“Romeo en Julia” – Foto KVS

Johan Thielemans

Leestijd 4 — 7 minuten

Romeo en Julia – KVS

KRONIEK – RECHT OP EEN ANDERE VISIE

Tanghe en het misverstand: dit is niet Romeo en Julia van Shakespeare maar een tekst die tijdens het repetitieproces tot stand kwam, gebaseerd op het bekende verhaal van de ongelukkige geliefden van Verona. De kapitale vraag is dus of deze nieuwe tekst krachtig en rijk is. Het antwoord is spijtig genoeg neen. De vertaling van het gegeven naar een hedendaags beeld (let wel: niet context!) levert twijfelachtige resultaten op, zoals bij de onduidelijke figuur van Lorenzo, die plots een hippe Italiaanse pastoor lijkt te zijn. Bij de huwelijksceremonie gaat dat dan helemaal de mist in.

De taal zelf wordt op te veel ogenblikken schraal. Tanghe heeft met zijn acteurs gezocht naar intense, emotioneel spannende momenten. In het repetitielokaal kan men hierbij de truuk gebruiken van het vier of vijf keer herhalen van dezelfde korte zin. De acteur tovert vanzelf emoties voor bij “Ik moet, ik moet, ik moet.” Maar meer dan een acteursoefening is het niet. Als dit procédé dan drie of vier keer in de definitieve tekst voorkomt, functioneert het niet meer, en is de toeschouwer zich in de eerste plaats van de taalarmoede bewust. Hij begint onmiddellijk te dromen van iets anders: deze intensiteit mét de woorden van Shakespeare, dat zou pas een feest zijn.

Ondanks dit centraal gemis aan diepgaande, omwoelende inhoud, kende de voorstelling bij KVS-Brussel een overweldigend succes: elke opvoering werd afgesloten door een staande ovatie en de reeks voorstellingen werd verlengd.

Wat het geheel aan inhoud ontbeert, tracht Tanghe te compenseren door een mooi-ogend spektakel waarvan de steunpilaar het esthetisch verfijnde decor is, dat gemaakt wordt door een schitterende belichting. Tanghe heeft hier zijn liefde voor de Italiaanse design, zoals die in luxueuze, maar wat wereldvreemde modeboeken te zien is, de vrije teugel gelaten. Het ziet er beeldig mooi uit, maar met een schoonheid die men in het Engels eerder “pretty” dan “beautiful” zou noemen, en hiermee zijn de expressieve grenzen van de gekozen vorm nauwkeurig aangegeven.

In een karakteristiek lege ruimte laat Tanghe veertig jonge mensen evolueren. Technisch is het gepresteerde werk met deze groep van grote kwaliteit. Vooral in het eerste deel werkt het ongemeen opwindend. Dan verflauwt het, omdat er steeds op eenzelfde soort intensiteit gemikt wordt. In het theater heffen een reeks even intense momenten elkaar ten slotte op.

Met spanning zit de toeschouwer te wachten op de laatste scène van het stuk, want het is duidelijk dat de gebruikte esthetiek niet dienen kan bij een gifdood en een lugubere grafkamer. Groot is de ontgoocheling dan als men merkt dat Tanghe die ultieme uitdaging niet aangaat, en het einde met een onduidelijke en onovertuigende ellips afdoet; de muziek van Umberto Tozzi kan niet opwegen tegen de teksten van Shakespeare.

Blijft echter de kwaliteit van het werk met de KVS-acteurs, die hun routine plots kwijt zijn en heel gespannen acteren. Blijft ook de prestatie van de jonge hoofdrollen, waarbij Donald Madder een geloofwaardige, kwetsbare Romeo neerzet, en An Tuts…, An Tuts is dé revelatie, eerst is ze tenger, broos en speels, en dan, als ze in de strikken van het verhaal verwikkeld raakt, wordt ze plots agressief en sterk. Het is een genuanceerde, innemende vertolking van Julia, en het is duidelijk dat we met grote belangstelling naar verder werk van deze jonge actrice uitkijken.

