Regisseur Stephen Walker, die een lange staat van dienst heeft als reportage- en documentairemaker bij onder meer de BBC, volgde de koorleden zeven weken lang tijdens repetities, ziekenhuisbezoeken, familiale gelegenheden, een optreden in een gevangenis en ten slotte een grote nieuwe show in thuisstad Northampton. Reportagefragmenten worden in de prent afgewisseld met interviews en speciaal voor de gelegenheid ineengestoken videoclips.

Bij het publiek in Vooruit zorgt de film voor veel animositeit: er wordt hardop gelachen en commentaar gegeven, bij het buitenkomen hoor ik mensen zeggen dat ze hebben gehuild (en dat overkomt hen nooit!). Een paar senioren die ergens in het diepe Amerika geregeld samenkomen om wat te zingen, hoe slagen die erin om zoveel emotie los te maken?

Om te beginnen zit de film slim in elkaar. Walker deinst er niet voor terug om de kleine gebreken en ongemakken van de ouderdom vlakaf in beeld te brengen, wat een hele waaier aan grappige en ontroerende momenten mogelijk maakt. De openingsscène, waarin de camera wel héél dicht inzoomt op het gezicht van de stokoude Eileen die schreeuwt als een rockster net voor ze de woorden ‘Should I stay or should I go’ op haar publiek aflaat, zet meteen de toon: op onherroepelijk groot beeld zie je haar diepe rimpels, kinharen en vergeelde tanden. Onverbloemd is het minste wat je over zo’n shot kan zeggen, en de reactie in de zaal is een mengeling van verbijstering en hilariteit.

Met die onverbloemde stijl ruimt de film ook enkele taboes uit de weg die gewoonlijk als vanzelf de realiteit van het ouder worden overschaduwen. Dit zijn mensen die lijden aan stoornissen en ziektes van het hart, de longen, de botten. Tekenen van aftakeling die zonder schroom in beeld worden gebracht. Maar evengoed gaat het over de last van een sukkelend geheugen, hun twijfel over de toekomst, het opgeven van dingen die ze altijd als vanzelfsprekend hebben ervaren. Het doorgaans weinig besproken thema van intimiteit en seksualiteit bij ouderen wordt op een ludieke manier aangepakt. Zo is er het portret van Eileen, 94 en nog steeds een stripteasefan, of van Steve, die op de vraag of het er allemaal niet moeilijker op wordt enthousiast uitroept:‘Hell no, it gets better! It takes longer and it is more fun!’

Echt ontwapenend zijn de opnames van hun repetities. De nummers die door oprichter en koorleider Bob Cilman worden uitgekozen getuigen van zijn scherpe neus voor een geslaagde combinatie van lef en ironie die van de optredens van Young@ Heart steeds opnieuw een succes maakt. I feel good, Stayin’alive, Forever Young: het krijgt allemaal een komische want meerlagige betekenis. Eens je hen met zijn allen vrolijk I wanna be sedated of Road to nowhere hebt horen zingen, kan je nooit nog naar die nummers luisteren zonder dit potentieel aan pijnlijk-grappige betekenissen te horen meeklinken.

Die mix van broosheid en kracht, van pijn en humor, wordt de inzet voor een boodschap van warmte en optimisme. Daardoor flirt Walker geregeld met ensceneringen die neigen van gevoeligheid naar pathos, van moed naar romantiek. En dat is jammer, want ik kan me niet van de indruk ontdoen dat de mooiste scènes in de film net deze zijn waarin je tussen de regels van de enscenering door (in de banale gesprekjes, de stiltes, de twisted humor van de personages) vanzelf verhalen en betekenissen ontwaart. Walker mag dan wel een Brit zijn, zijn film voelt toch vaak Amerikaans en over-the-top aan.

Toch raakt dit verhaal, doorheen alle hilariteit en droefenis, flashy videoclips en leuke muziek, aan iets diepers en verborgeners. Wat zo graag wordt weggestopt achter een façade van reclame, cosmetische chirurgie, klinische bejaardentehuizen en een consumptie-economie die al je dromen binnen handbereik brengt, wordt in onopgesmukt daglicht getoond: ouderdom, niet als kwalijke bijwerking van het leven, maar als nakend einde. De ongecensureerde aanblik van iemand die dichter bij de grens van de dood dan die van het leven staat, maakt je tastbaar bewust van je eigen sterfelijkheid, van de dood als deel van het leven. Op het einde van de film sterven onverwachts twee leden van de groep. Daardoor verliest Fred zijn kompaan waarmee hij Fix you van Coldplay zou zingen tijdens het grote liveconcert. Wanneer hij het nummer uiteindelijk solo zingt, krijgt ook deze tekst een heel geladen betekenis. Kan je eigenlijk wel zingen ‘Lights will guide you home / And ignite your bones / And I will try to fix you’ als de realiteit net heeft bewezen dat je haar nooit kan inhalen? Maar terwijl je luistert naar Fred, die met zijn imposante verschijning kwetsbaar alleen op een stoel op dat grote podium zit, met het suizende gepomp van de zuurstoffles die hij overal met zich meedraagt onuitwisbaar doorheen de muziek, voel je vreemd genoeg geen wanhoop maar troost: dit leven valt misschien niet te fixen, maar je kan het wel met hart en ziel leven.

Stephen Walker, Young@Heart, usa, 2007, met o.a. Bob Cilman, Eileen Hall, Steve Martin, Fred Knittle, Dora Morrow, Stan Goldman, Joe Benoit. Info op www.youngatheartchorus.com en www.walkergeorgefilms.co.uk.