Een moeder die herboren wordt in de poëzie van haar zoon
Outside Eyes: Michael Disanka
Michael Disanka
© Wannes Cré
In Familiestraat (2021) boog Thomas Verstraeten zich over de kleine en grote verhalen in de straat waar hij woont. Twee jaar later zoomt hij verder uit op zijn hele buurt, de Antwerpse Seefhoek. In het zevendelig locatieproject Seefhoek Series vervolgt hij samen met de bewoners van de wijk zijn ‘zoektocht naar het theatrale in de stad’.
Met 21st Century Portrait, de eerste interventie in de reeks, doet Verstraeten dat letterlijk: het met stadionlampen verlichte Jos Verhelstplein wordt het decor voor een straatvoetbalwedstrijd. Voorzien van supporters, live commentaar en reclameborden nemen de plaatselijke jongerenploegen Visé en Damvers het tegen elkaar op. Een cameraploeg legt elke beweging vast. Wie tijdens de rust naar de cafetaria van Het Oude Badhuis trekt, ziet op televisie livebeelden van de match, uitgezonden door ATV.
In de Seefhoek, een van de armste wijken van Antwerpen, neemt de openbare ruimte een belangrijke plaats in. Voor de kinderen en jongeren uit de buurt is het veelal de enige plek voor vrije tijd. Hun dagelijkse ontspanning behoort voor één avond tot het Belgisch profvoetbal. Al die belangstelling maakt de hangjongeren tot lokale helden. Verstraeten verheft wat om zijn hoek gebeurt – hij woont enkele straten verder van het pleintje – tot iets beduidend. Dat doet hij niet alleen, ook de buurtbewoners supporteren mee voor het verborgen talent van de jongeren. Het banale spelletje waar zij elke dag aan voorbij lopen, blijkt plots van wezenlijke waarde te zijn.

© Wannes Cré
“In de disharmonie nodigt Verstraeten (hele) jonge en (veel) oudere inwoners uit om elkaar al zingend, bewegend en dansend beter te leren kennen.”
Twee dagen later verzamelen de buurtbewoners zich voor Looking For Harmony, de derde straatinterventie van Seefhoek Series. Tweehonderd inwoners dragen elk een luidspreker met hun favoriete muziek, terwijl ze zich volgens een vast parcours te voet, met de fiets of de auto door de wijk verplaatsen. Onverwacht ontmoeten ze passanten die de performance willen meemaken. Toevallige voorbijgangers die de straten rond het zwembad in de Veldstraat doorkruisen worden op hun beurt toeschouwers. Het onderscheid tussen de bewoners die wel of niet tot de performance behoren valt weg. Elke straat wordt over alle mogelijke muziekgenres heen een kruispunt van lievelingsnummers. Uit de speakers weerklinkt de meerstemmigheid die wijk met meer dan honderd nationaliteiten typeert. Een gelaagd klanklandschap spreidt zich over de Seefhoek uit. In die disharmonie nodigt Verstraeten (hele) jonge en (veel) oudere inwoners uit om elkaar al zingend, bewegend en dansend beter te leren kennen.

© Wannes Cré
Met Urbi et Orbi maakt Verstraeten de omgekeerde beweging: wat leeft in de stad krijgt een plek op de scène van de Bourla. Het Koningin Astridplein is er in perspectief minutieus nagebouwd. Strijkmuziek van een live orkest, dat de onthulling van het decor inluidt, gaat over in druk georeer van Ernest Xulu. De van straat geplukte prediker verkondigt drie avonden op rij het woord van God. Dat speelt hij niet, hij brengt het écht, zoals hij elke zaterdag doet op het plein voor Antwerpen-Centraal. Figuranten van verschillende leeftijden banen zich als fietser, reiziger, baasje met hond, (hang)jongere, wandelaar, vakantieganger of shopper een weg over het nagebouwde plein. Op een beeldscherm boven het podium is de live gefilmde bedrijvigheid te zien.

