Ik herinner het me nog goed, de schok

Het gebeurde in de eerste helft van de jaren negentig

Men zei dat men in residency was

Ik was stinkend jaloers

Ik keek tegen ze op

Want hoe versierden anderen dat toch steeds

Het was mij zelfs nog nooit overkomen dat ik een reisbeurs aanvroeg

Tot ik erachter kwam dat het pure oplichterij was

Lucht. AIR. ArtistInResidence

De schok was het besef dat ze niks betaald kregen

Alleen wat faciliteiten

Waar de residentieverstrekker graag dik over deed

Maar dat niks anders was dan het faciliteren van personeel en ruimte die toch al overtollig waren

En dat je met die dooie kip blij moest zijn, dat vond ik eigenlijk nog het ergste

Je behoorde immers tot de uitverkorenen

Ze hadden je speciaal voor die mooie rol van dooie kip geselecteerd

Mag het een onsje minder goedkoop zijn

In de wereld van het zakendoen moet je zoiets niet flikken Daar noemen ze dat uitbuiting

Prostitutie: de noodzaak zich te laten gebruiken uit nooddrift

Tot zover het misbruik door kunstverdelers

Dan is er ook nog de bloeiende bedrijfstak van de ontheemding

Het resultaat van het perfecte samenspel tussen nationale overheden

Geld moet stromen. Wet nr.1 van economische groei

Het mooist is het als geld tussen landen stroomt

Kunstenaars, militairen en studenten zijn de wegbereiders

van internationale uitwisseling en beïnvloeding of zo u wilt besmetting

Die laten zich graag betaald naar het buitenland sturen

Bepakt met goede bedoelingen

Leren van het andere

Tussen-nationale contacten verzoenen

Fijne mensen onder elkaar

Alsof je er daarvoor geweest moet zijn, in dat andere land

Alsof je dat niet gewoon kunt beseffen

Dat de ander en jij, niet anders, maar dezelfde zijn

Om dat mooie doel gaat het dan ook helemaal niet

Het gaat erom dat het geld stroomt

Het land van herkomst betaalt jouw reis

En het land van heengaan je verblijf

Beide hebben ze reisbeurzen voor hun migrerende kunstenaars

Ik betaal de reiskosten en dan voed jij ze

En, jij betaalt de reiskosten en dan geef ik ze te eten

Zo gaat het ook met het toestaan van landingsrechten over en weer tussen

nationale vliegtuigmaatschappijen of bij het toestaan van wederzijdse

belastingfaciliteiten in belastingverdragen tussen landen

Beide landen hebben residentieverblijven in vaak monumentale gebouwen

Een beetje pervers eigenlijk

De actie van ontheemding (het op residentie in het buitenland gaan)

Vindt plaats in zich uitdrukkelijk als typisch heemgoed

manifesterende monumenten

Om je je dat goed voor te stellen moet je je indenken dat

Nederland bijvoorbeeld al haar toeristen zou verplichten op klompen te

lopen

Inmiddels is het een bloeiende bedrijfstak

De art and artist residency huizen

In Europa zijn er zo’n tachtig culturele residenties in historische monumen-

ten, sjato’s, kloosters, oude industriële en militaire gebouwen onder archi-

tectuur en dergelijke

De meest prestigieuze onder deze, en die een mecenaat rijkelijk fêteren

Voeden de kunstenaars niet alleen maar salariëren hen tevens

Vooral belangrijk is dat je de grens overschrijdt

Belangrijk is, dat je belangstelling voor elkaar aanwakkert

En daarmee voor elkaars producten

Doe toch niet zo zuur, zuurpruim

Het is toch mooi dat je de faciliteit geboden wordt

Om elders betaald te kunnen werken

En dat er geld voor de kunst vrijkomt is toch

ook mooi

Maar op die kar rijdt een vracht aan geld mee die helemaal niet bij die kunst

Maar bij het huis en de organisatie ervan terecht komt

En erger nog

En daar wringt hem de schoen

Heeft het huis en haar kunstadministratie de macht

Zij bepalen wie er wel en niet in komt en voor hoelang

De kunst en daarmee de kunstenaars zelf is de macht over zichzelf uit hand-

en Genomen en dat kost de kunst ook nog eens handenvol geld

Na een lange periode van kunstonderdrukking op kunstscholen

Mag de kunstenaar de onderdrukking, waaraan hij inmiddels

hoogstwaarschijnlijk

Al ernstig verslaafd is, voortzetten in de hem geboden elitaire faciliteiten

Tijd voor revolutie

Geld moet naar de kunst

Minder naar de administratie en prestigieuze faciliteiten

Kunst is per definitie of hoort per definitie grensoverschrijdend te zijn

Transgressief te zijn

Wanneer de overheid daartoe voorwaarden wil scheppen

Maar welke overheid wil nu echt het aanvreten van haar eigen principes

faciliteren

Stel dat de overheid daartoe voorwaarden wil scheppen

Dan dient het allereerst die faciliteiten te steunen en te creëren

Die verandering en ontwikkeling bewerkstelligen

Dat wil zeggen het ongebruikelijke

Dat wil zeggen dat waarvoor nog geen begrippenapparaat is

Dat wil zeggen het minder bekende

Kunst zou vooral met risicokapitaal gefinancierd moeten worden

Dat wil zeggen geld dat risico durft te nemen

Zoals in de wereld van nieuwe producten en diensten gebruikelijk is

Dat wil zeggen dat ideeën en niet de verklaringen van ideeën

gefinancierd worden