoe? Wie? Welke van net genoemde voorwaarden zijn dan van belang? Dit zijn erg moeilijke maar belangrijke gesprekken. 

“Het collectief van de 21ste eeuw is een fluïde collectief. Want de wereld beweegt zowel sneller als trager dan wij.”

Dat is wat het betekent vandaag een ensemble te zijn: praten met elkaar. Vraagstukken aangaan met elkaar. We worden voor onze volgende productie met een groot bedrag gesubsidieerd door de Vlaamse overheid. Hier kunnen we echter nog steeds niet iedereen correct mee verlonen. Hoe duurzaam is onze werking dan? En hoeveel ruimte nemen we in? Hoe voorkomen we dat we ons beginnen te gedragen als een instituut, eerder dan de groep hemelbestormers die we liever willen zijn? Hoe blijven we ons horizontaal organiseren, al maakt dat ieder gesprek erg ingewikkeld? Hoe maak je een statement over de betekenis van een collectief als we dat zelf bijlange nog niet weten? 

Als er een statement is dat ik zou willen maken over het ensemble, dan is het dat het collectieve zowel de grootste kracht in zich heeft (die alles de wereld waard maakt, echt waar), als dat het hard werken is. Collectief werken is zich continu herdefiniëren. Het collectief van de 21ste eeuw is een fluïde collectief. Want de wereld beweegt zowel sneller als trager dan wij. En iedereen heeft oordelen over elkaar, en veel, zeker in de kunstensector, nog voor groepen goed en wel gevormd zijn. En het is onze taak daarop te antwoorden, onszelf in de ogen te durven kijken maar vooral het plezier en de hoop te blijven toelaten in wat we doen. 

Wat we doen is wie we zijn, en dat is constant in verandering. Wij willen ons nog zo lang mogelijk niet vastleggen. En wat voor prachtige plek de theatersector ook is, het is er ook verschrikkelijk. Maar als we ergens op moeten vertrouwen is het dit: als er iemand daadwerkelijk op ons staat te wachten, dan zijn wij het op elkaar. Zowel binnen als buiten dit collectief.

JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.

opinie
Leestijd 6 — 9 minuten

#162

01.12.2020

14.03.2021

Camping Sunset

Iemand van Camping Sunset schreef deze tekst namens het volledige Camping Sunset.

RECENT VERSCHENEN

opinie

RECENT VERSCHENEN

NIEUWSBRIEF

Elke dag geven wij het beste van onszelf voor steengoede podiumkunstkritiek.

Wil jij die rechtstreeks in je mailbox ontvangen? Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!