© Wannes Cré
Omringd door al die nagespeelde passanten, creëert Xulu’s preek over Gods wonderen afstand. Al zingt hij overtuigend het tegendeel: ‘I decided to follow Jesus, because for me he was behind me.’ Gegrond door zijn geloof staat hij op de plek waar hij hoort te zijn. Zijn toehoorders lopen in een grote boog om hem heen, terwijl hij de volledige aandacht van het publiek in de zaal heeft. Door hem letterlijk een podium te geven, krijgt hij eindelijk gehoor. Als Xulu zich plotseling naar die ‘echte’ luisteraars richt, resoneert wat hij al jarenlang op straat verkondigt nog hartstochtelijker. Onder begeleiding van het strijkorkest zwengelen zijn woorden verder aan. Ondertussen is op het scherm een publiek te zien dat luistert naar zijn vurige verhalen over onvoorwaardelijke (zelf)liefde. In een bundel licht spreekt hij zijn zegen over alle Antwerpenaren uit.
“Wat onder het stadsoppervlak trilt, vangt Thomas Verstraeten als een seismoloog op.”
Mythe van Sisyfus sluit de reeks af. Voor een ‘afvalvalchoreografie’, zo benoemt Verstraeten de laatste interventie, verzamelt hij opnieuw zo’n honderd buurtbewoners. In een lange rij staan ze opgesteld aan de zijkant van het Stuivenbergplein. Ieder heeft een vuilniszak met op kleur gesorteerd afval voor zich. Na het startsignaal zwieren ze volgens een vaste bewegingsstructuur – ‘haal – gooi – pak’ – met de armen het vuilnis de lucht in. Voorbij bergjes, schommels, glijbanen en andere speeltuigen begeven ze zich in één lijn naar de overkant. Bij elke beweging daalt het kleurrijke zwerfvuil sierlijk neer. Achter de marcherende bewoners spreidt zich een picturale met afval gecreëerde compositie uit. Verstraeten diept de esthetiek op die zich verschuilt in wat we weggooien of dumpen.
Zodra het plein bezaaid ligt met veelkleurig papier, karton en PMD, maakt de groep in formatie ommekeer. Om de boel weer proper te maken, steken ze de handen uit de mouwen van hun feloranje en fluorescerende uniformen van de stedelijke reinigingsdienst. Ondertussen rijst bij de omstanders de twijfel of ze die ontruiming wel klaargespeeld krijgen. Aangekomen bij het startpunt begint de dans met het door elkaar geschudde afval van vooraf aan. De glans van het gechoreografeerde sluikstorten vervliegt na de tweede opruimactie. Het plein ligt er weer bij zoals voorheen.

Wat onder het stadsoppervlak trilt, vangt Verstraeten als een seismoloog op. De bedrading van dat netwerk zet hij bovengronds weer in beweging. Daardoor krijgt het achteloze dat ons dagelijks omringt – of het nu onbekenden, gewoonten of plekken zijn – opnieuw draagwijdte. Naast een artistieke ode aan de wijk, breekt het locatieproject de gangbare kijkcodes open. Verstraetens poging om de stad te theatraliseren, schudt in Seefhoek Series de verhouding tussen kijker en speler stevig door elkaar. Het meest diverse stadsdeel van Antwerpen krijgt een nieuwe rol. Generaties buurtbewoners met verschillende achtergronden ontmoeten elkaar voor het eerst. Als een draad lopen die verbindingen door de zeven verschillende interventies heen. Samen vormen ze een weefsel dat met de hele stad gedeeld wordt.
KRIJG JE GRAAG ONS PAPIEREN MAGAZINE IN JOUW BRIEVENBUS? NEEM DAN EEN ABONNEMENT.
REGELMATIG ONZE NIEUWSTE ARTIKELS IN JOUW INBOX?
SCHRIJF JE IN OP ONZE NIEUWSBRIEF.
JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.