Leestijd 3 — 6 minuten

Tussen overprikkeling en verveling

Redactioneel Etcetera 167: Schermtijd

Could I interest you in everything?
All of the time?
A little bit of everything
All of the time
Apathy’s a tragedy
And boredom is a crime
Anything and everything
All of the time

Wat je zonet las, is het refrein van het nummer ‘Welcome to the Internet’ van komiek Bo Burnham. Het lied komt uit zijn online­ show Inside, die hij integraal thuis schreef en opnam toen hij de afgelopen twee jaar net als zovelen van ons onvrijwillig veel tijd binnenshuis doorbracht. Het is een opeenvolging van sketches en liedjes die een breed scala aan thema’s aanraken. Rode draden door het geheel zijn Burnhams achteruitgaande mentale gezondheid en performativiteit op sociale media en het internet in bredere zin.

In ‘Welcome to the Internet’ vat hij treffend hoe we ons verhouden tot informatie en koopwaar. De wetenschap dat online alles 24/7 beschikbaar is, van kunst tot klaargemaakte maaltijden, pornografie en weetjes over elk mogelijk onder­ werp, lijkt ons naast kennis, plezier en comfort ook heel wat onrust te bezorgen. We weten dat instant gratification verre­ gaande gevolgen heeft voor ons brein en toch blijft de markt gretig inspelen op dit model van directe beloning. Aan de gevel van de depots van boodschappenbezorgdienst Gorillas prijkt trots de slogan ‘Need, Order, Get’.

Welke rol spelen de podiumkunsten in het tijdperk waarin een steeds groeiend deel van onze professionele, intieme en commerciële bezigheden zich afspeelt op onze elektronische apparaten? Van kunstenaars wordt vaak verwacht dat ze ‘buiten de tijd staan’ om ons gewone stervelingen een spiegel voor te houden. Maar hoe sta je buiten digitale technologie als je er zo afhankelijk van bent om je leven te leiden, je werk te maken en te verkopen? Kun je met andere woorden kritisch zijn over iets waar je middenin staat? Er zijn theatermakers die het proberen. Hun werk wordt snel benoemd als een genera­tioneel fenomeen; dan rijst de vraag wat dat precies betekent. Waren de in het theater behandelde thema’s pre-­internet dan zo universeel dat ze leeftijd en geletterdheid overstegen? Gaan vraagstukken rond identiteit en vervreemding niet voorbij aan de nieuwheid van het internet? Houden ze de mens niet al lange tijd bezig?

Wat opvalt in besprekingen van voorstellingen als Bartlebabe van Anna Franziska Jäger en Nathan Ooms, Giants van het Werktoneel of The Memeing of Life van Dinsdag.org, die gretig plukken uit onlinecontent, is dat de kritiek hoofdzakelijk gaat over de status en waarde van het geciteerde materiaal. Over de keuze om dergelijke referenties een lichaam te geven en voor een livepubliek te plaatsen wordt weinig of niets geschreven. Nochtans zou in de fysicaliteit een belangrijke sleutel kunnen liggen om voelbaar te maken wat al die beelden, memes en advertenties echt met ons doen. Het aanschouwen van einde­ loze re­enactments van YouTube­video’s, TikTok­filmpjes en Wikipedia­pagina’s leidt tot fysiek ongemak en mentale verve­ling, maar toch blijven we kijken. De frictie die hier voelbaar wordt, grijpen we in dit nummer aan om te reflecteren op het lichaam en digitaliteit.

Zullen we blijven samenkomen om naar dans, performance, opera, circus en theater te kijken en te luisteren? Het is vandaag meer dan ooit de vraag of de podiumkunsten hun haast mythische belofte het ‘laatste ritueel’ te zijn zullen blijven waarmaken. Maar net zo goed is het mogelijk dat deze visie op theater al voorbijgestreefd is, krampachtige nostalgie naar iets wat al onomkeerbaar gemuteerd is. Zoals Benny Claessens in zijn Artiesteningang in dit tijdschrift antwoordde op de vraag ‘Do you think the theatre will survive in the future?’: ‘Theatre should stop asking itself the question if it will survive. It should ask the question whether it is not already dead and if it is, why not be sexy zombies.

Hoe verhoud je je tegenover iets wat voortdurend in bewe­ging is? Moeten we nieuwe media volledig omarmen en de vruchten plukken van ons cyborgbestaan, of is de cyborg ook al oud nieuws? Het lijkt er sterk op dat het internet ons afleidt van wat echt cruciaal is, zoals de ecologische crisis en de rol die we daarin spelen. Een lichaam dat zich continu moet aanpassen en keuzes moet maken is een onrustig lichaam. Welk theater wordt vandaag en de komende jaren door en voor die overprikkelde lijven gemaakt?

JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.

artikel
Leestijd 3 — 6 minuten

#167

15.03.2022

14.05.2022

De kleine redactie (ed. 167)

De kleine redactie van Etcetera (ed. 167) bestaat uit Simon Baetens, Charlotte De Somviele, Sébastien Hendrickx, Ciska Hoet, Joachim Robbrecht en Esther Tuypens .

NIEUWSBRIEF

Elke dag geven wij het beste van onszelf voor steengoede podiumkunstkritiek.

Wil jij die rechtstreeks in je mailbox ontvangen? Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!