De ‘wonderboom’ of Ricinus Communis is een snelgroeiende tropische plant die het gif ricine bevat, maar waaruit ook wonderolie met allerlei praktische en medicinale toepassingen gewonnen wordt. Zo groeit ook het collectief van de Wunderbaum-acteurs Walter Bart, Wine Dierickx, Matijs Jansen, Marleen Scholten en Maartje Remmers snel. De vijf studeerden in 2001 af aan de Toneelacademie Maastricht, begonnen als JongHollandia onder Johan Simons’ ZT Hollandia, en volgden de regisseur nadien naar het NTGent. Via het Productiehuis Rotterdam bleef het gezelschap ook Nederland bespelen, waar het na het vertrek van Simons uit Gent waarschijnlijk weer naar terugkeert. Gif en tegengif stopt Wunderbaum in toneelstukken die vaak locatieprojecten zijn met opvallend actuele thema’s. Zo was het recente Kamp Jezus een zoektocht naar de plaats van spiritualiteit in de hedendaagse samenleving. Met Maybe Sweden, dat net als hun stuk Welcome in my backyard (2005) over asielproblematiek handelt, maakte Wunderbaum ook een eerste langspeelfilm. Daarin krijgen vijf vrienden tijdens een onbezorgde leesvakantie ergens aan de Middellandse Zee onverwacht bezoek van zieke en ontredderde Afrikaanse asielzoekers die wat verderop zijn aangespoeld. Na de verbaasde uitroep ‘Jongens, er zit een of andere neger in de tuin’, neemt de neger al snel aan de ontbijttafel plaats, wast hij ongevraagd de auto van de blanke, en maakt hij al even ongevraagd gebruik van diens gsm.

Het gegeven van de leesvakantie is in ieder geval dankbaar. Als er een moment is waarop ook een goedmenende Westerling niet meteen behoefte heeft aan concreet wereldleed, dan wel tijdens zo’n duur op het gestresseerde leven bevochten weekje herbronningsverlof. De intertekstuele geintjes zijn wat dat betreft ook veelzeggend: van het personage dat het migratiedrama De ontelbaren van Elvis Peeters leest, zal meer betrokkenheid te verwachten zijn dan van hetgene dat Het proces van Kafka verkiest. De vakantiegangers kunnen hun boek in ieder geval niet meer neerleggen of ze kijken de asielzoeker in de ogen. Op het vervelende ethisch appèl dat van die blik uitgaat, formuleren ze allemaal een ander antwoord. Mira heeft last van het Florence Nightingalesyndroom en dwingt de bezoekers op het irritante af in hun slachtofferrol. René geeft blijk van een verregaande fascinatie voor het lot van de nobele wilde. Anna toont zich redelijk onverschillig, terwijl Werner de sympathieke vluchtelingen Zweden als einddoel aanraadt – als betrof het een restaurant dat hij kan aanbevelen. Frederik is cynischer: het ontbreken van Parmesaanse kaas voor het avondmaal lijkt hem het meest wezenlijke probleem.

In deze geduldig opgebouwde prent die flirt met de zwarte komedie, zitten behoorlijk wat pittige vertolkingen en gedenkwaardige scènes die het beperkte vocabularium in de verf zetten waarmee de vakantiegangers de verwarrende situatie te lijf proberen te gaan. Alleen al door quasi-geïnteresseerd voor de boekenkast te gaan staan degradeert de asielzoeker de gehele wereldliteratuur tot praatjes voor de vaak. Geestig is ook de discussie of het een goed idee zou zijn vluchtelingen Michel Houellebecq te laten lezen. Kwestie van hen snel een idee te geven van de rotzooi die ze zich op de hals halen door naar West-Europa te migreren.

Maar wat is dan de conclusie, behalve dat de gewetensbezwarende aanwezigheid van enkele noodlijdenden de gebruikelijke vakantieruzietjes in de hand werkt, en dat het migratieprobleem dus niet opgelost zal worden in een vakantiehuisje vol boeken? Misschien hadden de gebeurtenissen in en om dat huisje iets nadrukkelijker en omstandiger als een richtinggevend schaalmodel kunnen fungeren om de vragen en antwoorden in het migratiedebat eens op een intuïtieve manier te toetsen. Wunderbaum beperkt zich hier tot het onderlijnen van de urgentie van dat debat. Zij het op pakkende wijze.

Maybe Sweden, van Margien Rogaar en Wunderbaum, Noa Entertainment/Zoo Picture in coproductie met VPRO/NTGent & Productiehuis Rotterdam, Nederland, 2006