Vulcanize me is de afstudeervoorstelling van Audrey Apers voor de regieopleiding aan het RITCS (Brussel). Eerder was ze danser en performer bij onder andere Romeo Castellucci. Samen met de performers Kaat Arnaert en Nona Buhrs maakte ze dit onderzoek naar een centrale vraag uit de psychoanalyse: hoe uit ik wat ik onderdruk?

Geluid dat doet denken aan een aardverschuiving, denderend door de ruimte, de trilling zo sterk dat ze voelbaar is. Een donkere zaal, met een broeierige atmosfeer. We zien een schans, badend in rood licht dat weerkaatst op glimmend zwart gesteente. Het ‘gesteente’ blijken de twee performers te zijn, de lichamen ingewikkeld in plastic als rupsen. Het beeld en de vervormde klank van hun stemmen zijn zo sterk dat we hun beklemming ervaren in ons eigen lichaam. Langzaam beginnen zij te bewegen, zich los wurmend uit hun strakke verpakking. Zodra de vrouwenlichamen zich al kreunend hiervan hebben ontdaan, begint een ontdekkingstocht. Als herboren proberen ze hun weg te vinden in een nieuwe ruimtelijkheid. Vanuit de onmenselijke klanken ontstaan steeds duidelijker wordende stemmen. Ze spreken de woorden ‘angst’ en ‘vrijheid’. De vrouwen krijgen namen en de lichamen worden personen. 

“Het ritme van de performance die van climax tot climax doordendert, lijkt nooit tot een vulkanische uitbarsting te komen.”

Wat volgt is een trip, waarin het groteske en het absurde afwisselen met de alledaagse zorgen van een onder spanning staande vrouw. Wat voorbij komt zijn quotes over de diepe filosofische betekenis van lijden en leven van (mannelijke) filosofen als Sartre, Heidegger en Nietzsche. Daartegenover plaatst Apers een herkenbare opsomming van allerlei soorten ‘hulp’ voor ‘hysterie’, van acupunctuur tot gynaecoloog tot life coach. Ook persoonlijk aandoende anekdotes over frustraties rondom het moederschap zijn in het geheel verweven. Zo vormt de associatieve tekst een reflectie op de huidige welzijnstrend en het ‘nooit genoeg zijn’. Dit alles speelt zich af in een ruimte die aanvoelt als een ondergrondse plek – ergens tussen grot en onderbewustzijn. Wat steeds terugkeert is het vastzitten, de vastgeroeste patronen, zowel fysiek als tekstueel.

Patrick Stevens

Het ritme van de performance die van climax tot climax doordendert, lijkt echter nooit tot een vulkanische uitbarsting te komen. Er is altijd iets wat ingehouden voelt, juist niet explosief – dan wel in de groteske uitvergroting van de bewegingen en het stemgebruik, of in het keer op keer benoemen van wat er gebeurt en de bijna manisch volgehouden allegorie van de vulkaan. Deze vulkaan heeft een kracht die niet volledig tot uiting komt. Evenmin krijgt de kwetsbaarheid van de existentiële vragen een kans in de veelheid aan wat er voor onze ogen afspeelt. 

Wat achterblijft is de spanning van het onderdrukte als een ophoping. In Vulcanize me wordt het onderdrukte niet volledig geuit, wel maakt het bewust van een zich constant opbouwende druk. Mijn eigen behoefte om te ontploffen is gegroeid. En ik vraag mij af: hoe zou een uitbarsting van vrouwelijke kracht van vulkanische proporties er dan uitzien op het toneel?

Deze tekst werd geschreven in kader van de Summerschool Kunstkritiek van Etcetera en rekto:verso. De andere teksten vind je hier.