Ik vond Slaap van Murakami tijdens een slapeloze nacht, een jaar of tien geleden. In het korte verhaal vertelt Murakami over een naamloze vrouw die al zeventien dagen lang geen oog dichtdoet. Het is niets medisch. Het is geen slapeloosheid zoals we die kennen — nee, ze voelt zich levendiger dan ooit. Ze leest Anna Karenina drie keer, eet onophoudelijk chocolade en drinkt cognac. Haar man en kind slapen diep en weten niets af van haar dubbelleven ’s nachts. Ze zijn tot de volgende ochtend niet wakker te krijgen.

De zeventien dagen in Slaap zijn fictief, ze zijn symbolisch — een mens zou immers sterven — maar de magisch-realistische wereld weerspiegelt een soort spiritueel verzet, een fase van bewustwording. Elke nacht kan een stadium zijn, zoals in een rouwproces of een revolutie. De naamloze vrouw leeft intenser dan ooit, maar ook: ze staat op de rand van verdwijnen.

Als fictie troost kan bieden, beeld ik me een theaterstuk in waarin de naamloze vrouw Melania Trump is die wakker wordt. Het personage belichaamt een uitgeputte, genegeerde first lady — levend maar leeg; functionerend, maar verwaarloosd. ’s Nachts ontdekt ze een tweede leven. De scène is volledig bedekt met wit geworden koraalriffen: we bevinden ons in een leeg wit huis. Ergens tussen het koraal ligt een tweede speler, die haar man Donald speelt, op een matrasje te slapen. Boven hem hangt een blok ijs. Een theaterspot doet het langzaam smelten. Het druppelt op de slapende Donald, die af en toe iets in de trant van ‘grab her by the…’ mompelt of roept. Melania kijkt toe en vertelt dat ze altijd dezelfde dialoog voeren.

De scène komt naarmate de dagen vorderen meer en meer onder water te staan. Melania is losgekomen van haar keurige omhulsel, haar kostuum ontknoopt, blootsvoets. Tijdens de zeventiende nacht vertelt ze dat ze nog steeds wakkerder is dan ooit. Ze drumt op het water en vertelt dat haar slapende zoon steeds meer op haar slapende man lijkt, en dat ze op een dag niet meer van hem zal houden. Het blok ijs is gesmolten. Donald drijft op een matrasje, maar slaapt nog steeds. Diepe subgeluiden maken kringen in het water op scène.

Melania vertelt dat ze in een auto zit en dat er twee mannen langs weerskanten de auto heen en weer schudden. De hele scène schudt. De aarde schudt. ‘Ze zijn mijn auto aan het omduwen’, zegt ze. Het einde is plots, ambigu, apocalyptisch. Slaapt ze? Sterft ze? Heeft het slapen van haar man de wereld tot een einde gebracht?

Plots zijn de spelers weg, de scène is verlaten. Er speelt, als door een autoradio, het nummer ‘I Go to Sleep’ van Anika. Het gebleekte koraal is ondergelopen. Er drijven wat dingen die de spelers hebben achtergelaten: een boek van Tolstoj, een matras, chocola en een oranje pruik.