Het licht, de muziek, de beweging, het intense acteren, dat zijn de elementen waar het publiek zeer sterk op gereageerd heeft. Het is voor een regisseur geen geringe prestatie als hij alles zo mooi kan orkestreren. De “réussite” beweegt zich vooral op het vlak van de techniek en de vorm. Een oogverblindende oppervlakte, dat wel. Maar zo blijft Tanghes Romeo en Julia een klein aandoenlijk verhaaltje zonder veel consequenties. Het sociale conflict gaat op het einde in rook op, de sterfscène ontbreekt. An Tuts had ik graag op haar sterfbed zien wakker worden en wanhopig rondkijken. Het werd mij niet gegund.

Deze Romeo kan een belangrijke stap zijn voor Tanghe, als hij begrijpt dat hij hier over de schreef is gegaan. Bij een volgend spektakel mag hij er niet meer onderuit. Medea bij het NTG kan een belangrijke opvoering wórden, als we daar zijn worsteling met de hele Euripides meemaken, en als we graafwerk zien naar de diepe scheuren in de menselijke ziel. Geen uitvluchten deze keer, maar het echte risico. Het moet, het moet, het moet.

Van een regisseur die zo’n verrassende en tedere balkonscène kan verkrijgen van twee onervaren acteurs, — de gevaarlijk gewonnen kus van Romeo en Julia in wankel evenwicht op een hoge stok is een zeldzaam poëtisch moment –, mag men hopen dat hij die weg naar de diepere menselijke lagen zal vinden.

Deze opvoering is als schuimwijn: hij spuit met geweld; het glas loopt enthousiast over, maar even later blijkt het maar nauwelijks gevuld te zijn. Ontgoocheld was de toeschouwer die altijd al gedacht had dat Romeo and Julia “à la façon” Shakespeare eerder een “Côte du Rhône” met “body” was. De volgende keer willen we een zware bordeauxwijn, die aan het gehemelte blijft plakken.
Tanghe moet op zoek naar andere wijnkelders.

Maar ondertussen is Tanghes Romeo en Julia een vlot en meeslepend spektakel, waar ik aan de uiterlijke kant, aan de bijna behaagzieke verpakking plezier heb beleefd. Trouwens, R & J (mijn eigen modische bijdrage) is verre van een perfect stuk, en alleen belangrijk omdat er een jong en veelbelovend schrijver aan het woord is. Zo ook is deze briljante, maar oppervlakkige regie het werk van een jong, veelbelovend regisseur. Shakespeare bezondigde zich aan té gekunstelde taal, Tanghe gaat zich al eens te buiten aan té virtuoze theaterinvallen. Jonge Shakespeare en jonge Tanghe, dus.

 

ROMEO EN JULIA

auteur;:W. Shakespeare; bewerking, vertaling, decor, kostumering en regie: Dirk Tanghe; belichting: Dre Delys; met Donald Madder, An Tuts, Axel Desmedt, Rik Andries, Doris Van Caneghem, Jan Pauwels, Sien Eggers, Gerda Marchand, Robin David, Walter Michiels, Michael Pas, Sjarel Branckaerts, e.a.

Première op 12 februari 1988.

KRIJG JE GRAAG ALTIJD ONS MAGAZINE IN JOUW BRIEVENBUS?
Abonneer je dan hier.

recensie
Leestijd 4 — 7 minuten

#21-22

15.05.1988

14.08.1988

Johan Thielemans

Johan Thielemans stond mee aan de wieg van Etcetera. Hij doceerde aan de tolkenschool Gent en is nu gastprofessor theatergeschiedenis aan het Conservatorium van Antwerpen. Hij schreef boeken over Hugo Claus en Gerard Mortier, creëerde twee operalibretto’s en maakte uitzendingen over Amerikaanse cultuur voor Radio 3. Hij was ook voorzitter van de Theatercommissie en van de Raad voor Kunsten.