NTG- Station Service

Johan Thielemans

Leestijd 3 — 6 minuten

Station Service – NTG

KRONIEK – DE PAPIEREN MENSEN VAN ETCETERA

Over Gildas Bourdets werk als regisseur en als schrijver hebben wij in de voorbije jaren de lezer van Etcetera geregeld ingelicht. Hij weet dus dat “Le Théâtre de la Salamandre” in Tourcoing uitgegroeid is tot één van de leidende gezelschappen in Frankrijk en dat Bourdet, als schrijver, bezig is een poging te wagen om een hedendaagse vorm van komedie te scnrijven die én actueel is, én mikt op een breed publiek.

Bij Bourdet leeft nog de droom van het théâtre populaire. Met Station Service heeft hij geprobeerd verschillende thema’s uit het boulevardstuk te gebruiken en ze een heel andere dimensie te geven. Bij zijn arbeid als schrijver houdt hij sterk rekening met de uitzonderlijke kwaliteit van zijn acteurs. Als men een stuk van Bourdet ziet, vraagt men zich soms wel af of ze buiten die merkwaardige symbiose tussen een schrijver en zijn gezelschap nog wel dezelfde diepe werking hebben. Daarom was het interessant om de opvoering bij het NTG te gaan bekijken.

In Gent is er onder de leiding van Jos Verbist, die nauwe banden heeft met het gezelschap in Tourcoing, een vlotte, amusante vertoning tot stand gekomen. Men laat zich meeslepen door dit vreemde verhaal, waarin een aantal personages verwikkeld raken in een allermerkwaardigst huwelijk. Na afloop echter merkt men dat er slechts een wat bizarre komedie is opgevoerd. Het is bij een eendimensionele lezing van de tekst gebleven. Hierdoor verliest het stuk aan perspectief en boet het aan slagkracht in. Bij Bourdet gaat het om een reeks personages, die nooit lijken wat ze zijn. De verschillende omkeringen leveren niet alleen komische situaties op, maar creëren een veld van onzekerheid. Hieruit ontstaat een spanning waarin het komische gevangen wordt in een veld van onderliggende bitterheid en wanhoop. Van bij de aanvang is die andere dimensie onderhuids aanwezig. Men voelt dat er een tekst onder deze tekst schuilt, en het is vanuit dit dubbel perspectief dat Bourdet en zijn acteurs werken.

In Gent ontbreekt dit volledig; men kijkt naar vrij eenvoudige personages. Blanka Heirman is bekend van bij het eerste ogenblik, zelfs haar allerlaatste beslissing doet het publiek niet opkijken. Walter Moeremans zet een leuk typetje neer, maar in de laatste peripetieën (waarbij hij twee zusters tegelijk het hof maakt, wanhopig toch met zijn ware liefde wil trouwen, en dan niet tot een besluit komt) krijgt hij geen enkele diepte. Het geheel gaat zich dan op het vlak van de boulevard situeren, en daar is het niet interessant.

Wat de acteurs ontbreekt is een aura, een bijzondere uitstraling, die Bourdet van zijn mensen kan verkrijgen en waarmee hij expliciet rekening houdt. Uit deze aura, die onmiddellijk voor een veld van vibraties rond een personage zorgt, ontstaat ook het gevoel van een vreemd soort liefde en sympatie voor al die sukkelaars, die met hun belachelijke middelen strijden tegen hun eenzaamheid. Al deze mensen zijn machines die ongeluk produceren, maar Bourdet kan het hun niet kwalijk nemen, omdat hij zoveel begrip opbrengt voor hun falen.

Maar precies deze warmte, die ontspruit aan complexiteit, ontbreekt de produktie in Gent. Alleen Chris Thys is in staat om een echt boeiend, aantrekkelijk en verwarrend personage op de planken te zetten. Het geheel geraakt daarmee wat uit zijn voegen, want ze wordt een hoofdpersonage (het weze haar gegund, en samen met de rol uit De Reisgids heeft ze hiermee een bijzonder sterk seizoen achter de rug). Maar het hoofdkenmerk van Bourdets stukken is dat ze voor een ensemble geschreven zijn, waarbij iedere acteur zijn groot moment heeft en de betekenis ontstaat uit een symfonische opbouw van het geheel.

Met deze regie levert Jos Verbist, geholpen door Marianne Van Kerkhoven als dramaturge, zijn eerste zelfstandige arbeid af. Hij heeft van verscheidene acteurs uitstekende vertolkingen gekregen (Nolle Versyp, Eric Van Herreweghe, Peter Bulckaen en Els Olaerts moeten hierbij worden vermeld), zodat het NTG er een waardevolle regisseurskracht bij heeft. Alle facetten van de theater-organisatie heeft hij nog niet onder de knie. Dat blijkt uit het feit dat Verbist, al heeft hij gekozen voor een realistisch decor, dat een variatie is op dat van Bourdet zelf, zijn acteurs op erg conventionele plaatsen zet, die geen rekening houden met de sfeer en de stijl van de objecten. Het hyperrealisme wringt met de speelstijl, en hierdoor werkt het geheel minder goed. Bourdet, de meester, munt uit in het observeren van mensen: hij toont het publiek dat hij bekeken heeft. Van deze kijk is er bij Verbist te weinig aanwezig, zodat zijn acteurs door dit prachtige verlaten landschap van scenograaf Marc Cnops rondlopen als op een theaterplateau. Dat alles levert een plezierige komedie op. Een ietsje extravagant, maar niet diepgravend.

 

STATION SERVICE
auteur: Gildas Bourdet; regie: Jos Verbist; dramaturgie: Marianne Van Kerkhoven; decor: Marc Cnops; kostuums: Frieda Dauphin; licht: Jan Gheysens; spelers: Peter Bulckaen, Roger Bolders, Blanka Heirman, Els Olaerts, Eric Van Herreweghe, Nolle Versyp, Eddy Vereycken, Chris Thys, Magda Cnudde en Walter Moeremans.

Gezien in het NTG op zaterdag 9 mei.

 

recensie
Leestijd 3 — 6 minuten

#18

15.06.1987

14.09.1987

Johan Thielemans

Johan Thielemans stond mee aan de wieg van Etcetera. Hij doceerde aan de tolkenschool Gent en is nu gastprofessor theatergeschiedenis aan het Conservatorium van Antwerpen. Hij schreef boeken over Hugo Claus en Gerard Mortier, creëerde twee operalibretto’s en maakte uitzendingen over Amerikaanse cultuur voor Radio 3. Hij was ook voorzitter van de Theatercommissie en van de Raad voor Kunsten.

recensie