De Materie – Phia Ménard/Opera Ballet Vlaanderen/Bas Wiegers
Een schurend vooruitgangsdenken
Sébastien Hendrickx
My Queen Karo is de tweede langspeelfilm van Dorothée van den Berghe, die eerder Meisje draaide. Ook in haar nieuwe film kruipt ze in de huid van een jong meisje, de tienjarige Karo. Die wordt verbluffend vertolkt door Anna Franziska Jäger, de dochter van Anne Teresa De Keersmaeker.
Dorothée van den Berghe (1968) is nog maar aan haar tweede langspeelfilm toe, maar ze heeft al aardig wat ervaring. Ze studeerde aan de Brusselse Hogeschool Sint-Lukas. Na enkele succesvolle kortfilms, zoals BXL Minuit in 1998, en de middellange televisiefilms voor de vpro Keer uw boot om en bid (1995) en Achterland (1999), draaide ze in 2002 Meisje. De film kreeg een prijs op het Internationaal Filmfestival van Locarno. Daarna regisseerde ze de kortfilms Kroeskop in 2006 en Zoe in 2007, en enkele reclamespots.
Van den Berghe werd in Gent geboren, maar bracht haar kindertijd in Amsterdam door, waar haar ouders naartoe waren getrokken. Op basis van haar Amsterdamse jeugdherinneringen schreef ze zelf het semiautobiografische scenario van haar nieuwe film. Vader Raven (Matthias Schoenaerts) trekt in 1974 met zijn vrouw Dalia (Déborah François, bekend uit L’Enfant van de gebroeders Dardenne) en tienjarige dochter Karo naar Amsterdam. Ze vervoegen een commune in een kraakpand. De jonge, dromerige Karo bewondert de idealen van haar vader Raven en zijn kraakpandvrienden. Haar meer timide moeder Dalia blijft op de achtergrond en probeert de zaken te beredderen. Alles gaat goed tot Raven een relatie begint met een Amsterdamse vrouw. Raven begrijpt niet dat Dalia en Karo daar een probleem mee hebben. Ook begint de huiseigenaar moeilijk te doen, hij eist huishuur die Raven hem principieel weigert maar Dalia hem in het geheim toestopt. Ten slotte wordt het pand met veel geweld ontruimd en vinden de protagonisten mekaar terug op straat, dakloos maar verzoend.
Vooral als portret van een kind dat overleeft in een losgeslagen milieu is My Queen Karo bijzonder geslaagd. De film is mooi opgehangen aan de figuur van het jonge meisje Karo. Anna Franziska Jäger is verbluffend in de rol en je mag haar werkelijk de koningin van deze film noemen. Prachtig is hoe de film de realiteit vanuit de ogen van het tienjarig meisje bekijkt. Eigenlijk is My Queen Karo een sprookje, verteld door een kind. Voor Karo is de verhuis naar Amsterdam één groot avontuur. Het begint al met de openingssequens die zich afspeelt aan de Belgisch-Nederlandse grens, een grensovergang gesitueerd in een ‘never never’-land ergens in de duinen. Het subtiele camerawerk van Jan Vancaillie betrekt de realiteit constant op haar (door bijvoorbeeld de camera te laten schommelen als zij aan het schommelen is). Treffende details zoals haar egeltje Iglo (een profetische naam want het diertje wordt uiteindelijk ook ingevroren) roepen de wereld van de tienjarige op. Als de onmin tussen vader en moeder groeit, zoekt Karo steeds meer steun bij haar vriendin Jackie en bij de zwemlessen die ze neemt – en die haar in de symbolische eindscène goed van pas komen.
Er zijn recent meerdere films gemaakt over de jaren zestig en zeventig, zoals Together van Lukas Moodyson, Taking Woodstock van Ang Lee, of Factory Girl van George Hickenlooper (over Edie Sedgwick, de muze van Andy Warhol). Het heikele punt daarbij is vaak de authentieke reconstructie van die zo nabije, en tegelijk zo ver weg liggende periode. Een periode die in vele opzichten de antipode is van de wereld van vandaag. De jaren zeventig in Amsterdam oproepen lukt nochtans aardig in My Queen Karo. Slechts af en toe val je uit de illusie. De gevechten van de krakers met de Mobiele Eenheid komen niet echt geloofwaardig over, en hier en daar een detail (een te moderne vensterklink of reclamebord) doen je even beseffen dat dit Amsterdam in 2008 en niet een kwart eeuw vroeger is.
Minder overtuigend is de film op het vlak van de relaties tussen de belangrijkste volwassen personages. Het achterliggende conflict tussen idealen en realiteit, tussen principes en het betalen van de maandelijkse facturen, komt nogal simplistisch over. Een ietwat origineler visie op de jaren zeventig was welkom geweest. Matthias Schoenaerts is zoals steeds uitstekend, maar ook hij weet zijn personage toch niet echt tot leven te brengen. Misschien omdat Raven in de film eendimensionaal als een naar vrijheid snakkende hippie wordt voorgesteld. Hij wordt bijna een karikatuur van ‘de achtenzestiger’. Het ware interessant geweest om, al was het met slechts enkele toetsen, de achtergrond van het personage te kennen. De moeder, Dalia, is beter uitgewerkt, o.m. omdat haar zuster op bezoek komt, een progressieve non, en je zo meer over haar achtergrond te weten komt. Maar ook zij blijft een wat vage figuur. De rest van de personages zijn helemaal van bordkarton, op Karo’s vriendin Jackie na. Die is blijkbaar een prostituee, maar ook daar doet de film onduidelijk over.
Nu zijn er goede redenen voor die vaagheden: de film wordt verteld vanuit het perspectief van de tienjarige Karo en die weet niet wat een hoer is, en kent helemaal niet de voorgeschiedenis van haar vader of moeder. Ze registreert alleen wat haar overkomt. Maar een film is natuurlijk meer dan het standpunt van één enkel personage, hoe centraal ook. Dit verhaal gaat ook over de situatie in de jaren zeventig, die als echo of klankbord dienen voor de wereld van vandaag. Daarom had My Queen Karo (nog) beter en geloofwaardiger kunnen zijn als vader en moeder en de andere belangrijke personages meer diepgang, achtergrond en nuancering hadden meegekregen.
My Queen Karo van Dorothée van den Berghe met Anna Franziska Jäger, Matthias Schoenaerts, Déborah François, Maria Kraakman, Nico Sturm, e.a., www.myqueenkaro.com
KRIJG JE GRAAG ONS PAPIEREN MAGAZINE IN JOUW BRIEVENBUS? NEEM DAN EEN ABONNEMENT.
REGELMATIG ONZE NIEUWSTE ARTIKELS IN JOUW INBOX?
SCHRIJF JE IN OP ONZE NIEUWSBRIEF.
JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.