Euridike De Beul

Leestijd 2 — 5 minuten

Tegelijkertijd

In het hoofd van Euridike De Beul

Tijd. En binnen dat onvatbare uitspansel: sensitivitijd, traag verglijdende zinnelijkheid. Bij verkenning van die veranderlijke inhoud bevangt me de tussentijd. Stilte die betekenissen ontsluit en waarde verleent aan het voorgaande en het volgende. Een bewust gekozen freeze of een onbewust fluïdum, dat ons, uitvoerders, de mogelijkheid tot herschepping biedt. Na maanden werken in amper één uur een essentie neerzetten en hierin onze vrijheid nemen, stilte en tijd. Geen toeschouwer die me kan vatten in zijn spreek- en denktempo. Geen handig-slimme dialoog die me kan afleiden van m’n eigen prioriteit en fantasie.

Die onverweerwoordigheid resulteert in een meanderende, bijna hoorbare verbeelding. Misschien is theater daarom een van de laatste vrijplaatsen waar we medemeesterschap hebben over een andere tijdsbeleving. Wie zet nog iets in gang dat hij tijdens zijn leven niet meer afgewerkt ziet en wie wil iets afwerken dat door een vorige generatie in gang is gezet? Ik voel me op mijn best als ik me onder het oog van de toeschouwer kan afvragen: ‘Waar ben ik nu aanbeland?’ En op mijn slechtst als ik het exacte nastreef. Soms wil ik het scènebeeld en het publiek in mijn mentale ruimte trekken. Een toe-eigening van artisticitijd, plasticitijd.

Mijn behoefte aan imaginaire medecreatie werd me duidelijk bij het herbekijken van oude films. In de jaren zeventig kon de nationale televisie Ingmar Bergman nog in primetime opdringen aan deze verveelde tiener. Dat was vermoedelijk mijn eerste bewuste aanraking met onbegrijpelijke en toch onuitwisbare beelden. Jaren later, in een of andere troosteloze hotelkamer, begon mijn return to Bergman. Een versie zonder ondertitels leverde me over aan die trage beelden en raadselachtige dialogen. Hoe vaak heb ik niet verlangend zo veel moedeloze schoonheid bekeken en me laten meeslepen door die meedogenloos monotone, woekerende monologen, hoofd en laptop onder het laken. Opnieuw en opnieuw, in scènes en flarden, mijn eigen woorden toedichtend aan die personages. Drie zusters en een moederlijke meid, inwisselbare alter ego’s in een uitgesponnen mijmering over sterfelijkheid, wreedheid en troost. De ultieme therapie om mij te verlossen van de neiging tot letterlijkheid en opgelegde betekenissen.

Via deze sluipwegen (Marketa Lazarová van František Vláčil is nog zo’n film die in mijn ziel is gegrift) raakte ik doordrongen van het belang van de affectieve lading van de stem die het hele lichaam beroert. De stem als orgaan bestaat niet. Bergman is niet meer, maar via Viskningar och rop maant hij mij priesterlijk om via deze extremen – fluisteren en roepen – de juiste verhouding te vinden. Het vergt moed en een open vizier om met de normale spreekstem in één adem zielenroersel, intentie en stemgeving te vatten. Waarachtigheid valt zelden samen met het woord. Daarom hou ik van de combinatie zinsverbijstering en zonneklaarheid, en de adem die zich tegelijkertijd van beide losscheurt.

Maria Callas verwoordde het op haar manier: ‘Het brein is half leeg, de andere helft volkomen lucide.’ Zangpedagogische termen als ‘ademsteun’ en ‘het masker’ (met een gestuurde ademdynamiek de klank laten resoneren in de bijholten van het aangezicht) misleiden onze hersenen. Je kan een dynamisch proces niet beschrijven met statische begrippen. Voor mij moet techniek altijd ten dienste staan van de cluster ‘woord en gevoelslading’. Indien het niet mogelijk is beide te combineren, ga ik voor de gevoelslading, daar is nog schoonheid en opluchting mogelijk. Daarom hou ik van trage werkprocessen, zoals bij Peeping Tom, en van een pedagogie die de adem kan losweken van in woorden gevangen betekenissen.

In een tijdperk waarin snelheid intelligentie meer en meer inhaalt en affectieve betrokkenheid achter zich laat, kan theater een vrijplaats zijn waar begrijpen opengebroken wordt in een eindeloos herbegrijpen.

Je leest onze artikels gratis omdat we geloven in vrije, kwalitatieve, inclusieve kunstkritiek. Als we dat willen blijven bieden in de toekomst, hebben we ook jouw steun nodig! Steun Etcetera.

kunstenaarsbijdrage
Leestijd 2 — 5 minuten

#138

15.09.2014

14.12.2014

Euridike De Beul

Eurudike De Beul werkte als operazangeres samen met o.a. Graindelavoix en Opera Göteborg, en speelt binnenkort de hoofdrol in de thrilleropera The Medium – reconstruction of a murder) van Walpurgis. Sinds 2000 maakt zij deel uit van het dans- en theatergezelschap Peeping Tom, dat momenteel toert met Vader en in het Residentztheater München zal werken aan een nieuwe productie.